णिद्धा वा लुक्खा वा अणुपरिणामा समा व विसमा वा ।
द्वितीयनामाभिधेयेन शक्तिविशेषेण वर्धते । किंपर्यन्तम् । यावदनन्तसंख्यानम् । कस्मात् । पुद्गल- द्रव्यस्य परिणामित्वात्, परिणामस्य वस्तुस्वभावादेव निषेधितुमशक्यत्वादिति ।।१६४।। अथात्र कीद्रशात्स्निग्धरूक्षत्वगुणात् पिण्डो भवतीति प्रश्ने समाधानं ददाति — बज्झंति हि बध्यन्ते हि स्फु टम् । के । कर्मतापन्नाः अणुपरिणामा अणुपरिणामाः । अणुपरिणामशब्देनात्र परिणामपरिणता अणवो गृह्यन्ते । कथंभूताः । णिद्धा वा लुक्खा वा स्निग्धपरिणामपरिणता वा रूक्षपरिणामपरिणता
इति संज्ञा, त्रिशक्तिपञ्चशक्तिसप्तशक्यादिपरिणतानां विषम इति संज्ञा । पुनश्च किंरूपाः । समदो दुराधिगा जदि समतः समसंख्यानात्सकाशाद् द्वाभ्यां गुणाभ्यामधिका यदि चेत् । कथं द्विगुणाधिकत्वमिति
bhāvārthaḥ — paramāṇu pariṇāmavāḷo hovāthī tenān snigdhatva ane rūkṣhatva ek
have kevān snigdha -rūkṣhatvathī piṇḍapaṇun thāy chhe te kahe chheḥ —
bandhāy jo guṇadvay adhik; nahi bandh hoy jaghanyano. 165.
anvayārthaḥ — [अणुपरिणामाः] paramāṇu -pariṇāmo, [स्निग्धाः वा रूक्षाः वा] snigdha ho ke rūkṣha ho, [समाः वा विषमाः वा] bekī anshavāḷā ho ke ekī anshavāḷā ho, [यदि समतः द्वयधिकः] jo samān karatān be adhik anshavāḷā hoy to [बध्यन्ते हि] bandhāy chhe; [आदिपरिहीणाः] jaghanya anshavāḷo bandhāto nathī.
*avibhāg pratichchhedathī māṇḍīne anant avibhāg pratichchhedo sudhī taratamatā pāme chhe. 164.
*koī guṇamān (eṭale ke guṇanā paryāyamān) anshakalpanā karavāmān āvatān, teno je nānāmān nāno
(niransh) ansh paḍe tene te guṇano (eṭale ke guṇanā paryāyano) avibhāg pratichchhed kahevāmān āve
chhe. (bakarī karatān gāyanā dūdhamān ane gāy karatān bhensanā dūdhamān chīkāshanā avibhāg pratichchhedo
vadhāre hoy chhe. dhūḷ karatān rākhamān ane rākh karatān retīmān lūkhāpaṇānā avibhāg pratichchhedo
adhik hoy chhe.)