ചേതി ൪൨ . ന കുര്വന്തമപ്യന്യം സമനുജാനാമി മനസാ ചേതി ൪൩ . ന കരോമി വാചാ ചേതി ൪൪ . ന കാരയാമി വാചാ ചേതി ൪൫ . ന കുര്വന്തമപ്യന്യം സമനുജാനാമി വാചാ ചേതി ൪൬ . ന കരോമി കായേന ചേതി ൪൭ . ന കാരയാമി കായേന ചേതി ൪൮ . ന കുര്വന്തമപ്യന്യം സമനുജാനാമി കായേന ചേതി ൪൯ .
അനുമോദന കരതാ ഹൂ .൪൩. ന മൈം കരതാ ഹൂ വചനസേ.൪൪. ന മൈം കരാതാ ഹൂ വചനസേ.൪൫. ന മൈം അന്യ കരതേ ഹുഏകാ അനുമോദന കരതാ ഹൂ വചനസേ.൪൬. ന മൈം കരതാ ഹൂ കായാസേ.൪൭. ന മൈം കരാതാ ഹൂ കായാസേ.൪൮. ന മൈം അന്യ കരതേ ഹുഏകാ അനുമോദന കരതാ ഹൂ കായാസേ.൪൯. (ഇസപ്രകാര, പ്രതിക്രമണകേ സമാന ആലോചനാമേം ഭീ ൪൯ ഭംഗ കഹേ.) അബ, ഇസ കഥനകാ കലശരൂപ കാവ്യ കഹതേ ഹൈം : —
ശ്ലോകാര്ഥ : — (നിശ്ചയ ചാരിത്രകോ അംഗീകാര കരനേവാലാ കഹതാ ഹൈ കി – ) [മോഹ-വിലാസ- വിജൃമ്ഭിതമ് ഇദമ് ഉദയത് കര്മ ] മോഹകേ വിലാസസേ ഫൈ ലാ ഹുആ ജോ യഹ ഉദയമാന (ഉദയമേം ആതാ ഹുആ) കര്മ [സകലമ് ആലോച്യ ] ഉസ സബകീ ആലോചനാ കരകേ ( – ഉന സര്വ കര്മോംകീ ആലോചനാ കരകേ – ) [നിഷ്കര്മണി ചൈതന്യ-ആത്മനി ആത്മനി ആത്മനാ നിത്യമ് വര്തേ ] മൈം നിഷ്കര്മ (അര്ഥാത് സര്വ കര്മോംസേ രഹിത) ചൈതന്യസ്വരൂപ ആത്മാമേം ആത്മാസേ ഹീ നിരന്തര വര്ത രഹാ ഹൂ .
ഭാവാര്ഥ : — വര്തമാന കാലമേം കര്മകാ ഉദയ ആതാ ഹൈ, ഉസകേ വിഷയമേം ജ്ഞാനീ യഹ വിചാര കരതാ ഹൈ കി — പഹലേ ജോ കര്മ ബാംധാ ഥാ ഉസകാ യഹ കാര്യ ഹൈ, മേരാ തോ യഹ കാര്യ നഹീം. മൈം ഇസകാ കര്താ നഹീം ഹൂ , മൈ തോ ശുദ്ധചൈതന്യമാത്ര ആത്മാ ഹൂ . ഉസകീ ദര്ശനജ്ഞാനരൂപ പ്രവൃത്തി ഹൈ. ഉസ ദര്ശനജ്ഞാനരൂപ പ്രവൃത്തികേ ദ്വാരാ മൈം ഇസ ഉദയാഗത കര്മകാ ദേഖനേ-ജാനനേവാലാ ഹൂ . മൈം അപനേ സ്വരൂപമേം ഹീ പ്രവര്തമാന ഹൂ . ഐസാ അനുഭവ കരനാ ഹീ നിശ്ചയചാരിത്ര ഹൈ.൨൨൭.
ഇസപ്രകാര ആലോചനാകല്പ സമാപ്ത ഹുആ.
(അബ, ടീകാമേം പ്രത്യാഖ്യാനകല്പ അര്ഥാത് പ്രത്യാഖ്യാനകീ വിധി കഹതേ ഹൈം : — )
(പ്രത്യാഖ്യാന കരനേവാലാ കഹതാ ഹൈ കി : – )