darpaṇavadanekam 25 . niyatinayen niyatiniyamitauṣṇyavahnivanniyatasvabhāvabhāsi 26 . aniyatinayen niyatyaniyamitauṣṇyapānīyavadaniyatasvabhāvabhāsi 27 . svabhāvanayenāniśit- tīkṣṇakaṇṭakavatsaṁskārānarthakyakāri 28 . asvabhāvanayenāyaskāraniśitatīkṣṇaviśikhavatsaṁskār- sārthakya -kāri 29 . kālanayen nidāghadivasānusāripacyamānasahakāraphalavatsamayāyattasiddhiḥ nirvikalpasamādhiprastāve nirvikārasvasaṁvedanajñānenāpi jānātīti .. punarapyāh śiṣyaḥ — jñātamevātma- dravyaṁ he bhagavannidānīṁ tasya prā ptyupāyaḥ kathyatām . bhagavānāh — sakalavimalakevalajñān-
ātmadravya niyatinayase niyatasvabhāvarūp bhāsit hotā hai, jisakī uṣṇatā niyamit (-niyat) hotī hai aisī agnikī bhān̐ti . [ātmā niyatinayase niyatasvabhāvavālā bhāsit hotā hai jaise agnike uṣṇatākā niyam honese agni niyatasvabhāvavālī bhāsit hotī hai . ] 26.
ātmadravya aniyatanayase aniyatasvabhāvarūp bhāsit hotā hai, jisake uṣṇatā niyati (-niyam) se niyamit nahīṁ hai aise pānīke bhān̐ti . [ātmā aniyatinayase aniyatasvabhāvavālā bhāsit hotā hai, jaise pānīke (agnike nimittase honevālī) uṣṇatā aniyat – honese pānī aniyatasvabhāvavālā bhāsit hotā hai .] 27.
ātmadravya svabhāvanayase saṁskārako nirarthak karanevālā hai (arthāt ātmāko svabhāvanayase saṁskār nirupayogī hai), jisakī kisīke nok nahīṁ nikālī jātī (kintu jo svabhāvase hī nukīlā hai) aise paine kān̐ṭekī bhān̐ti . 28.
ātmadravya asvabhāvanayase saṁskārako sārthak karanevālā (arthāt ātmāko asvabhāvanayase saṁskār upayogī hai), jisakī (svabhāvase nok nahīṁ hotī, kintu saṁskār karake luhārake dvārā nok nikālī gaī ho aise paine bāṇakī bhān̐ti .) 29.
ātmadravya kālanayase jisakī siddhi samayapar ādhār rakhatī hai aisā hai, garmīke dinoṁke anusār pakanevāle āmraphalakī bhān̐ti . [kālanayase ātmadravyakī siddhi samay par ādhār rakhatī hai, garmīke dinoṁke anusār pakanevāle āmakī bhān̐ti . ] 30.
ātmadravya akālanayase jisakī siddhi samayapar ādhār nahīṁ rakhatī aisā hai, kr̥trim garmīse pakāye gaye āmraphalakī bhān̐ti . 31.
ātmadravya puruṣakāranayase jisakī siddhi yatnasādhya hai aisā hai, jise puruṣakārase 1nībūkā vr̥kṣa prāpta hotā hai ( – ugatā hai) aise puruṣakāravādīkī bhān̐ti . [puruṣārthanayase ātmākī siddhi
498pravacanasār[ bhagavānaśrīkuṁdakuṁd-
30 . akālanayen kr̥trimoṣmapācyamānasahakāraphalavatsamayānāyattasiddhiḥ 31 . puruṣakāranayen
1. saṁskr̥t ṭīkāmeṁ ‘madhukukkaṭī’ śabda hai, jisakā artha yahān̐ ‘nībūkā vr̥kṣa’ kiyā hai; kintu hindī ṭīkāmeṁ śrī pāṁḍe hemarājajīne ‘madhuchattā’ artha kiyā hai .