272 pravachan ratnAkar bhAg-11
mithyAdraShTi je navamI graiveyak jAy chhe ene shukal leshyAnA pariNAm hoy chhe, paN e kAI chIj nathI. kRiShNa, nIl, kApot, pIt, padma, ne shukal e badhI ja leshyAo rAgabhAv chhe, kleshabhAv chhe; shukal leshyA paN kaShAyanA rangathI ja rangAyelI chhe. loko prashasta rAgane bhalo mAne chhe ne? paN e to ene ashubhanI apekShA prashasta kahyo chhe, bAkI e paN aprashasta ja chhe, enI (prashasta rAganI) ruchimAn to ene Akho AtmA dUr thaI gayo chhe. samajAy chhe kAI...!
‘kriyAnA samasta phaLane’ em shabdo chhe ne? matalab ke jeTalA rAgadveSh utpanna thAy chhe eTalun te kALe tyAn dukh bhogave chhe. ahA! AtmAno anubhav chhe nahi, svabhAv sanmukhatA chhe nahi, svabhAvathI vimukhatA chhe, ne rAganI-vibhAvanI sanmukhatA chhe to tene te kALe rAganun-dukhanun vedan chhe em kahe chhe. A badhA dhanapati-dhULapati chhe ne? e badhA rAg-dveShanun-jheranun vedan kare chhe. emAn majhA mAne chhe e to mUDhapaNun ne pAgalapaNun chhe. jem unALAno sakhat garamIno divas hoy, ane bALakane enI mAtAe dUdh bahu pIvaDAvI dIdhun hoy to pachhI te bALakane pAtaLA dasta thAy chhe, e dastane bALak hAth aDADe eTale te ThanDo lAge tethI bALak tene chATavA lAge chhe, bas enI jem agnAnI rAgadveSh utpanna karIne temAn majhA mAne chhe. AvI vAt! samajANun kAI...? A to enun pAgalapaNun ja chhe. ahA! rAganun ekatva karavAthI rAganI kriyA utpanna thAy chhe, ane enun phaL e ja samaye dukhane bhogave chhe, dukhane bhogavatAn khedakhinna thAy chhe. ATalI agnAnanI kriyAnI vAt karI, have gulAnT khAy chhe; gnAnanI vAt kare chhe.
‘तत् विज्ञान–घन–ओघ–मग्नम्’ te agnAn have vignAnaghananA oghamAn magna thayun (arthAt gnAnarUpe pariNamyun) ‘अधुना किल किञ्चत न किञ्चित tethI have te badhun kharekhar kAI ja nathI.
juo shun kIdhun? draShTie jyAn palaTo khAdho tyAn andaramAn hun rAg chhun evI je buddhi hatI te maTI buddhi vignAnaghan thaI gaI. hun vignAnaghan AtmA ja chhun evI draShTi thatAn samyagdarshan thayun, agnAn have vignAnaghananA oghamAn samAI gayun, dravyamAn andar pAriNAmikabhAve bhaLI gayun. rAg udayabhAv chhe, eno vyay thatAn te andar rAg svarUpe dravyamAn gayo em nahi, paN te yogyatArUpe pAriNAmikabhAv thaIne dravyamAn bhaLI gayo em vAt chhe.
agnAnanI kShayopasham dashA ho ke samyaggnAnanI kShayopasham paryAy ho, e nAsh thaIne kayAn gaI? to kahe chhe- jem jaLanA tarang jaLamAn DUbe chhe tem agnAnanI ke gnAnanI paryAy vyay pAmI andaramAn guDap thaI jAy chhe. rAganI paryAy ho ke agnAnanI paryAy ho, te paryAy sat chhe, ane teno vyay thatAn andar dravyamAn yogyatArUpe guDap thaI jAy chhe; je em na hoy to satno abhAv thaI jAy, ne abhAv thaI jAy to andaramAn yogyatA na rahe. ahIn kahe chhe - te agnAn have vignAnaghananA oghamAn magna thayun, arthAt agnAnano vyay thaIne samyaggnAn thayun. pahelAn draShTi viparIt hatI te palaTIne dravyanI draShTi thaI tyAn hun vignAnaghan param prabhu chhun evun draShTi-gnAnanun pariNaman thaI gayun. pariNaman hon, vikalpa nahi. hun shuddha chhun, buddha chhun ityAdi vikalpa rahe tyAn sudhI to samyagdarshan nathI. A vAt kartAkarma adhikAramAn AvI gaI chhe. A to dravyanI ekapaNAnI draShTi thaI tyAn rAganI paryAyanA kArako chhUTI nirmaL paryAyanA kArako UbhA thayA. draShTi palaTI, dishA palaTI, ne AtmA AnandamAn lIn thayo.
savAramAn prashna hato ne ke samyagdarshan kem thAy? lyo, samAdhAn em chhe ke-rAganI ruchi palaTIne nij vignAnaghan svarUpanAn mahimA ane ruchi karI draShTi andaramAn laI jatAn samyagdarshan thAy chhe. pahelAmAn pahelun A kartavya chhe; A vinA badhun ekaDA vinAnAn mInDAn chhe.
te agnAn vignAnaghanasvabhAvamAn magna thayun, eTale agnAn na rahyun, andaramAn yogyatArUp thai dravyamAn gayun. andaramAn agnAn rahe ane ne gnAn thAy em bane nahi.
ahA! rAganI ekatA e to AtmaghAt chhe; emAn to AtmAnun mRutyu thAy chhe. vignAnaghan prabhu AtmAne rAgavALo mAnavo, arthAt hun rAg chhun em mAnavun e to bhAvamaraN chhe, kemake emAn potAnA chaitanyasvarUpano inkAr thayo ne! chaitanyano inkAr e enI hinsA chhe, ne e bhAvamaraN chhe. ahA! rAgathI mane lAbh chhe evI draShTimAn prabhu! tArun kShaNe kShaNe bhAvamaraN thaI rahyun chhe. shrImadmAn Avyun chhe ne ke-‘kShaN kShaN bhayankar bhAvamaraNe kAn aho rAchI raho!’ bhAI, paramAn ne rAgamAn sukh mAnatAn tArA sukhano nAsh thAy chhe e to jo. A avasar pUro thaI jashe bhAI! deh phU thaI jashe, ne tun kayAny chAlyo jaIsh, ne kShaNakShaNanun bhAvamaraN chAlyA ja karashe. (jo AtmadraShTi hamaNAn ja nA karI to).
ahAhA...! anAdithI jIv rAgamAn potApaNun mAnato hato te have gulAnT mArI jyAn dravyasvabhAvanI draShTi karI