ସମତୋ ଦ୍ଵଯଧିକଗୁଣାଦ୍ଧି ସ୍ନିଗ୍ଧରୂକ୍ଷତ୍ଵାଦ୍ବନ୍ଧ ଇତ୍ଯୁତ୍ସର୍ଗଃ, ସ୍ନିଗ୍ଧରୂକ୍ଷଦ୍ଵଯଧିକଗୁଣତ୍ଵସ୍ଯ ହି ପରିଣାମକତ୍ଵେନ ବନ୍ଧସାଧନତ୍ଵାତ୍ . ନ ଖଲ୍ଵେକଗୁଣାତ୍ ସ୍ନିଗ୍ଧରୂକ୍ଷତ୍ଵାଦ୍ବନ୍ଧ ଇତ୍ଯପଵାଦଃ, ଏକଗୁଣ- ସ୍ନିଗ୍ଧରୂକ୍ଷତ୍ଵସ୍ଯ ହି ପରିଣମ୍ଯପରିଣାମକତ୍ଵାଭାଵେନ ବନ୍ଧସ୍ଯାସାଧନତ୍ଵାତ୍ ..୧୬୫.. ଚେତ୍ . ଏକୋ ଦ୍ଵିଗୁଣସ୍ତିଷ୍ଠତି ଦ୍ଵିତୀଯୋଽପି ଦ୍ଵିଗୁଣ ଇତି ଦ୍ଵୌ ସମସଂଖ୍ଯାନୌ ତିଷ୍ଠତସ୍ତାଵତ୍ ଏକ ସ୍ଯ ଵିଵକ୍ଷିତଦ୍ଵିଗୁଣସ୍ଯ ଦ୍ଵିଗୁଣାଧିକ ତ୍ଵେ କୃ ତେ ସତି ସଃ ଚତୁର୍ଗୁଣୋ ଭଵତି ଶକ୍ତିଚତୁଷ୍ଟଯପରିଣତୋ ଭଵତି . ତସ୍ଯ ଚତୁର୍ଗୁଣସ୍ଯ ପୂର୍ଵୋକ୍ତଦ୍ଵିଗୁଣେନ ସହ ବନ୍ଧୋ ଭଵତୀତି . ତଥୈଵ ଦ୍ଵୌ ତ୍ରିଶକ୍ତିଯୁକ୍ତୋ ତିଷ୍ଠତସ୍ତାଵତ୍, ତତ୍ରାପ୍ଯେକସ୍ଯ ତ୍ରିଗୁଣଶବ୍ଦାଭିଧେଯସ୍ଯ ତ୍ରିଶକ୍ତିଯୁକ୍ତସ୍ଯ ପରମାଣୋଃ ଶକ୍ତିଦ୍ଵଯମେଲାପକେ କୃତେ ସତି ପଞ୍ଚଗୁଣତ୍ଵଂ ଭଵତି . ତେନ ପଞ୍ଚଗୁଣେନ ସହ ପୂର୍ଵୋକ୍ତତ୍ରିଗୁଣସ୍ଯ ବନ୍ଧୋ ଭଵତି . ଏଵଂ ଦ୍ଵଯୋର୍ଦ୍ଵଯୋଃ ସ୍ନିଗ୍ଧଯୋର୍ଦ୍ଵଯୋର୍ଦ୍ଵଯୋ ରୂକ୍ଷଯୋର୍ଦ୍ଵଯୋର୍ଦ୍ଵଯୋଃ ସ୍ନିଗ୍ଧରୂକ୍ଷଯୋର୍ଵା ସମଯୋଃ ଵିଷମଯୋଶ୍ଚ ଦ୍ଵିଗୁଣାଧିକ ତ୍ଵେ ସତି ବନ୍ଧୋ ଭଵତୀତ୍ଯର୍ଥଃ, କିଂତୁ ଵିଶେଷୋଽସ୍ତି . ଆଦିପରିହୀଣା ଆଦିଶବ୍ଦେନ ଜଲସ୍ଥାନୀଯଂ ଜଘନ୍ଯସ୍ନିଗ୍ଧତ୍ଵଂ ଵାଲୁକାସ୍ଥାନୀଯଂ ଜଘନ୍ଯରୂକ୍ଷତ୍ଵଂ ଭଣ୍ଯତେ, ତାଭ୍ଯାଂ ଵିହୀନା ଆଦିପରିହୀଣା ବଧ୍ଯନ୍ତେ . କିଂଚ – ପରମଚୈତନ୍ଯପରିଣତିଲକ୍ଷଣପରମାତ୍ମତତ୍ତ୍ଵଭାଵନାରୂପଧର୍ମଧ୍ଯାନ- ଶୁକ୍ଲଧ୍ଯାନବଲେନ ଯଥା ଜଧନ୍ଯସ୍ନିଗ୍ଧଶକ୍ତିସ୍ଥାନୀଯେ କ୍ଷୀଣରାଗତ୍ଵେ ସତି ଜଧନ୍ଯରୂକ୍ଷଶକ୍ତିସ୍ଥାନୀଯେ କ୍ଷୀଣଦ୍ଵେଷତ୍ଵେ ଚ ସତି ଜଲଵାଲୁକଯୋରିଵ ଜୀଵସ୍ଯ ବନ୍ଧୋ ନ ଭଵତି, ତଥା ପୁଦ୍ଗଲପରମାଣୋରପି ଜଘନ୍ଯସ୍ନିଗ୍ଧ- ରୂକ୍ଷଶକ୍ତିପ୍ରସ୍ତାଵେ ବନ୍ଧୋ ନ ଭଵତୀତ୍ଯଭିପ୍ରାଯଃ ..୧୬୫.. ଅଥ ତମେଵାର୍ଥଂ ଵିଶେଷେଣ ସମର୍ଥଯତି — ଗୁଣଶବ୍ଦଵାଚ୍ଯଶକ୍ତିଦ୍ଵଯଯୁକ୍ତସ୍ଯ ସ୍ନିଗ୍ଧପରମାଣୋଶ୍ଚତୁର୍ଗୁଣସ୍ନିଗ୍ଧେନ ରୂକ୍ଷେଣ ଵା ସମଶବ୍ଦସଂଜ୍ଞେନ ତଥୈଵ ଦ୍ଵଯଧିକାଃ ] ଯଦି ସମାନସେ ଦୋ ଅଧିକ ଅଂଶଵାଲେ ହୋଂ ତୋ [ବଧ୍ଯନ୍ତେ ହି ] ବଁଧତେ ହୈଂ, [ଆଦି ପରିହୀନାଃ ] ଜଘନ୍ଯାଂଶଵାଲେ ନହୀଂ ବଂଧତେ ..୧୬୫..
ଟୀକା : — ସମାନସେ ଦୋ ଗୁଣ (ଅଂଶ) ଅଧିକ ସ୍ନିଗ୍ଧତ୍ଵ ଯା ରୂକ୍ଷତ୍ଵ ହୋ ତୋ ବଂଧ ହୋତା ହୈ ଯହ ଉତ୍ସର୍ଗ (ସାମାନ୍ଯ ନିଯମ) ହୈ; କ୍ଯୋଂକି ସ୍ନିଗ୍ଧତ୍ଵ ଯା ରୂକ୍ଷତ୍ଵକୀ ଦ୍ଵିଗୁଣାଧିକତାକା ହୋନା ଵହ ପରିଣାମକ (ପରିଣମନ କରାନେଵାଲା) ହୋନେସେ ବଂଧକା କାରଣ ହୈ .
ଯଦି ଏକ ଗୁଣ ସ୍ନିଗ୍ଧତ୍ଵ ଯା ରୂକ୍ଷତ୍ଵ ହୋ ତୋ ବଂଧ ନହୀଂ ହୋତା ଯହ ଅପଵାଦ ହୈ; କ୍ଯୋଂକି ଏକ ଗୁଣ ସ୍ନିଗ୍ଧତ୍ଵ ଯା ରୂକ୍ଷତ୍ଵକେ ୧ପରିଣମ୍ଯ – ପରିଣାମକତାକା ଅଭାଵ ହୋନେସେ ବଂଧକେ କାରଣପନେକା ଅଭାଵ ହୈ ..୧୬୫..
୩୧୬ପ୍ରଵଚନସାର[ ଭଗଵାନଶ୍ରୀକୁଂଦକୁଂଦ-
୧. ପରିଣମ୍ଯ = ପରିଣମନ କରନେ ଯୋଗ୍ଯ . [ଦଶ ଅଂଶ ସ୍ନିଗ୍ଧତାଵାଲା ପରମାଣୁ ବାରହ ଅଂଶ ରୂକ୍ଷତାଵାଲେ ପରମାଣୁକେ
ସାଥ ବଂଧକର ସ୍କଂଧ ବନନେ ପର, ଦଶ ଅଂଶ ସ୍ନିଗ୍ଧତାଵାଲା ପରମାଣୁ ବାରହ ଅଂଶ ରୂକ୍ଷତାରୂପ ପରିଣମିତ ହୋ ଜାତା
ହୈ; ଅଥଵା ଦଶ ଅଂଶ ସ୍ନିଗ୍ଧତାଵାଲା ପରମାଣୁ ବାରହ ଅଂଶ ସ୍ନିଗ୍ଧତାଵାଲେ ପରମାଣୁକେ ସାଥ ବଂଧକର ସ୍କଂଧ ବନନେ
ପର, ଦଶ ଅଂଶ ସ୍ନିଗ୍ଧତାଵାଲା ପରମାଣୁ ବାରହ ଅଂଶ ସ୍ନିଗ୍ଧତାରୂପ ପରିଣମିତ ହୋ ଜାତା ହୈ; ଇସଲିଯେ କମ
ଅଂଶଵାଲା ପରମାଣୁ ପରିଣମ୍ଯ ହୈ ଔର ଦୋ ଅଧିକ ଅଂଶଵାଲା ପରମାଣୁ ପରିଣାମକ ହୈ . ଏକ ଅଂଶ ସ୍ନିଗ୍ଧତା ଯା
ରୂକ୍ଷତାଵାଲା ପରମାଣୁ (ସାମାନ୍ଯ ନିଯମାନୁସାର) ପରିଣାମକ ତୋ ହୈ ହୀ ନହୀଂ, କିନ୍ତୁ ଜଘନ୍ଯଭାଵମେଂ ଵର୍ତିତ ହୋନେସେ
ପରିଣମ୍ଯ ଭୀ ନହୀଂ ହୈ . ଇସ ପ୍ରକାର ଜଘନ୍ଯଭାଵ ବଂଧକା କାରଣ ନହୀଂ ହୈ .]]