418 ] [ pravachan ratnākar bhāg-7
तत्सोऽपि न ददाति राजा विविधान् भोगान् सुखोत्पादकान्।। २२६।।
एवमेव सम्यग्द्रष्टिः विषयार्थ सेवते न कर्मरजः।
तत्तन्न ददाति कर्म विविधान् भोगान् सुखोत्पादकान्।। २२७।।
[वृत्तिनिमित्तं तु] ājīvikā arthe [राजानम्] rājāne [सेवते] seve chhe [तद्] to [सः राजा अपि] te rājā paṇ tene [सुखोत्पादकान्] sukh utpanna karanārā [विविधान्] anek prakāranā [भोगान्] bhogo [ददाति] āpe chhe, [एवम् एव] tevī ja rīte [जीवपुरुषः] jīvapuruṣh [सुखनिमित्तम्] sukh arthe [कर्मरजः] karmarajane [सेवते] seve chhe [तद्] to [तत् कर्म अपि] te karma paṇ tene [सुखोत्पादकान्] sukh utpanna karanārā[विविधान्] anek prakāranā [भोगान्] bhogo [ददाति] āpe chhe.
ājīvikā arthe [राजानम्] rājāne [न सेवते] nathī sevato [तद्] to [सः राजा अपि] te rājā paṇ tene [सुखोत्पादकान्] sukh utpanna karanārā [विविधान्] anek prakāranā [भोगान्] bhogo [न ददाति] nathī āpato, [एवम् एव] tevī ja rīte [सम्यग्द्रष्टिः] samyagdraṣhṭi [विषयार्थ] viṣhay arthe [कर्मरजः] karmarajane [न सेवते] nathī sevato [तद्] to (arthāt tethī) [तत् कर्म] te karma paṇ tene [सुखोत्पादकान्] sukh utpanna karanārā [विविधान्] anek prakāranā [भोगान्] bhogo [न ददाति] nathī āpatun.
ṭīkāḥ– jem koī puruṣh phaḷ arthe rājāne seve chhe to te rājā tene phaḷ āpe chhe, tem jīv phaḷ arthe karmane seve chhe to te karma tene phaḷ āpe chhe. vaḷī jem te ja puruṣh phaḷ arthe rājāne nathī sevato to te rājā tene phaḷ nathī āpato, tem samyagdraṣhṭi phaḷ arthe karmane nathī sevato to (arthāt tethī) te karma tene phaḷ nathī āpatun. em tātparya (arthāt kahevāno āshay) chhe.
bhāvārthaḥ– ahīn ek āshay to ā pramāṇe chheḥ- agnānī viṣhayasukh arthe arthāt rañjit pariṇām arthe udayāgat karmane seve chhe tethī te karma tene (vartamānamān) rañjit pariṇām āpe chhe. gnānī viṣhayasukh arthe arthāt rañjit pariṇām arthe udayāgat karmane sevato nathī tethī te karma tene rañjit pariṇām utpanna karatun nathī.
bījo āshay ā pramāṇe chheḥ- agnānī sukh (-rāgādipariṇām) utpanna