धातुओथी रहित, हजारो सूर्य समान देदीप्यमान एवा परम औदारिक शरीरवाळा होवाथी
शुभदेहमां बिराजमान छे. ‘‘सुद्धो’’ — ‘‘क्षुधा तृषा भयं द्वेषो रागो मोहश्च चिन्तनम् । जरा रुजा
च मृत्युश्च खेदः स्वेदो मदोऽरतिः ।। विस्मयो जननं निद्रा विषादोऽष्टादश स्मृताः । एतैर्दोषैर्विनिर्मुक्तः
सोऽयमाप्तो निरञ्जनः ।।’’ [अर्थः — क्षुधा, तृषा, भय, द्वेष, राग, मोह, चिंता, वृद्धावस्था,
रोग, मृत्यु, खेद, स्वेद (परसेवो), मद, अरति, विस्मय, जन्म, निद्रा अने विषाद — ए
अढार दोष रहित निरंजन परमात्मा ते आप्त१ छे.] — आ बे श्लोकमां कहेल अढार दोषोथी
रहित होवाने कारणे ‘शुद्ध’ छे. ‘‘अप्पा’’ आवा विशिष्ट गुणोवाळो आत्मा छे. ‘‘अरिहो’’ –
‘अरि’ शब्दथी वाच्य मोहनीय कर्मनो, ‘रज’ शब्दथी वाच्य ज्ञानावरण अने दर्शनावरण —
ए बे कर्मोनो अने ‘रहस्य’ शब्दथी वाच्य अन्तरायकर्मनो — एम चारे कर्मोनो नाश करवाने
लीधे इन्द्र आदि द्वारा रचेल गर्भावतार, जन्माभिषेक, तप, केवळज्ञाननी उत्पत्ति अने
निर्वाण नामना पांच महा कल्याणकरूप पूजाने योग्य छे ते कारणे ‘अर्हन्’ कहेवाय छे.
‘विचिन्तिज्जो’ हे भव्यो! तमे उपरोक्त विशेषणोथी विशिष्ट, आप्तकथित आगम आदि
ग्रन्थोमां कहेल वीतराग, सर्वज्ञ आदि एक हजार आठ नामवाळा अर्हंत् जिनभट्टारकनुं
पदस्थ, पिंडस्थ, रूपस्थ ध्यानमां स्थित थईने, विशेषपणे चिंतवन करो, ध्यान करो!
अहीं, भट्ट अने चार्वाक मतनो आश्रय लईने शिष्य पूर्वपक्ष करे छे के —
व्यवहारेण सप्तधातुरहितदिवाकरसहस्रभासुरपरमौदारिकशरीरत्वात् शुभदेहस्थः । ‘‘सुद्धो’’
‘क्षुधा तृषा भयं द्वेषो रागो मोहश्च चिन्तनम् । जरा रुजा च मृत्युश्च खेदः स्वेदो
मदोऽरतिः ।।१।। विस्मयो जननं निद्रा विषादोऽष्टादश स्मृताः । एतैर्दोषैर्विनिर्मुक्तः सो
अयमाप्तो निरञ्जनः ।।२।।’’ इति श्लोकद्वयकथिताष्टादशदोषरहितत्वात् शुद्धः । ‘‘अप्पा’’
एवं गुणविशिष्ट आत्मा । ‘‘अरिहो’’ अरिशब्दवाच्यमोहनीयस्य, रजःशब्दवाच्यज्ञानदर्शनावरण-
द्वयस्य, रहस्यशब्दवाच्यान्तरायस्य च हननाद्विनाशात् सकाशात् इन्द्रादिविनिर्मितां
गर्भावतरणजन्माभिषेकनिःक्रमणकेवलज्ञानोत्पत्तिनिर्वाणाभिधानपञ्चमहाकल्याणरूपां पूजामर्हति
योग्यो भवति तेन कारणेन अर्हन् भण्यते । ‘‘विचिन्तिज्जो’’ इत्युक्तविशेषणै-
र्विशिष्टमाप्तागमप्रभृतिग्रन्थकथितवीतरागसर्वज्ञाद्यष्टोत्तरसहस्रनामानमर्हंतं जिनभट्टारकं पदस्थ-
पिंडस्थरूपस्थध्याने स्थित्वा विशेषेण चिन्तयत ध्यायत हे भव्या यूयमिति ।
अत्रावसारे भट्टचार्वाकमतं गृहीत्वा शिष्यः पूर्वपक्षं करोति । नास्ति सर्वज्ञोऽनुपलब्धेः ।
१. श्री आप्तस्वरूप गाथा १५ – १६.
२३२ ]
बृहद् – द्रव्यसंग्रह