ચેતિ ૪૨ . ન કુર્વન્તમપ્યન્યં સમનુજાનામિ મનસા ચેતિ ૪૩ . ન કરોમિ વાચા ચેતિ ૪૪ . ન કારયામિ વાચા ચેતિ ૪૫ . ન કુર્વન્તમપ્યન્યં સમનુજાનામિ વાચા ચેતિ ૪૬ . ન કરોમિ કાયેન ચેતિ ૪૭ . ન કારયામિ કાયેન ચેતિ ૪૮ . ન કુર્વન્તમપ્યન્યં સમનુજાનામિ કાયેન ચેતિ ૪૯ .
અનુમોદન કરતા હૂઁ.૪૩. ન મૈં કરતા હૂઁ વચનસે.૪૪. ન મૈં કરાતા હૂઁ વચનસે.૪૫. ન મૈં અન્ય કરતે હુએકા અનુમોદન કરતા હૂઁ વચનસે.૪૬. ન મૈં કરતા હૂઁ કાયાસે.૪૭. ન મૈં કરાતા હૂઁ કાયાસે.૪૮. ન મૈં અન્ય કરતે હુએકા અનુમોદન કરતા હૂઁ કાયાસે.૪૯. (ઇસપ્રકાર, પ્રતિક્રમણકે સમાન આલોચનામેં ભી ૪૯ ભંગ કહે.) અબ, ઇસ કથનકા કલશરૂપ કાવ્ય કહતે હૈં : —
શ્લોકાર્થ : — (નિશ્ચય ચારિત્રકો અંગીકાર કરનેવાલા કહતા હૈ કિ – ) [મોહ-વિલાસ- વિજૃમ્ભિતમ્ ઇદમ્ ઉદયત્ કર્મ ] મોહકે વિલાસસે ફૈ લા હુઆ જો યહ ઉદયમાન (ઉદયમેં આતા હુઆ) કર્મ [સકલમ્ આલોચ્ય ] ઉસ સબકી આલોચના કરકે ( – ઉન સર્વ કર્મોંકી આલોચના કરકે – ) [નિષ્કર્મણિ ચૈતન્ય-આત્મનિ આત્મનિ આત્મના નિત્યમ્ વર્તે ] મૈં નિષ્કર્મ (અર્થાત્ સર્વ કર્મોંસે રહિત) ચૈતન્યસ્વરૂપ આત્મામેં આત્માસે હી નિરન્તર વર્ત રહા હૂઁ.
ભાવાર્થ : — વર્તમાન કાલમેં કર્મકા ઉદય આતા હૈ, ઉસકે વિષયમેં જ્ઞાની યહ વિચાર કરતા હૈ કિ — પહલે જો કર્મ બાંધા થા ઉસકા યહ કાર્ય હૈ, મેરા તો યહ કાર્ય નહીં. મૈં ઇસકા કર્તા નહીં હૂઁ, મૈ તો શુદ્ધચૈતન્યમાત્ર આત્મા હૂઁ. ઉસકી દર્શનજ્ઞાનરૂપ પ્રવૃત્તિ હૈ. ઉસ દર્શનજ્ઞાનરૂપ પ્રવૃત્તિકે દ્વારા મૈં ઇસ ઉદયાગત કર્મકા દેખને-જાનનેવાલા હૂઁ. મૈં અપને સ્વરૂપમેં હી પ્રવર્તમાન હૂઁ. ઐસા અનુભવ કરના હી નિશ્ચયચારિત્ર હૈ.૨૨૭.
ઇસપ્રકાર આલોચનાકલ્પ સમાપ્ત હુઆ.
(અબ, ટીકામેં પ્રત્યાખ્યાનકલ્પ અર્થાત્ પ્રત્યાખ્યાનકી વિધિ કહતે હૈં : — )
(પ્રત્યાખ્યાન કરનેવાલા કહતા હૈ કિ : – )