gAthA – 113 pravachanasAr pravachano 482
have asat-utpAdane anyapaNA vaDe (anyapaNA drArA) nakkI kare chhe-
मणुवो ण होदि देवो वा माणुसो व सिद्धो वा ।
एवं अहोज्जमाणो अणण्णभावं कधं लहदि ।। ११३।।
मनुजो न भवति देवो देवो वा मानुषो वा सिद्धो वा ।
एवमभवन्ननन्यभावं कथं लभते ।। ११३।।
mAnav nathI sur, sur paN nahi manuj ke nahi siddha chhe;
e rIt nahi hoto thako kayam te ananyapaNun dhare? 113.
gAthA – 113
anvayArtha– [मनुजः] manuShya te [देवः न भवति] dev nathI. [वा] athavA [देवः] dev te
[मानुषः वा सिद्धः वा] manuShya ke siddha nathI; [एवम् अभवन्] em nahi hoto thako [अनन्यभावं
कथ लभते] ananya kem hoy?
TIkA– paryAyo paryAyabhUt svavyatirekavyakitanA kALe ja sat (-hayAt) hovAne lIdhe tenAthI
anya kALomAn asat ja (-ahayAt ja) chhe. ane paryAyono dravyatvabhUt anvayashakti sAthe gUnthAyelo
(-ekarUpapaNe joDAyelo) je kramAnupAtI (kramAnusAr) svakALe utpAd thAy chhe temAn paryAyabhUt
svavyatirekavyakitanun pUrve asatpaNun hovAthI, paryAyo anya ja chhe. mATe paryAyonA anyapaNA vaDe
dravyano - ke je paryAyonA svarUpanun kartA, karaN ane adhikaraN hovAne lIdhe paryAyothI apRuthak chhe
teno-asat utpAd nakakI thAy chhe.
A vAtane (udAharaN vaDe) spaShTa karavAmAn Ave chhe
manuShya te dev ke siddha nathI, dev te manuShya ke siddha nathI; e rIte nahi hoto thako ananya
(teno te ja) kem hoy, ke jethI anya ja na hoy ane jethI manuShyAdi paryAyo jene nIpaje chhe evun
jIvadravya paN-valayAdi vikAro (kankaN vagere paryAyo) jene Upaje chhe evA suvarNanI jem-pade pade
(pagale pagale, paryAye paryAye) anya na hoy? jem kankaN, kunDaL vagere paryAyo anya chhe (-bhinnabhinna
chhe, tenA te ja nathI) tethI te paryAyo karanArun suvarNa paN anya chhe, tem manuShya, dev vagere paryAyo
anya chhe tethI te paryAye karanArun jIvadravya paN paryAy-apekShAe anya chhe.)