162 ] [ pravachan ratnākar bhāg-8 bhāgyanī shī vāt! tenun to mahākalyāṇ thaī jāy. ahā! ā sharīr, man, vāṇī, kuṭumb- parivār ityādi sarva paradravyanī kriyā hun karī shakato nathī em jene antaramān besī jāy tenī draṣhṭi sarva paradravyathī khasīne bhagavān gnāyakasvabhāvī ātmāmān lāgī jāy ane tyāre tene mithyātvano nāsh thaīne samyagdarshananī prāpti thaī jāy. āvo adbhūt siddhānt ne adbhūt antaḥtattva chhe. samajāṇun kāī....?
‘je hetu kānīpaṇ na kare te akiñchitkar kahevāy chhe.’ juo, ā mahāsiddhānt kahyo. hetu nām kāraṇ kahevāy kharun, paṇ te kānīpaṇ na kare to akiñchitkar chhe, nimittakāraṇ akiñchitkar chhe, kemake te paramān kāī karatun nathī. ‘nishchay-vyavahār’mān paṇ nishchayano hetu-kāraṇ vyavahār chhe em (shāstramān) āve chhe. ‘kāraṇ so vyavahāro’-em āve chhe ne? temān paṇ ā ja siddhānt chhe ke vyavahār chhe te hetu chhe paṇ e kāī nishchayane karatun nathī arthāt e akiñchitkar chhe. je koī kāraṇ, nimitta vā hetu paranun kānīpaṇ na kare te akiñchitkar kahevāy chhe.
‘ā bāndhavā-chhoḍavānun adhyavasān paṇ paramān kāī karatun nathī; kāraṇ ke te adhyavasān na hoy topaṇ jīv potānā sarāg-vītarāg pariṇāmathī bandh-mokṣhane pāme chhe. ane te adhyavasān hoy topaṇ potānā sarāg-vītarāg pariṇāmanā abhāvathī bandh-mokṣhane nathī pāmato.’
juo, ‘bījāne hun pāp bandhāvun jethī te narakādi durgatie jāy’-evo je adhyavasāy chhe te akiñchitkar chhe kemake te parane bandhāvānun kārya karī shakato nathī. parane bandhāvāno adhyavasāy parane bandhāvī shakato nathī. vaḷī ‘bījāne hun bandhāvun’ evo adhyavasāy na hoy topaṇ bījo potānā sarāg-vikārī pariṇāmathī bandhāy chhe. māṭe parane bandhāvānā tārā adhyavasānanā kāraṇe par jīv bandhāy chhe em chhe nahi. par jīv to potānā agnānamay rāgādibhāvathī ja bandhāy chhe.
vaḷī tāro parane mukta karavāno adhyavasāy hoy topaṇ vītarāgabhāv vinā, sarāg pariṇāmano abhāv thayā vinā te mūkāto nathī; ane parane mukta karavāno adhyavasāy na hoy topaṇ vītarāgabhāvathī, sarāg pariṇāmanā abhāvathī enī mukti thaī jāy chhe. māṭe parane mukta karavānā tārā adhyavasānanā kāraṇe par jīv mukāy chhe em chhe nahi. par jīv to potānā vītarāgabhāvathī ja mukāy chhe. ahā! ā to ekalā nyāy bharyā chhe.
bhāī! tārā pariṇām evā hoy ke āne hun bandhāvun-mukāvun topaṇ e sāmo jīv potānā sarāgabhāv vinā bandhāy nahi ane potānā vītarāgabhāv vinā mukāy