14 ] [ pravachan ratnākar bhāg-8
jīv paravastuno ghāt karavāno bhāv kare te enun kārya chhe, te enun karma chhe, pariṇām chhe; paṇ paravastuno ghāt thāy e kharekhar jīvanun kārya nathī. koīno ghāt thāy te samaye kadāchit bījā koī jīvano ghāt karavāno bhāv nimitta hoy chhe to āṇe āno ghāt karyo em upachārathī kahevāy chhe.
ahīn kahe chhe-snehanā mardanayukta thayelo puruṣh bahu rajabharelī bhūmimān shastro vaḍe vyāyām karato, anek karaṇo vaḍe sachitta-achitta vastuono ghāt karato te rajathī bandhāy chhe-lepāy chhe. ‘(tyān vichāro ke) temānthī te puruṣhane bandhanun kāraṇ kayun chhe?’ lyo, ā siddhānt siddha karavo chhe. to have āgaḷ kahe chheḥ-
‘pratham, svabhāvathī ja je bahu rajathī bharelī chhe evī bhūmi rajabandhanun kāraṇ nathī; kāraṇ ke jo em hoy to jemaṇe tel ādinun mardan nathī karyun evā puruṣho ke jeo te bhūmimān rahelā hoy temane paṇ rajabandhano prasaṅg āve.’
shun kīdhun? ke je bhūmimān ghaṇī raj chhe temān bījā ghaṇā puruṣho tel chopaḍayā vinānā paṇ hoy chhe. tyān rajabandh to telathī mardanayukta puruṣhane ekane ja thāy chhe, bījāone nahi. tethī em siddha thayun ke tel ādinī chikāsh je lāgelī chhe e ja rajabandhanun kāraṇ chhe, paṇ bahu rajathī bharelī bhūmi rajabandhanun kāraṇ nathī. kemake jo bahu rajathī bharelī bhūmi rajabandhanun kāraṇ hoy to bhūmimān rahelā anya telanī chikāshathī rahit je puruṣho chhe temane paṇ rajabandh thavo joīe.
have kahe chhe-‘shastronā vyāyāmarūpī karma paṇ rajabandhanun kāraṇ nathī; kāraṇ ke jo em hoy to jemaṇe tel ādinun mardan nathī karyun temane paṇ shastra vyāyāmarūpī kriyā karavāthī rajabandhano prasaṅg āve.’ paṇ em banatun nathī. mātra jenā sharīre tel ādinī chīkāsh chhe tene ja rajabandh thāy chhe, anyane nahi. tethī em nakkī thāy chhe ke telanī chīkāsh ja rajabandhanun kāraṇ chhe, parantu shastronā vyāyāmarūpī kriyā rajabandhanun kāraṇ nathī.
trījun, ‘anek prakāranān karaṇo paṇ rajabandhanun kāraṇ nathī; kāraṇ ke jo em hoy to jemaṇe tel ādinun mardan nathī karyun temane paṇ anek prakāranān karaṇothī rajabandhano prasaṅg āve.’ paṇ em banatun nathī. arthāt mātra jenā sharīr par tel ādinī chīkāsh chhe tene ja rajabandh thāy chhe, anya puruṣhone nahi. tethī em siddha thayun ke tel ādinī chīkāsh ja rajabandhanun kāraṇ chhe, parantu anek prakāranān karaṇo rajabandhanun kāraṇ nathī.
chothun, ‘sachitta tathā achitta vastuono ghāt paṇ rajabandhanun kāraṇ nathī; kāraṇ ke jo em hoy to jemaṇe tel ādinun mardan nathī karyun temane paṇ sachitta