bhagavān śrī kundakundācāryadevapraṇīt yah ‘pravacanasār’ nāmakā śāstra ‘dvitīy śrutaskaṁdh’ke sarvotkr̥ṣṭa āgamoṁmeṁse ek hai.
‘dvitīy śrutaskaṁdh’kī utpatti kese huī, usakā ham paṭṭāvalioṁke ādhārase saṁkṣepameṁ avalokan kareṁ : –
āj se 2474 varṣa pūrva is bharatakṣetrakī puṇyabhūmimeṁ jagatpūjya param bhaṭṭārak bhagavān śrī mahāvīrasvāmī mokṣamārgakā prakāś karaneke liye samasta padārthoṁkā svarūp apanī sātiśay divyadhvanike dvārā pragaṭ kar rahe the. unake nirvāṇake paścāt pān̐c śrutakevalī hue, jinameṁse antim śrutakevalī śrī bhadrabāhusvāmī the. vahān̐ tak to dvādaśāṁgaśāstrake prarūpaṇāse niścay -vyavahārātmak mokṣamārga yathārtharūpameṁ pravartatā rahā. tatpaścāt kāladoṣase kramaśaḥ aṁgoṁke jñānakī vyucchitti hotī gaī aur isaprakār apār jñānasiṁdhukā bahubhāg vicchinna honeke bād dūsare bhadrabāhusvāmī ācāryakī paripāṭī (paramparā)meṁ do mahā samartha muni hue. unameṁse — ekakā nām śrī dharasen ācārya tathā dūsaroṁkā nām śrī guṇadhar ācārya thā. unase prāpta jñānake dvārā unakī paramparāmeṁ honevāle ācāryoṁne śāstroṁkī racanā kī aur śrī vīr bhagavānake upadeśakā pravāh cālū rakhā.
śrī dharasenācāryako āgrāyaṇīpūrvake paṁcam vastuadhikārake ‘mahākarmaprakr̥ti’ nāmak cauthe prābhr̥takā jñān thā. us jñānāmr̥tameṁse kramaśaḥ unake bādake ācāryoṁ dvārā ṣṭakhaṁḍāgam, dhaval, mahādhaval, gommṭasār, labdhisār, kṣapaṇāsār ādi śāstroṁkī racanā huī. isaprakār pratham śrutaskaṁdhakī utpatti huī. usameṁ jīv aur karmake saṁyogase honevālī ātmākī saṁsāraparyāyakā — guṇasthān, mārgaṇāsthān ādikā — varṇan hai, paryāyārthikanayako pradhān karake kathan hai. is nayako aśuddhadravyārthik bhī kahate haiṁ aur adhyātmabhāṣāse aśuddha -niścayanay athavā vyavahār kahate haiṁ.