Chha Dhala-Hindi (iso15919 transliteration). Chha Dhala: ,; Introduction; Avrutti; Param Pujya Sadgurudev Shree Kanjiswami; Prakashkiy Nivedan (Pratham Avrutti); Prakashkiy nivedan (Pandrahavee Avrutti); Mool Granthkartaka Parichay; Bhoomika; Jivki anadikaleen saat bhule; Uprokt bhoolokA phal; Dharm prapt karaneka samay; Mithyatvaka maha pap; Vastuka swaroop; Samyakdrashtiki bhavana; Samyakcharitra tatha mahavrat; Drayarthik nayase nishchayka swaroop tatha usake ashray se honewalee shuddh paryay; Paryayarthiknayse nishchay aur vyavahar ka swaroop tatha vyavahar paryayka swaroop; Anya vishay; Pathakose nivedan; Vishay-suchi; Pahalee dhal vishay-suchi; Doosaree dhal vishay-suchi.

Next Page >


Combined PDF/HTML Page 1 of 11

 


Page -22 of 192
PDF/HTML Page 2 of 216
single page version

background image
bhagavānaśrīkundakunda-kahān jain śāstramālā puṣpa95
adhyātmapremī paṇḍit kavivar śrī daulatarāmajī kr̥t
chahaḍhālā
[saṭīk]
(gujarātī anuvādakā hindī anuvād)
:prakāśak :
śrī digambar jain svādhyāyamaṁdir ṭrasṭa
sonagaḍh-364250 (saurāṣṭra)
-: anuvādak :-
śrī maganalāl jain

Page -21 of 192
PDF/HTML Page 3 of 216
single page version

background image
ab takakī kul 14 āvr̥tti prat : 42000
paṁdrahavīṁ āvr̥ttiprat : 2000vi. saṁ. 2065
mudrak :
kahān mudraṇālay
jain vidyārthī gr̥h kampāuṇḍa,
sonagaḍh-364250 : (02846) 244081
mūlya : ru. 10=00
chahaḍhālā(hindī)ke
sthāyī prakāśan puraskartā
śrī jñāneś rasikalāl śāh memoriyal ṭrasṭa, surendranagar
haste śrī rasikalāl jagajīvanadās śāhparivār
śrīmatī puṣpāben, kamaleś, ajay, jyotsanā tathā kavitā
yah śāstrakā lāgat mūlya ru. 23=70 hai. anek
mumukṣuoṁkī ārthik sahāyatāse is āvr̥ttikī kiṁmat
ru. 20=00 hotī hai. tathā śrī kuṁdakuṁd-kahān pāramārthik
ṭrasṭa haste sva. śāṁtilāl ratilāl śāhakī orase 50
%
ārthik sahayog prāpta honese yah śāstrakā vikray-mūlya
ru. 10=00 rakhā gayā hai.


Page -19 of 192
PDF/HTML Page 5 of 216
single page version

background image
prakāśakīy nivedan
[pratham āvr̥tti]
adhyātmapremī kavivar paṁ. daulatarāmajī kr̥t chahaḍhālākā yah
artha gujarātīmeṁ svādhyāyamaṁdir ṭrasṭa sonagaḍhake bhūtapūrva pramukh śrī
rāmajībhāī māṇekacanda dośīne sampādit kiyā thā . hindīmeṁ to
is pustakakī anek āvr̥ttiyān̐ (anya saṁsthāoṁ dvārā) nikal
cukī haiṁ . is āvr̥ttimeṁ prakaraṇake anusār bhāvapūrṇa tathā bālasubodh
citra aṁkit kiye gaye haiṁ, yah isakī viśeṣatā
navīnatā hai . isase
pāṭhakoṁkā abhyāsameṁ man lagegā aur samajhanemeṁ sugamatā hogī .
sonagaḍhameṁ prativarṣa śikṣaṇavargameṁ aur anek jain
pāṭhaśālāoṁmeṁ yah pustak parḥāī jātī hai aur isakī sāmūhik
svādhyāy bhī kaī jagah hotī hai .
paramopakārī pūjya gurudevaśrī kānajīsvāmīne is laghukāy
graṁth par nijātmakalyāṇakārī pravacan kie haiṁ. is graṁthake
viṣayavastuko yathārthatayā samajhaneke lie mumukṣuoṁko ve pravacanoṁko
acchī tarah sunanā atyaṁt āvaśyak hai. vartamānayugameṁ paramopakārī
pūjya gurudevaśrī tathā pūjya bahinaśrī caṁpābahinake upakār pratāpase
hī ham aise graṁthoṁko parḥakar apanā ātmahit sādh sakate haiṁ.
chahaḍhālā parḥanemeṁ samājakī atyadhik ruci rahī hai. is
pustakameṁ sab kathan jināgam anukūl hai. unameṁ jinamatase viruddha
matake ekāṁt abhiprāyoṁkā niṣedh kiyā gayā hai, ataḥ isakā

Page -18 of 192
PDF/HTML Page 6 of 216
single page version

background image
adhyayan karake abhyāsījan vivek dvārā hey-upādey tattvako
barābar samajh le.
ṭrasṭake tatkālīn pramukh śrī navanītalāl jhaverīko is graṁth
prakāśan karanekā atīv utsāh thā. is āvr̥ttike prakāśanameṁ śrī
śāh hiṁmatalāl choṭālāl, ḍô. vidyācaṁdajī śahā, śrī
manasukhalāl desāī, bra. harilāl jain tathā śrī kāntilāl
harilāl śāhane premapūrvak sahāyatā kī hai, ataḥ saṁsthā un sab
mahānubhāvoṁkā ābhār mānatī hai .
sonagaḍh
vīr saṁ. 2491
sāhityaprakāśanasamiti
śrī di0 jain svādhyāyamaṁdir ṭrasṭa,
sonagaḍh (saurāṣṭra)

Page -17 of 192
PDF/HTML Page 7 of 216
single page version

background image
prakāśakīy nivedan
(paṁdrahavīṁ āvr̥tti)
is laghu granthakī atyanta lokapriyatā evaṁ māṁgake kāraṇ
isakī yah paṁdrahavīṁ sacitra āvr̥tti prakāśit ki jā rahī hai. āśā
hai kī mumukṣu samāj yah granthakā abhyās karake lābhānvit hogā
.
yah pustakakā prinṭīṁg kārya kahān mudraṇālay dvārā atyaṁt
suṁdar ḍhaṁgase kiyā gayā hai . jisake lie ham inake ābhārī haiṁ .
jinendra bhagavān dvārā prarūpit tattvako spr̥ṣṭatayā samajhanā
yah mumukṣuoṁke lie hitakārī evaṁ āvaśyak hai . hamārī bhāvanā hai
ki sab dharma-jijñāsu is granthakā svādhyāy karake usakā āśay
samajhakar mithyātvase apanī rakṣā karate hue svasanmukhatā dvārā
samyakpanā prāpta kareṁ .
vaiśākh sud-2
pū. gurudevaśrīkā
120vān̐ janmotsav
tā. 26-4-2009
sāhityaprakāśanasamiti
śrī di0 jain svā0 ṭrasṭa,
sonagaḍh (saurāṣṭra)

Page -16 of 192
PDF/HTML Page 8 of 216
single page version

background image
mūl granthakartākā kuch paricay
śrī paṁ. daulatarāmajī alīgarḥake samīp sāsanīke rahanevāle
the, phi ra alīgaḍhameṁ rahane lage . ve pallīvāl jātike nararatna the .
dharmatattvake acche jñātā the . unhoṁne paramārtha jakaṛī, phu ṭakar anek
pad tathā prastut graṁth chahaḍhālākī racanā kī hai . apanī kavitāmeṁ
saral śabdoṁ dvārā sāgarako gāgarameṁ bharanekā prayatna kiyā hai .
unake śabda rucik ra haiṁ, bhāv ullās denevālā hai . unake padoṁkā
bhāv manan karane yogya hai, jo ki jainasiddhāntake jijñāsuoṁke
lie bahut upayogī hai .
is granthakā nirmāṇ vikram saṁ. 1891meṁ huā hai, isakī
upayogitākā anubhav karake isako prāyaḥ sabhī jain pāṭhaśālāoṁ
aur jain parīkṣālayoṁke paṭhan-kramameṁ sthān diyā gayā hai . sarva
sajjanoṁse merī prārthanā hai ki is graṁthakā sarvatra pracār kareṁ aur
ātmahitameṁ agrasar honeke prayatnameṁ sāvadhān raheṁ .
nivedak :
navanītalāl sī. jhaverī

Page -15 of 192
PDF/HTML Page 9 of 216
single page version

background image
bhūmikā
kavivar paṇḍit daulatarāmajī kr̥t ‘‘chahaḍhālā’’
jainasamājameṁ bhalībhān̐ti pracalit hai. anek bhāī-bahin usakā
nitya pāṭh karate haiṁ. jain pāṭhaśālāoṁkī yah ek pāṭhay pustak
hai. granthakārane saṁvat 1891kī vaiśākh śuklā 3, (akṣay-
tr̥tīyā)ke din is granthakī racanā pūrṇa kī thī. is granthameṁ
dharmakā svarūp saṁkṣepameṁ bhalībhān̐ti samajhāyā gayā hai; aur vah bhī
aisī saral subodh bhāṣāmeṁ ki bālakase lekar vr̥ddha tak sabhī
saralatāpūrvak samajh sakeṁ.
is granthameṁ chah ḍhāleṁ (chah prakaraṇ) haiṁ, unameṁ ānevāle
viṣayoṁkā varṇan yahān̐ saṁkṣepameṁ kiyā jātā hai
jīvakī anādikālīn sāt bhūleṁ
is granthakī dūsarī ḍhālameṁ cār gatimeṁ paribhramaṇake
kāraṇarūp mithyādarśan-jñān-cāritrakā svarūp batāyā gayā hai.
isameṁ mithyādarśanake kāraṇarūp jīvakī anādise calī ā rahī
sāt bhūloṁkā svarūp diyā gayā hai; vah saṁkṣepameṁ nimnānusār hai
(1) ‘‘śarīr hai so maiṁ hūn̐,’’aisā yah jīv anādi-kālase mān
rahā hai; isalie maiṁ śarīrake kārya kar sakatā hūn̐, śarīrakā
halan-calan mujhase hotā hai; śarīr (indriyoṁmeṁ)ke dvārā maiṁ
jānatā hūn̐, sukhako bhogatā hūn̐, śarīr nirog ho to mujhe lābh
ho
ityādi prakārase vah śarīrako apanā mānatā hai, yah
mahān bhram hai. vah jīvako ajīv mānatā hai; yah jīvatattvakī
bhūl hai.

Page -14 of 192
PDF/HTML Page 10 of 216
single page version

background image
(2) śarīrakī utpattise vah jīvakā janma aur śarīrake viyogase
jīvakā maraṇ mānatā hai; yānī ajīvako jīv mānatā hai. yah
ajīvatattvakī bhūl hai.
(3) mithyātva, rāgādi pragaṭ duḥkh denevāle haiṁ; tathāpi unako
sukharūp mānakar unakā sevan karatā hai; yah āsravatattvakī
bhūl hai.
(4) vah apane ātmāko bhūlakar, śubhako iṣṭa (lābhadāyī) tathā
aśubhako aniṣṭa (hānikārak) mānatā hai; kintu tattvadr̥ṣṭise
ve donoṁ aniṣṭa haiṁ
aisā nahīṁ mānatā. vah bandhatattvakī
bhūl hai.
(5) samyagjñān tathā samyagjñānasahit vairāgya (ātmahitake yathārtha
sādhan) jīvako sukharūp hai, tathāpi unheṁ kaṣṭadāyak aur
samajhameṁ na āye aisā mānatā hai. vah saṁvaratattvakī bhūl hai.
(6) apane ātmākī śaktiyoṁko bhūlakar, śubhāśubh icchāoṁko na
rokakar indriy-viṣayoṁkī icchā karatā rahatā hai, vah
nirjarātattvakī bhūl hai.
(7) samyagdarśanapūrvak hī pūrṇa nirākulatā pragaṭ hotī hai aur vahī
saccā sukh hai;aisā na mānakar yah jīv bāhya suvidhāoṁmeṁ
sukh mānatā hai, vah mokṣatattvakī bhūl hai.
uparokta bhūloṁkā phal
is graṁthakī pahalī ḍhālameṁ in bhūloṁkā phal batāyā hai. in
bhūloṁke phalasvarūp jīvako pratisamay-bārambār ananta duḥkh
bhoganā paṛatā hai arthāt cāroṁ gatiyoṁmeṁ manuṣya, dev, tiryaṁc aur

Page -13 of 192
PDF/HTML Page 11 of 216
single page version

background image
nārakīke rūpameṁ janma-maraṇ karake duḥkh sahatā hai. log devagatimeṁ
sukh mānate haiṁ, kintu vah bhramaṇā hai
mithyā hai. pandrahaveṁ tathā
solahaveṁ chandameṁ usakā spaṣṭa varṇan kiyā hai. (saṁyog anukūl-
pratikūl, iṣṭa-aniṣṭa nahīṁ hai tathā saṁyogase kisīko sukh-duḥkh
ho aisā nahīṁ hai. kintu viparīt śraddhā, jñān, cāritra evaṁ
puruṣārthase jīv bhūl karatā hai aur usake kāraṇ duḥkhī hotā
hai. sacce puruṣārthase bhūlako haṭākar samyakśraddhā
jñān aur
svānubhav karatā hai, usase sukhī hotā hai. )
in gatiyoṁmeṁ mukhya gati nigod-ekendriyakī hai; saṁsār-
daśāmeṁ jīv adhikase adhik kāl usameṁ vyatīt karatā hai. us
avasthāko ṭālakar do indriyase paṁcendriyakī paryāy prāpta karanā
durlabh hai aur usameṁ bhī manuṣyabhavakī prāpti to ati-dīrghakālameṁ
hotī hai arthāt jīv manuṣyabhav nahiṁvat prāpta kar pātā hai.
dharma prāpta karanekā samay
jīvako dharma-prāptikā mukhya kāl manuṣyabhavakā hai. yadi yah
jīv dharmako samajhanā prārambha kar de to sadāke lie duḥkh dūr
kar sakatā hai; kintu manuṣya paryāyameṁ bhī yā to dharmakā yathārtha
vicār nahīṁ karatā, yā phi ra dharmake nām par calanevālī anek
mithyā-mānyatāoṁmeṁse kisī na kisī mithyā-mānyatāko grahaṇ
karake kudev, kuguru tathā kuśāstrake cakrameṁ phan̐s jātā hai, athavā
to ‘‘sarva dharma samān haiṁ’’
aisā ūparī dr̥ṣṭise mānakar samasta
dharmoṁkā samanvay karane lagatā hai aur apanī bhramabuddhikoe
viśālabuddhi mānakar aur abhimānakā sevan karatā hai. kabhī vah
jīv sudev, suguru aur suśāstrakā bāhyasvarūp samajhatā hai,

Page -12 of 192
PDF/HTML Page 12 of 216
single page version

background image
tathāpi apane sacce svarūpako samajhanekā prayās nahīṁ karatā,
isalie punaḥ punaḥ saṁsār-sāgarameṁ bhaṭakakar apanā adhik kāl
nigodagati
ekendriy paryāyameṁ vyatīt karatā hai.
mithyātvakā mahāpāp
uparokta bhūloṁkā mukhya kāraṇ apane svarūpakī bhramaṇā hai.
maiṁ par (śarīr) hūn̐, par (strī-putrādi) mere haiṁ, parakā maiṁ kar
sakatā hūn̐, par merā kar sakatā hai, parase mujhe lābh yā hāni
hote haiṁ
aisī mithyā mānyatākā nitya aparimit mahāpāp jīv
pratikṣaṇ seyā karatā hai; us mahāpāpako śāstrīy paribhāṣāmeṁ
mithyādarśan kahā jātā hai. mithyādarśanake phalasvarūp jīv krodh,
mān, māyā, lobh
jo ki parimit pāp haiṁunakā tīvra yā
mandarūpase sevan karatā hai. jīv krodhādikako pāp mānate haiṁ,
kintu unakā mūl mithyādarśanarūp mahāpāp hai, use ve nahīṁ
jānate; to phi ra usakā nivāraṇ kaise kareṁ ?
vastukā svarūp
vastusvarūp kaho yā jainadharmadonoṁ ek hī haiṁ. unakī
vidhi aisī hai kipahale baṛā pāp chuṛavākar phi ra choṭā pāp
chuṛavāte haiṁ; isalie baṛā pāp kyā aur choṭā pāp kyāuse
pratham samajhanekī āvaśyakatā hai.
jagatameṁ sāt vyasan pāpabandhake kāraṇ māne jāte haiṁ
juā, māṁsabhakṣaṇ, madirāpān, veśyāgaman, śikār, parastrīsevan
tathā corī, kintu in vyasanoṁse bhī barḥakar mahāpāp mithyātvakā
sevan hai, isalie jainadharma sarvapratham mithyātvako choṛanekā upadeś
detā hai, kintu adhikāṁś upadeśak, pracārak aur aguru

Page -11 of 192
PDF/HTML Page 13 of 216
single page version

background image
mithyātvake yathārtha svarūpase anajān haiṁ; phi ra ve mahāpāparūp
mithyātvako ṭālanekā upadeś kahān̐se de sakate haiṁ ? ve ‘‘puṇya’’ko
dharmameṁ sahāyak mānakar usake upadeśakī mukhyatā dete haiṁ aur
isaprakār dharmake nām par mahāmithyātvarūpī pāpakā avyaktarūpase
poṣaṇ karate haiṁ. jīv is bhūlako ṭāl sake is hetu isakī
tīsarī tathā cauthī ḍhālameṁ samyagjñān aur mithyājñānakā svarūp
diyā gayā hai. isakā yah artha nahīṁ ki jīv śubhake badale aśubh
bhāv kare, kintu śubhabhāvako vāstavameṁ dharma athavā dharmameṁ sahāyak
nahīṁ mānanā cāhiye. yadyapi nicalī daśāmeṁ śubhabhāv hue binā nahīṁ
rahatā, kintu use saccā dharma mānanā vah mithyātvarūp mahāpāp hai.
samyakdr̥ṣṭikī bhāvanā
pān̐cavīṁ ḍhālameṁ bārah bhāvanāoṁkā svarūp darśāyā gayā hai.
ve bhāvanāen̐ samyagdr̥ṣṭi jīvako hī yathārtha hotī haiṁ.
samyagdarśanase hī dharmakā prārambha hotā hai, isalie
samyagdr̥ṣṭi jīvako hī yah bārah prakārakī bhāvanāen̐ hotī haiṁ; unameṁ
jo śubhabhāv hotā hai use ve dharma nahīṁ mānate, kintu bandhakā kāraṇ
mānate haiṁ. jitanā rāg dūr hotā hai tathā samyagdarśan-jñānakī jo
dr̥rḥatā hotī hai, use ve dharma mānate haiṁ; isalie unake saṁvar-nirjarā
hotī hai. ajñānījan jo śubhabhāvako dharma athavā dharmameṁ sahāyak
mānate haiṁ, isalie unheṁ saccī bhāvanā nahīṁ hotī.
samyakcāritra tathā mahāvrat
samyagdr̥ṣṭi jīv apane svarūpameṁ sthir rahe use samyak-
cāritra kahā jātā hai. svarūpameṁ pūrṇarūpase sthir na rah sake use
śubhabhāvarūp aṇuvrat yā mahāvrat hote haiṁ, kintu unameṁ honevāle

Page -10 of 192
PDF/HTML Page 14 of 216
single page version

background image
śubhabhāvako ve dharma nahīṁ mānate. ādikā varṇan chaṭhavīṁ ḍhālameṁ
kiyā hai.
dravyārthikanayase niścayakā svarūp tathā
usake āśrayase honevālī śuddha paryāy
ātmākā svabhāv trikālī śuddha akhaṇḍa caitanyamay hai,
vah samyagdarśanakā tathā niścayanayakā viṣay honese dravyārthikanay
dvārā us trikālī śuddha akhaṇḍa caitanyasvarūp ātmāko ‘niścay’
kahā jātā hai, ātmākā vah trikālī sāmānyasvabhāv
dravyārthikanayase ātmākā svarūp hai, us traikālik śuddhatākī
or unmukhatāse jīvakī jo śuddha paryāy pragaṭ hotī hai use
niścayanayase mokṣamārga kahā jātā hai phi ra bhī vah ātmākā
paryāy (aṁś-bhed) honese use ‘vyavahār’ kahā jātā hai, vah
sadbhutavyavahār hai; aur apanī vartamān paryāyameṁ jo vikārakā
aṁś rahatā hai vah paryāy(aṁś-bhed) asadbhūtavyavahāranayakā viṣay
hai. asadbhutavyavahār jīvakā paramārthasvarūp na honese dūr ho
sakatā hai aur isalie niścayanayase vah jīvakā svarūp nahīṁ
hai
aisā samajhanā.
paryāyārthikanayase niścay aur vyavahārakā
svarūp athavā niścay tathā vyavahār paryāyakā
svarūp
uparokta svarūpako na jānanevāle jīv aisā mānate haiṁ ki
śubh karate-karate dharma (śuddhatā) hotā hai; tathā ve śubhako vyavahār
mānate haiṁ aur vyavahār karate-karate bhaviṣyameṁ niścay (śuddhabhāv
dharma) ho jāyegā aisā mānate haiṁyah ek mahān bhūl hai; isalie

Page -9 of 192
PDF/HTML Page 15 of 216
single page version

background image
usakā saccā svarūp yahān̐ saṁkṣepameṁ diyā jātā hai
samyagdr̥ṣṭi jīvako niścay (śuddha) aur vyavahār (śubh)
aisī cāritrakī miśra paryāy nicalī daśāmeṁ ek hī samay hotī
haiṁ. vah sādhakajīvako nīcalī daśāmeṁ jo śubharāg sahit cāritra
hotā hai usako sarāgacāritra yā vyavahār cāritra bhī kahā gayā
hai . lekin usameṁ jo śuddhikā aṁś hai vah upalī śuddhirūp
niścay vītarāg cāritrakā kāraṇ honese śāstroṁmeṁ us śuddhike
sāth vartate rāgako bhī upacārase upalī śuddhikā kāraṇ
vyavahārase kahā jātā hai . kyoṁki us jīvako alpa samayameṁ
śubhabhāvarūp kacāś dūr hokar pūrṇaśuddhatā pragaṭ hotī hai.
is apekṣāko lakṣameṁ rakhakar vyavahār sādhak tathā niścay
sādhya
aisā paryāyārthikanayase kahā jātā hai, usakā artha aisā
hai ki samyagdr̥ṣṭikī paryāyameṁse śubharūp aśuddhatā dūr hokar
kramaśaḥ śuddhatā hotī jātī hai. yah donoṁ paryāyeṁ honese vah
paryāyārthikanayakā viṣay hai. is granthameṁ kuch sthānoṁ par niścay
aur vyavahār śabdoṁkā prayog kiyā gayā hai, vahān̐ unakā artha
isīprakār samajhanā cāhie. vyavahār (śubhabhāv)kā vyay vah
sādhak aur niścay (śuddhabhāv)kā utpād vah sādhya
aisā
unakā artha hotā hai; use saṁkṣepameṁ ‘‘vyavahār sādhak aur niścay
sādhya’’
aisā paryāyārthikanayase kahā jātā hai.
anya viṣay
is granthameṁ bahirātmā, antarātmā tathā paramātmā ādi
viṣayoṁkā svarūp diyā gayā hai. bahirātmā mithyādr̥ṣṭikā dūsarā
nām hai; kyoṁki bāhya saṁyog-viyog, śarīr, rāg, dev-guru-

Page -8 of 192
PDF/HTML Page 16 of 216
single page version

background image
śāstra ādise apaneko paramārthataḥ lābh hotā haiaisā vah
mānatā hai. antarātmā samyagdr̥ṣṭikā dūsarā nām hai; kyoṁki vah
mānatā hai ki apane antarase hī arthāt apane traikālik śuddha
caitanyasvarūpake āśrayase hī apaneko lābh ho sakatā hai.
paramātmā vah ātmākī sampūrṇa śuddha daśā hai. inake atirikta
anya anek viṣay is granthameṁ lie gaye haiṁ; un sabako
sāvadhānīpūrvak samajhanā āvaśyak hai.
pāṭhakoṁse nivedan
pāṭhakoṁko is granthakā sūkṣmadr̥ṣṭise adhyayan karanā
cāhie; kyoṁki satśāstrakā dharmabuddhipūrvak abhyās samyagdarśanakā
kāraṇ hai. isake uparānta śāstrābhyāsameṁ nimnokta bātoṁkā dhyān
rahanā cāhiye :
(1) samyagdarśanase hī dharmakā prārambha hotā hai.
(2) samyagdarśan prāpta kiye binā kisī bhī jīvako sacce vrat,
sāmāyik, pratikramaṇ, tap, pratyākhyānādi nahīṁ hote; kyoṁki vah
kriyā pratham pān̐caveṁ guṇasthānameṁ śubhabhāvarūpase hotī hai.
(3) śubhabhāv jñānī aur ajñānī donoṁko hotā hai; kintu
ajñānī usase dharma hogā, hit hogā aisā mānatā hai aur jñānīkī
dr̥ṣṭimeṁ vah hey honese vah usase kadāpi hitarūp dharmakā honā
nahīṁ mānatā.
(4) isase aisā nahīṁ samajhanā ki dharmīko śubhabhāv hotā
hī nahīṁ; kintu vah śubhabhāvako dharma athavā usase kramaśaḥ dharma
hogā aisā nahīṁ mānatā; kyoṁki ananta vītarāgadevoṁne use bandhakā
kāraṇ kahā hai.

Page -7 of 192
PDF/HTML Page 17 of 216
single page version

background image
(5) ek dravya dūsare dravyakā kuch kar nahīṁ sakatā; use
pariṇamit nahīṁ kar sakatā, preraṇā nahīṁ kar sakatā, lābh-hāni
nahīṁ kar sakatā, us par prabhāv nahīṁ ḍāl sakatā, usakī
sahāyatā yā upakār nahīṁ kar sakatā; use mār yā jilā nahīṁ
sakatā
aisī pratyek dravya-guṇ-paryāyakī sampūrṇa svataṁtratā ananta
jñāniyoṁne pukār-pukār kar kahī hai.
(6) jinamatameṁ to aisī paripāṭī hai ki pratham samyaktva
aur phi ra vratādi hote haiṁ. ab, samyaktva to sva-parakā śraddhān
hone par hotā hai, tathā vah śraddhān dravyānuyogakā abhyās karanese
hotā hai. isalie pratham dravyānuyogake anusār śraddhān karake
samyagdr̥ṣṭi bananā cāhie.
(7) pahale guṇasthānameṁ jijñāsu jīvoṁko śāstrābhyās,
adhyayanmanan, jñānī puruṣoṁkā dharmopadeśśravaṇ, nirantar unakā
samāgam, devadarśan, pūjā, bhakti, dān ādi śubhabhāv hote haiṁ,
kintu pahale guṇasthānameṁ sacce vrat, tap ādi nahīṁ hote.
ūparī dr̥ṣṭise dekhanevāloṁko nimnokta do śaṁkāen̐ honekī
sambhāvanā hai
(1) aise kathan sunane yā parḥanese logoṁko atyanta hāni
honā sambhav hai. (2) is samay log kuch vrat, pratyākhyān,
pratikramaṇādik kriyāen̐ karate haiṁ; unheṁ choṛ deṁge.
usakā spaṣṭīkaraṇ yah hai :
satyase kisī bhī jīvako hāni hogīaisā kahanā hī
baṛī bhūl hai, athavā asat kathanase logoṁko lābh mānaneke barābar
hai, satkā śravaṇ yā adhyayan karanese jīvoṁko kabhī hāni ho hī

Page -6 of 192
PDF/HTML Page 18 of 216
single page version

background image
nahīṁ sakatī. vrat-pratyākhyān karanevāle jñānī haiṁ athavā
ajñānī,
yah jānanā āvaśyak hai. yadi ve ajñānī hoṁ to unheṁ
sacce vratādi hote hī nahīṁ, isalie unheṁ choṛanekā praśna hī
upasthit nahīṁ hotā. yadi vrat karanevāle jñānī hoṁge to
chadmasthadaśāmeṁ ve vratakā tyāg karake aśubhameṁ jāyeṁge
aisā mānanā
nyāyviruddha hai. parantu aisā ho sakatā hai ki kramaśaḥ śubhabhāvako
ṭālakar śuddhabhāvakī vr̥ddhi kareṁ..... aur vah to lābhakā kāraṇ
hai
hānikā nahīṁ. isalie satya kathanase kisīko hāni ho hī
nahīṁ sakatī.
jijñāsujan viśeṣ spaṣṭatāse samajh sakeṁis bātako
lakṣameṁ rakhakar śrī brahmacārī gulābacandajīne mūl gujarātī pustakameṁ
yathāsambhav śuddhi
vr̥ddhi kī hai. anya jin-jin bandhuoṁne is
kāryameṁ sahayog diyā hai unheṁ hārdik dhanyavād !
yah gujarātī pustakakā anuvād hai. isakā anuvād śrī
maganalālajī jain, (vallabhavidyānagar)ne kiyā hai jo hamārī
saṁsthāke kaī granthoṁke aur ātmadharma-patrake anuvādak hai; acchī
tarah anuvād karaneke lie unheṁ dhanyavād !
śrī varddhamān jayantī
vīr saṁ. 2487
vi.saṁ. 2017
sonagaḍh (saurāṣṭra)
rāmajī māṇekacanda dośī
pramukh
śrī digambar jain svādhyāyamaṁdir ṭrasṭa
sonagaḍh (saurāṣṭra)

Page -5 of 192
PDF/HTML Page 19 of 216
single page version

background image
viṣay-sūcī
viṣay ........................................................................................gāthā---- pr̥ṣṭha
pahalī ḍhāl
maṁgalācaraṇ ...................................................... 1
grantharacanākā uddeśya aur jīvoṁkī icchā ................. 1 ------ 3
guruśikṣā sunanekā ādeś tathā saṁsār-paribhramaṇakā kāraṇ 2 ------ 4
is granthakī prāmāṇikatā aur nigodakā duḥkh ............ 3 ------ 5
nigodakā duḥkh aur vahān̐se nikalakar prāptakī huī paryāyeṁ .. 4 ------ 5
tiryaṁcagatimeṁ tras paryāyakī durlabhatā aur usakā duḥkh ..... 5 ------ 7
tiryaṁcagatimeṁ asaṁjñī tathā saṁjñīke duḥkh ................... 6 ------ 8
tiryaṁcagatimeṁ nirbalatā tathā duḥkh ........................ 7 ------ 9
tiryaṁcake duḥkhakī adhikatā aur
narak gatikī prāptikā kāraṇ .................... 8 ---- 10
narakoṁkī bhūmi aur nadiyoṁkā varṇan ..................... 9 ---- 11
narakoṁke semal vr̥kṣa tathā sardī-garmīke duḥkh .............. 10 --- 12
narakoṁmeṁ anya nārakī, asurakumār tathā pyāsakā duḥkh .... 11 --- 14
narakoṁkī bhūkh, āyu aur manuṣyagati prāptikā varṇan ...... 12 ---- 15
manuṣyagatimeṁ garbha nivās tathā prasavakālake duḥkh .......... 13 --- 16
manuṣyagatimeṁ bāl, yuvā aur vr̥ddhāvasthāke duḥkh .......... 14 --- 17
devagatimeṁ bhavanatrikakā duḥkh ............................ 15 ---- 18
devagatimeṁ vaimānik devoṁkā duḥkh ........................ 16 ---- 19
sār ............................................................ 20
pahalī ḍhālakā sārāṁś ........................................... 20

Page -4 of 192
PDF/HTML Page 20 of 216
single page version

background image
pahalī ḍhālakā bhed-saṁgrah ........................................ 23
pahalī ḍhālakā lakṣaṇ-saṁgrah ...................................... 24
vītarāgakā lakṣaṇ ............................................... 26
antar-pradarśan................................................... 27
pahalī ḍhālakī praśnāvalī ........................................ 28
dūsarī ḍhāl
saṁsār (caturgati)meṁ paribhramaṇakā kāraṇ .................. 1 ---- 30
agr̥hīt-mithyādarśan aur jīvatattvakā lakṣaṇ ............ 2 ---- 31
jīvatattvake viṣayameṁ mithyātva (viparīt śraddhā) ............ 3 ---- 32
mithyādr̥ṣṭikā śarīr tathā paravastuoṁ sambandhī vicār ...... 4 ---- 33
ajīv aur āsravatattvakī viparīt śraddhā ............... 5 ---- 34
bandha aur saṁvaratattvakī viparīt śraddhā .................... 6 ---- 36
nirjarā aur mokṣakī viparīt śraddhā tathā agr̥hīt mithyājñān 7 ---- 37
agr̥hīt mithyācāritra (kucāritra)kā lakṣaṇ ............... 8 ----- 39
gr̥hīt mithyādarśan aur kuguruke lakṣaṇ .................. 9 ---- 40
kudev (mithyādev)kā svarūp ............................ 10 --- 41
kudharma aur gr̥hīt mithyādarśanakā saṁkṣipta lakṣaṇ ........... 11-12 42
gr̥hīt mithyājñānakā lakṣaṇ .............................. 13 --- 44
gr̥hīt mithyācāritrakā lakṣaṇ ............................ 14 ---- 45
mithyācāritrake tyāgakā tathā ātmahitameṁ laganekā upadeś . 15 --- 46
dūsarī ḍhālakā sārāṁś ........................................... 47
dūsarī ḍhālakā bhed-saṁgrah ......................................... 49
dūsarī ḍhālakā lakṣaṇ-saṁgrah ...................................... 49
antar-pradarśan................................................... 50
dūsarī ḍhālakī praśnāvalī......................................... 51