tmadravyam . yugapadanantadharmavyApakAnantanayavyApyekashrutaj~nAnalakShaNapramANen nirUpyamANa.n tu samastatara.ngiNIpayaHpUrasamavAyAtmakaikamakarAkaravadanantadharmANA.n vastutvenAshakyavivechanatvA- nmechakasvabhAvAnantadharmavyApyekadharmitvAd yathoditAnekAntAtmAtmadravyam .
svAtmadravya.n shuddhachinmAtramantaH ..19..
ityabhihitamAtmadravyam idAnImetadavAptiprakAro.abhidhIyate — asya tAvadAtmano nitya- mevAnAdipaudgalikakarmanimittamohabhAvanAnubhAvaghUrNitAtmavR^ittitayA toyAkarasyevAtmanyev kShubhyataH paramAtmatattvasamyakshraddhAnaj~nAnAnucharaNarUpAbhedaratnatrayAtmakanirvikalpasamAdhisa.njAtarAgAdyupAdhirahitparamAnandaik- ek shrutaj~nAnasvarUp pramANase nirUpaN kiyA jAy to, samastanadiyo.nke jalasamUhake samavAyAtmak (samudAyasvarUp) ek samudrakI bhA.Nti, ananta dharmo.nko vasturUpase pR^ithak karanA ashakya honese Atmadravya 1mechakasvabhAvavAlA, ananta dharmo.nme.n vyApta honevAlA, ek dharmI honese yathokta anekAntAtmak (anek dharmasvarUp) hai . [jaise – ek samay nadIke jalako jAnanevAle j~nAnA.nshase dekhA jAy to samudra ek nadIke jalasvarUpaj~nAt hotA hai, usIprakAr ek samay ek dharmako jAnanevAle ek nayase dekhA jAy to AtmA ek dharma svarUp j~nAt hotA hai; parantu jaise ek hI sAth sarva nadiyo.nke jalako jAnanevAle j~nAnase dekhA jAy to samudra sarva nadiyo.nke jalasvarUp j~nAt hotA hai, usIprakAr ek hI sAth sarvadharmo.nko jAnanevAle pramANase dekhA jAy to AtmA anek dharmasvarUp j~nAt hotA hai . isaprakAr ek nayase dekhane par AtmA ekAntAtmak hai aur pramANase dekhane par anekAntAtmak hai . ]
ab isI Ashayako kAvya dvArA kahakar ‘‘AtmA kaisA hai’’ is viShay kA kathan samApta kiyA jAtA hai : ]
[artha : — ] isaprakAr syAtkArashrI (syAtkArarUpI lakShmI) ke nivAsake vashIbhUt vartate nayasamUho.nse (jIv) dekhe.n to bhI aur pramANase dekhe.n to bhI spaShTa ananta dharmo.nvAle nij Atmadravyako bhItarame.n shuddha chaitanyamAtra dekhate hI hai.n .
isaprakAr Atmadravya kahA gayA . ab usakI prAptikA prakAr kahA jAtA hai : —
pratham to, anAdi paudgalik karma jisakA nimitta hai aisI mohabhAvanAke (mohake anubhavake) prabhAvase AtmapariNati sadA chakkar khAtI hai, isaliye yah AtmA samudrakI bhA.Nti ★shAlinI Cha.nd 1. mechak = pR^ithak pR^ithak; vividh; anek .
502pravachanasAr[ bhagavAnashrIku.ndaku.nd-