आवास आदि शास्त्रमां कह्या प्रमाणेनां अनेक आश्चर्योवाळो महामेरु नामनो पर्वत
विदेहक्षेत्रनी मध्यमां छे. ते ज जाणे हाथी होय तेम ते मेरुपर्वतरूपी हाथीमांथी उत्तर
दिशामां बे दांतना आकारवाळा बे पर्वतो नीकळ्या छे, तेमनुं नाम ‘बे – गजदंत’ छे,
तेओ उत्तर भागमां जे नीलपर्वत छे तेमां जोडायेला छे. ते बे – गजदंत पर्वतनी वच्चे
जे त्रिकोणाकार उत्तम भोगभूमिरूप क्षेत्र छे, तेनुं नाम ‘उत्तरकुरु’ छे. तेनी वचमां
मेरुपर्वतनी इशान दिशामां शीता नदी अने नील पर्वतनी वच्चे परमागममां वर्णवेल
अनादि – अकृत्रिम, पृथ्वीकायिक जंबूवृक्ष छे. ते ज शीता नदीना बन्ने किनारा उपर
यमकगिरि नामना बे पर्वत जाणवा. ते बे पर्वतथी दक्षिण दिशामां थोडे दूर जतां शीता
नदीनी वच्चे थोडे थोडे अंतरे पद्म आदि पांच ह्द छे. ते ह्दोनां बन्ने पडखे
लोकानुयोगना व्याख्यान अनुसार, सुवर्ण अने रत्नमय जिन चैत्यालयोथी शोभता दस
दस सुवर्णपर्वतो छे. एवी ज रीते निश्चय - व्यवहार रत्नत्रयना आराधक उत्तम पात्रोने
परम भक्तिथी आपेला आहारदानना फळथी उत्पन्न तिर्यंच अने मनुष्योने चक्रवर्तीना
भोगसुखथी पण अधिक एवुं, विविध प्रकारनुं पंचेन्द्रियसंबंधी भोगोनुं सुख — के जे
(भोगसुख) स्वशुद्धात्मानी भावनाथी उत्पन्न थता, निर्विकार, सदा आनंद जेनुं एक
लक्षण छे; एवा सुखामृतना रसास्वादथी विलक्षण छे एवुं भोगसुख — आपनारां
ज्योतिरंग, गृहांग, दीपांग, तूर्यांग, भोजनांग, वस्त्रांग, माल्यांग, भाजनांग, भूषणांग
अने राग तथा मद उत्पन्न करनार रसांग नामनां दस प्रकारनां कल्पवृक्ष भोगभूमिना
विदेहक्षेत्रमध्ये महामेरुर्नाम पर्वतोस्ति । स च गजो जातस्तस्मान्मेरुगजात्सकाशादुत्तरमुखे
दन्तद्वयाकारेण यन्निर्गतं पर्वतद्वयं तस्य गजदन्तद्वयसंज्ञेति, तथोत्तरे भागे नीलपर्वते लग्नं
तिष्ठति । तयोर्मध्ये यत्त्रिकोणाकारक्षेत्रमुत्तमभोगभूमिरूपं तस्योत्तरकुरुसंज्ञा । तस्य च मध्ये
मेरोरीशानदिग्विभागे शीतानीलपर्वतयोर्मध्ये परमागमवर्णितानाद्यकृत्रिमपार्थिवो जम्बू-
वृक्षस्तिष्ठति । तस्या एव शीताया उभयतटे यमकगिरिसंज्ञं पर्वतद्वयं विज्ञेयम् ।
तस्मात्पर्वतद्वयादक्षिणभागे कियन्तमध्वानं गत्वा शीतानदीमध्ये अन्तरान्तरेण पद्मादिह्द-
पञ्चकमस्ति । तेषां ह्दानामुभयपार्श्वयोः प्रत्येकं सुवर्णरत्नमयजिनगृहमण्डिता लोकानुयोग-
व्याख्यानेन दश दश सुवर्णपर्वता भवन्ति । तथैव निश्चयव्यवहाररत्नत्रयाराधकोत्तम-
पात्रपरमभक्तिदत्ताहारदानफलेनोत्पन्ननां तिर्यग्मनुष्याणां स्वशुद्धात्मभावनोत्पन्ननिर्विकारस-
दानन्दैकलक्षणसुखामृतरसास्वादविलक्षणस्य चक्रवर्त्तिभोगसुखादप्यधिकस्य विविधपञ्चेन्द्रिय-
भोगसुखस्य प्रदायका ज्योतिर्गृहप्रदीपतूर्यभोजनवस्त्रमाल्यभाजनभूषणरागमदोत्पादकरसांगसंज्ञा
१४२ ]
बृहद् – द्रव्यसंग्रह