நநு கோயமாத்மா கதஂ சாவாப்யத இதி சேத், அபிஹிதமேதத் புநரப்யபிதீயதே . ஆத்மா ஹி தாவச்சைதந்யஸாமாந்யவ்யாப்தாநந்ததர்மாதிஷ்டாத்ரேகஂ த்ரவ்யமநந்ததர்மவ்யாபகாநந்தநயவ்யாப்யேகஶ்ருத- ஜ்ஞாநலக்ஷணப்ரமாணபூர்வகஸ்வாநுபவப்ரமீயமாணத்வாத் . தத்து த்ரவ்யநயேந படமாத்ரவச்சிந்மாத்ரம் ௧ . பர்யாயநயேந தந்துமாத்ரவத்தர்ஶநஜ்ஞாநாதிமாத்ரம் ௨ . அஸ்தித்வநயேநாயோமயகுணகார்முகாந்தராலவர்தி- ஸஂஹிதாவஸ்தலக்ஷ்யோந்முகவிஶிகவத் ஸ்வத்ரவ்யக்ஷேத்ரகாலபாவைரஸ்தித்வவத் ௩ . நாஸ்தித்வநயேநாநயோமயா- குணகார்முகாந்தராலவர்த்யஸஂஹிதாவஸ்தாலக்ஷ்யோந்முகப்ராக்த நவிஶிகவத் பரத்ரவ்யக்ஷேத்ரகாலபாவைர்நாஸ்தி-
அத்ராஹ ஶிஷ்யஃ — பரமாத்மத்ரவ்யஂ யத்யபி பூர்வஂ பஹுதா வ்யாக்யாதம், ததாபி ஸஂக்ஷேபேண புநரபி கத்யதாமிதி . பகவாநாஹ — கேவலஜ்ஞாநாத்யநந்தகுணாநாமாதாரபூதஂ யத்ததாத்மத்ரவ்யஂ பண்யதே . தஸ்ய ச நயைஃ
[அப டீகாகார ஶ்ரீ அம்ருதசந்த்ராசார்யதேவ பரிஶிஷ்டரூபஸே குச கஹதே ஹைஂ : — ]
‘யஹ ஆத்மா கௌந ஹை (-கைஸா ஹை) ஔர கைஸே ப்ராப்த கியா ஜாதா ஹை’ ஐஸா ப்ரஶ்ந கியா ஜாய தோ இஸகா உத்தர (பஹலே ஹீ) கஹா ஜா சுகா ஹை ஔர (யஹா) புநஃ கஹதே ஹைஂ : —
ப்ரதம தோ, ஆத்மா வாஸ்தவமேஂ சைதந்யஸாமாந்யஸே வ்யாப்த அநந்த தர்மோஂகா அதிஷ்டாதா (ஸ்வாமீ) ஏக த்ரவ்ய ஹை, க்யோஂகி அநந்த தர்மோஂமேஂ வ்யாப்த ஹோநேவாலே ஜோ அநந்த நய ஹைஂ உநமேஂ வ்யாப்த ஹோநேவாலா ஜோ ஏக ஶ்ருதஜ்ஞாநஸ்வரூப ப்ரமாண ஹை, உஸ ப்ரமாணபூர்வக ஸ்வாநுபவஸே (வஹ ஆத்மத்ரவ்ய) ப்ரமேய ஹோதா ஹை (-ஜ்ஞாத ஹோதா ஹை) .
வஹ ஆத்மத்ரவ்ய த்ரவ்யநயஸே, படமாத்ரகீ பாதி, சிந்மாத்ர ஹை (அர்தாத் ஆத்மா த்ரவ்யநயஸே சைதந்யமாத்ர ஹை, ஜைஸே வஸ்த்ர வஸ்த்ரமாத்ர ஹை ததநுஸார .) ௧.
ஆத்மத்ரவ்ய பர்யாயநயஸே, தஂதுமாத்ரகீ பாதி, தர்ஶநஜ்ஞாநாதிமாத்ர ஹை (அர்தாத் ஆத்மா பர்யாயநயஸே தர்ஶநஜ்ஞாநசாரித்ராதிமாத்ர ஹை, ஜைஸே வஸ்த்ர தஂதுமாத்ர ஹை .) ௨.
ஆத்மத்ரவ்ய அஸ்தித்வநயஸே ஸ்வத்ரவ்ய – க்ஷேத்ர – கால – பாவஸே அஸ்தித்வவாலா ஹை; — லோஹமய, டோரீ ஔர தநுஷகே மத்யமேஂ ஸ்தித, ஸஂதாநதஶாமேஂ ரஹே ஹுஏ ஔர லக்ஷ்யோந்முக பாணகீ பாதி . (ஜைஸே கோஈ பாண ஸ்வத்ரவ்யஸே லோஹமய ஹை, ஸ்வக்ஷேத்ரஸே டோரீ ஔர தநுஷகே மத்யமேஂ ஸ்தித ஹை, ஸ்வகாலஸே ஸஂதாந – தஶாமேஂ ஹை, அர்தாத் தநுஷ பர சாகர கேஂசீ ஹுஈ தஶாமேஂ ஹை, ஔர ஸ்வபாவஸே லக்ஷ்யோந்முக ஹை அர்தாத் நிஶாநகீ ஓர ஹை, உஸீப்ரகார ஆத்மா அஸ்தித்வநயஸே ஸ்வசதுஷ்டயஸே அஸ்தித்வவாலா ஹை .) ௩.
ஆத்மத்ரவ்ய நாஸ்தித்வநயஸே பரத்ரவ்ய – க்ஷேத்ர – கால – பாவஸே நாஸ்தித்வவாலா ஹை; — அலோஹமய, டோரீ ஔர தநுஷகே மத்யமேஂ நஹீஂ ஸ்தித, ஸஂதாநதஶாமேஂ ந ரஹே ஹுஏ ஔர அலக்ஷ்யோந்முக ஐஸே பஹலேகே பாணகீ பாதி . (ஜைஸே பஹலேகா பாண அந்ய பாணகே த்ரவ்யகீ அபேக்ஷாஸே அலோஹமய ஹை, அந்ய பாணகே க்ஷேத்ரகீ அபேக்ஷாஸே டோரீ ஔர தநுஷகே மத்யமேஂ ஸ்தித நஹீஂ ஹை, அந்ய பாணகே காலகீ அபேக்ஷாஸே ஸஂதாநதஶாமேஂ நஹீஂ ரஹா ஹுஆ ஔர அந்ய பாணகே பாவகீ அபேக்ஷாஸே அலக்ஷ்யோந்முக ஹை,