228 ] [ pravachan ratnākar bhāg-8 kahe chhe-nishchayano āshray karanārā koī munivaro ja muktine pāme chhe, paṇ vyavahāramān gūñchavāyelāo-mugdha thayelāo muktine pāmatā nathī.
tyāre koī (agnānī) kahe chhe-ā to ekānt thaī gayun. em ke kathañchit nishchayathī ne kathañchit vyavahārathī mokṣha thāy em anekānt karavun joīe.
bāpu! em anekānta chhe ja nahi, e to ekānt chhe vā mithyā anekānta chhe. sva-āshraye mukti thāy ne par-āshraye na thāy e samyak anekānt chhe. samajāṇun kāī...? e ja kahe chhe ke-
ātmāshrit nishchayano āshray karanārāo ja mukta thāy chhe ane parāshrit vyavahāranayano āshray to ekānte nahi mukta thato evo abhavya paṇ kare chhe. abhavya paṇ bhagavān jineshvare kahelān vrat, shīl, tap, samiti, gupti ityādi anantavār niratichārapaṇe pāḷe chhe, paṇ enī kadīy mukti thatī nathī. jo vyavahāranā ācharaṇathī dharmano lābh thāy to abhavyano mokṣha thavo joīe, paṇ em chhe nahi. māṭe he bhāī! parāshrayanī buddhi chhoḍī ek sva-svarūpano āshray kar. ek svanā ja āshraye mukti thāy chhe. muktinā mārgane paranī-nimitta ke vyavahāranī koī apekṣhā nathī. aho! muktino mārga param nirapekṣha chhe. vyavahār hoy kharo paṇ enī muktinā mārgamān apekṣhā nathī. lyo, āvī vāt chhe!
‘ātmāne paranā nimittathī je anek bhāvo thāy chhe te badhā vyavahāranayanā viṣhay hovāthī vyavahāranay to parāshrit chhe, ane je ek potāno svābhāvik bhāv chhe te ja nishchayanayano viṣhay hovāthī nishchayanay ātmāshrit chhe.’
juo, ā vyavahār-nishchayanayanī vyākhyā kahe chhe. ātmāne paranā nimitte je anek prakāranā vibhāv bhāvo thāy chhe e badhā vyavahāranayanā viṣhay chhe, māṭe vyavahāranay parāshrit chhe. bhāī! ek svanā āshray vinā jeṭalā paradravyanī ekatābuddhinā ane paranā āshraye thatā bhāvo chhe te saghaḷāy vyavahāranayano viṣhay chhe.
prashnaḥ– e gnānīne paṇ hoy chhe ne? uttaraḥ– hoy chhe ne; paṇ gnānīne eno (-vyavahārano) āshray nathī; gnānīne enun gnān chhe. ahīn to āshray chhe enī vāt chāle chhe. samajāṇun kāī...?
vyavahāranay parane āshraye chhe ne nishchayanay sva nām trikāḷī shuddha ek gnāyakabhāvanā āshraye chhe. svanā āshraye je nirmaḷ draṣhṭi-gnān thayān te mokṣhanun kāraṇ chhe ane paranā āshraye thayelo vyavahār badhoy bandhanun-sansāranun kāraṇ chhe.