नरनारकादिकुत्सितस्थानेषु जन्म न भवतीति कथयति । ‘‘सम्यग्दर्शनशुद्धानारकतिर्यङ्-
नपुंसकस्त्रीत्वानि । दुष्कुलविकृताल्पायुर्दरिद्रतां च व्रजन्ति नाप्यव्रतिकाः ।१।’’ इतः परं
मनुष्यगतिमुत्पन्नसम्यग्दृष्टेः प्रभावं कथयति । ‘‘ओजस्तेजोविद्यावीर्ययशोवृद्धिविजय-
विभवसनाथाः । महाकुला महार्था मानवतिलका भवन्ति दर्शनपूताः ।१।’’ अथ देवगतौ पुनः
प्रकीर्णकदेववाहनदेवकिल्विषदेवनीचदेवत्रयं विहायान्येषु महर्द्धिकदेवेषूत्पद्यते सम्यग्दृष्टिः ।
इदानीं सम्यक्त्वग्रहणात्पूर्वं देवायुष्कं विहाय ये बद्धायुष्कास्तान् प्रति सम्यक्त्वमाहात्म्यं
कथयति । ‘‘हेट्ठिमछप्पुढवीणं जोइसवणभवणसव्वइत्थीणं । पुण्णिदरे ण हि सम्मो ण सासणो
णारयापुण्णे ।’’ तमेवार्थं प्रकारान्तरेण कथयति । ‘‘ज्योतिर्भावनभौमेषु षट्स्वधः श्वभ्रभूमिषु ।
तिर्यक्षु नृसुरस्त्रीषु सद्दृष्टिनर्वै जायते’’१ ।१। अथौपशमिकदेवकक्षायिकाभिधान-
vrat na hoy, topaṇ nindya nar – nārak ādinā sthānamān janma thato nathī, em kahe chheḥ
‘‘सम्यग्दर्शनशुद्धा नारकतिर्यग्नपुंसकस्त्रीत्वानि । दुष्कुलविकृताल्पायुर्दरिद्रतां च व्रजन्ति नाप्यव्रतिकाः ।।२
(arthaḥ — jemane samyagdarshan shuddha chhe paṇ avratī chhe teo paṇ narakagati, tiryañchagati,
napunsakapaṇun, strīpaṇun, nīchakuḷ, aṅgahīn sharīr, alpa āyuṣhya ane daridrapaṇāne pāmatā
nathī.)’’ have, āgaḷ manuṣhyagatimān utpanna samyagdraṣhṭi jīvonā prabhāvanun kathan kare chheḥ —
‘‘ओजस्तेजोविद्यावीर्ययशोवृद्धिविजयविभवसनाथाः । उत्तमकुला महार्था मानवतिलका भवन्ति
दर्शनपूताः ।। [arthaḥ — je darshanathī pavitra chhe te utsāh, tej, vidyā, vīrya, yash, vr̥uddhi, vijay
ane vaibhav sahit, uttam kuḷavāḷā, khūb dhanavān ane manuṣhyomān shiromaṇi thāy chhe.]3’’
vaḷī devagatimān prakīrṇak dev, vāhan dev, kilviṣh dev ane traṇ halakā devo (vyantar –
bhavanavāsī – jyotiṣhī) sivāyanā mahār̥̄iddhidhārak devomān samyagdraṣhṭi utpanna thāy chhe.
have, samyaktvanā grahaṇ pahelān jemaṇe dev – āyuṣhya bāndhyun hoy temanī bābatamān
samyaktvanun māhātmya kahe chhe. ‘‘हेट्ठिमछप्पुढवीणं जोइसवणभवणसव्वइत्थीणं । पुण्णिदरे ण हि सम्मो
ण सासणो णारयापुण्णे ।। [arthaḥ — nīchenā chha narakomān, jyotiṣhī, vyantar ane bhavanavāsī
devomān, badhī strīomān, labdhyaparyāptakomān samyagdraṣhṭi utpanna thato nathī; tathā sāsādan
samyagdraṣhṭi aparyāpta nārakīpaṇe upajatā nathī.]’’4 te ja artha bījā prakāre kahe chheḥ —
‘‘ज्योतिर्भावनाभौमेषु षट्स्वधः श्वभ्रूमिषु । तिर्यक्षु नृसुरस्त्रीषु सद्दृष्टिर्नैव जायते ।। [arthaḥ —
१. निकायत्रितये पूर्वे श्वभ्रभूमिषु षट्स्वधः वनितासु समस्तासु सम्यग्दृष्टिर्न जायते ।।२९८।।
2. shrī ratnakaraṇḍ shrāvakāchār gāthā 35. 3.shrī ratnakaraṇḍ shrāvakāchār gāthā 36.
4. shrī gommaṭasār jīvakāṇḍ gāthā 128.
mokṣhamārga adhikār [ 199