182 ] [ pravachan ratnākar bhāg-8
‘ā adhyavasān agnānarūp chhe tethī tene potānun paramārthasvarūp na jāṇavun.’ shun kīdhun? ke ā hun par jīvane mārun-jivāḍun, bandhāvun-mūkāvun ītyādi je paramān ekatvabuddhino adhyavasāy chhe te agnānarūp chhe. ahā! jagatanā anya padārthanī vyavasthā hun karī shakun evī mānyatā agnānarūp chhe. tevī rīte par mane māre-jivāḍe ītyādi je adhyavasāy chhe te paṇ agnānarūp chhe. kemake paradravyamān paradravyano pravesh ja nathī, paradravyanun paradravya kāī karī shakatun ja nathī ā mūḷ vāt chhe.
tethī, kahe chhe, te adhyavasānane potānun paramārthasvarūp eṭale ke vāstavikasvarūp na jāṇavun. ahāhā...! hun to gnānasvarūp chhun, ne par vastu gney chhe e to vāstavik vastusvarūp chhe. paṇ hun paranun karun ke parathī mārāmān thāy e kāī paramārthasvarūp nathī, vastunun yathārtha svarūp nathī. to shun chhe? e to mithyā adhyavasān chhe. have kahe chhe. -
‘te adhyavasānathī ja ātmā potāne anek avasthārūp kare chhe arthāt temanāmān potāpaṇun mānī pravarte chhe.’
paradravyanī kriyā to satat enāthī-te dravyathī thaī ja rahī chhe; tyān ā hun karun chhun evā adhyavasānathī ātmā potāne anek avasthārūp kare chhe arthāt potāne pararūp mānīne pravarte chhe. tenun phaḷ chaturgatirūp sansār chhe.
have ā arthanā kaḷasharūpe tathā āgaḷanā kathananī sūchanikārūpe kāvya kahe chheḥ-
‘विश्वात् विभक्तः अपि हि’ vishvathī (samasta dravyothī) bhinna hovā chhatān ‘आत्मा’ ātmā ‘यत्–प्रभावात् आत्मानम् विश्वम् विदधाति’ jenā prabhāvathī potāne vishvarūp kare chhe ‘एषः अध्यवसायः’ evo ā adhyavasāy-
shun kahe chhe? ke ātmā, gnaptimātra jenī ek svābhāvik kriyā chhe evo gnānānandakand prabhu ākhā vishvathī bhinna chhe. ahāhā...! bhagavān sachchidānandasvarūp prabhu ātmā ā sharīr, man, vāṇī, īndriy, kuṭumb-parivār ītyādi jagatanā sarva anyadravyo ane enā guṇ-paryāyothī bhinna chhe. ā dayā, dān ādi bhāv chhe e paṇ vishvamān jāy chhe hon. bhagavān ātmā dayā, dān ādi bhāvathī bhinna chhe. lyo, āvī vāt chhe!
jagatanā anantā ātmā ne anantānant paramāṇuothī pote vibhakta eṭale judo hovā chhatān koī ne bākī rākhyā vinā e mārān chhe ne hun enī kriyā karun evā adhyavasānathī jīv potāne vishvarūp-anekarūp kare chhe. chhe to pote sadā akhaṇḍ ek gnāyakarūp, paṇ mithyā adhyavasānathī potāne vishvarūp kare chhe. ahā! parane hun