१२६समाधितंत्र
टीका — जनेभ्यो वाक् वचनप्रवृत्तिर्भवति । प्रवृत्तेः स्पन्दो मनसः व्यग्रता मानसे भवति । तस्याऽऽत्मनः स्पन्दाच्चित्तविभ्रमाः नानाविकल्पपवृत्तयो भवन्ति । यत एवं, तत्तस्मात् योगी त्यजेत् । कं ? संसर्ग सम्बन्धम् । कैः सह ? जनैः ।
अन्वयार्थ : — (जनेभ्यः) लोकोना संसर्गथी (वाक्) वचननी प्रवृत्ति थाय छे; (ततः) तेनाथी एटले वचनप्रवृत्तिथी (मनसः स्पन्दः) मननी व्यग्रता थाय छे – चित्त चलायमान थाय छे, (तस्मात्) तेनाथी एटले चित्तनी चंचलताथी (चित्त – विभ्रमाः भवन्ति) चित्तमां विविध प्रकारना विकल्पो ऊठवा लागे छे अर्थात् मन विक्षिप्त थई जाय छे; (ततः) तेथी (योगी) योगीए – योगमां संलग्न थवावाळा अन्तरात्माए – (जनैः संसर्गं त्यजेत्) लौकिक जनोना संसर्गनो त्याग करवो.
टीका : — लोको साथे बोलवाथी वचननी प्रवृत्ति थाय छे, प्रवृत्तिथी मननुं स्पंदन – मनमां व्यग्रता – थाय छे, ते आत्माना (भावमनना) स्पंदनथी चित्तविभ्रमो अर्थात् विविध प्रकारना विकल्पोनी प्रवृत्ति थाय छे; तेटला माटे योगीए तजवो. शुं (तजवो)? संसर्ग – संबंध कोनी साथेनो? लोको साथेनो.
भावार्थ : — लौकिक जनो साथे वार्तालाप करवाथी मन व्यग्र बने छे, – चित्त चलायमान थाय छे अने विविध प्रकारना संकल्प – विकल्पो ऊठे छे. तेनाथी आत्मस्वरूपमां स्थिरता रहेती नथी. माटे आत्मस्वरूपना अभ्यासीए लौकिक जनोना संसर्गथी दूर रहेवुं योग्य छे.
साधकने जेम जेम भेद – विज्ञाननुं बळ वधतुं जाय छे तेम तेम तेने पर पदार्थो प्रत्ये उपेक्षाभाव थाय छे अने वीतरागता वधती जाय छे. वीतरागताना प्रमाणमां ते आत्मस्थिरता प्राप्त करे छे. स्वरूप – स्थिरताना काळे लौकिक जनो साथेनो संसर्ग स्वयं छूटी जाय छे. ७२.