Page -3 of 192
PDF/HTML Page 21 of 216
single page version
niścayasamyagdarśan-jñān-cāritrakā svarūp ................ 2 ----- 56
vyavahār samyaktva (samyagdarśan)kā svarūp ................ 3 ----- 57
jīvake bhed, bahirātmā aur uttam antarātmākā lakṣaṇ .... 4 ----- 58
madhyam aur jaghanya antarātmā tathā sakal paramātmā ....... 5 ---- 60
nikal paramātmākā lakṣaṇ tathā paramātmāke dhyānakā upadeś 6 ---- 62
ajīv–pudgal, dharma aur adharmadravyake lakṣaṇ tathā bhed .. 7 ---- 63
ākāś, kāl aur āsravake lakṣaṇ athavā bhed ........ 8 ----- 65
āsravatyāgakā upadeś aur bandha, saṁvar, nirjarākā lakṣaṇ 9 ---- 67
mokṣakā lakṣaṇ, vyavahārasamyaktvakā lakṣaṇ tathā kāraṇ ... 10 --- 70
samyaktvake paccīs doṣ tathā āṭh guṇ .................. 11 --- 71
samyaktvake āṭh aṁg (guṇ) aur śaṁkādi āṭh
chah anāyatan tathā tīn mūrḥatā doṣ ..................... 14 ---- 79
avratī samakitīkī devoṁ dvārā pūjā aur jñānīkī
sarvottam sukh aur sarva dharmakā mūl...................... 16 ---- 81
samyagdarśanake binā jñān aur cāritra kā mithyāpanā ....... 17 ---- 83
tīsarī ḍhālakā sārāṁś........................................... 85
tīsarī ḍhālakā bhed-saṁgrah ........................................ 87
tīsarī ḍhālakā lakṣaṇ-saṁgrah ..................................... 88
Page -2 of 192
PDF/HTML Page 22 of 216
single page version
tīsarī ḍhālakī praśnāvalī ........................................ 92
samyagdarśan aur samyagjñānameṁ antar ...................... 2 ----- 95
samyagjñānake bhed, parokṣa aur deśapratyakṣake lakṣaṇ ......... 3 ----- 97
sakal-pratyakṣa jñānakā lakṣaṇ aur jñānakī mahimā ......... 4 ----- 98
jñānī aur ajñānīke karmanāśake viṣayameṁ antar ........... 5 --- 100
jñānake doṣ aur manuṣyaparyāy ādikī durlabhatā ........... 6 --- 101
samyagjñānakī mahimā aur kāraṇ......................... 7 --- 103
samyagjñānakī mahimā aur viṣayecchā rokanekā upāy....... 8 --- 105
puṇya-pāpameṁ harṣa-viṣādakā niṣedh aur tātparyakī bāt ..... 9 --- 106
samyakcāritrakā samay aur bhed tathā
anarthadaṁḍavratake bhed aur unakā lakṣaṇ ................... 13 -- 114
sāmāyik, proṣadh, bhogopabhogaparimāṇ aur
cauthī ḍhālakā sārāṁś ......................................... 119
cauthī ḍhālakā bhed-saṁgrah....................................... 121
cauthī ḍhālakā lakṣaṇ-saṁgrah .................................... 123
Page -1 of 192
PDF/HTML Page 23 of 216
single page version
cauthī ḍhālakī praśnāvalī ...................................... 127
1. anitya bhāvanā ..................................... 3 --- 132
2. aśaraṇ bhāvanā .................................... 4 --- 133
3. saṁsār bhāvanā ...................................... 5 --- 134
4. ekatva bhāvanā ...................................... 6 --- 135
5. anyatva bhāvanā ..................................... 7 --- 136
6. aśuci bhāvanā ..................................... 8 --- 138
7. āsrav bhāvanā ..................................... 9 --- 139
8. saṁvar bhāvanā ....................................... 10 -- 141
9. nirjarā bhāvanā ...................................... 11 -- 142
10. lok bhāvanā ..................................... 12 -- 143
11. bodhidurlabh bhāvanā ................................ 13 -- 144
12. dharma bhāvanā....................................... 14 -- 145
ātmānubhavapūrvak bhāvaliṁgī munikā svarūp .............. 15 -- 146
pān̐cavīṁ ḍhālakā sārāṁś ........................................ 147
pān̐cavīṁ ḍhālakā bhed-saṁgrah ..................................... 148
pān̐cavīṁ ḍhālakā lakṣaṇ-saṁgrah ................................... 149
antar-pradarśan................................................. 151
pān̐cavīṁ ḍhālakī praśnāvalī ..................................... 151
Page 0 of 192
PDF/HTML Page 24 of 216
single page version
parigrahatyāg mahāvrat, īryā samiti aur bhāṣā samiti ...... 2 --- 155
eṣaṇā, ādān-nikṣepaṇ aur pratiṣṭhāpan samiti .......... 3 --- 158
muniyoṁkī tīn gupti aur pān̐c indriyoṁ par vijay ......... 4 --- 160
muniyoṁke chah āvaśyak aur śeṣ sāt mūlaguṇ .......... 5 --- 162
muniyoṁke śeṣ guṇ tathā rāg-dveṣakā abhāv ............... 6 --- 163
muniyoṁke tap, dharma, vihār tathā svarūpācaraṇacāritra ....... 7 --- 166
svarūpācaraṇacāritra (śuddhopayog)kā varṇan ................ 8 --- 169
svarūpācaraṇacāritra (śuddhopayog)kā varṇan ................ 9 --- 171
svarūpācaraṇacāritrakā lakṣaṇ aur nirvikalpa dhyān ....... 10 -- 172
svarūpācaraṇacāritra aur arihantadaśā .................... 11 -- 174
siddhadaśākā (siddhasvarūp)kā varṇan ..................... 12 -- 176
mokṣadaśākā varṇan ..................................... 13 -- 178
ratnatrayakā phal aur ātmahitameṁ pravr̥ttikā upadeś ........ 14 -- 179
antim sīkh .......................................... 15 -- 181
grantha-racanākā kāl aur usameṁ ādhār .................. 16 -- 183
chaṭhavīṁ ḍhālakā sārāṁś......................................... 183
chaṭhavīṁ ḍhālakā bhed-saṁgrah ....................................... 185
chaṭhavīṁ ḍhālakā lakṣaṇ-saṁgrah ................................... 187
antar-pradarśan.................................................. 189
praśnāvalī ..................................................... 189
Page 1 of 192
PDF/HTML Page 25 of 216
single page version
(śivasvarūp) ānandasvarūp [aur ] (śivakār) mokṣa prāpta
karānevālā hai; [use maiṁ ] (triyog) tīn yogase (samhārikaiṁ)
sāvadhānī pūrvak (namahūn̐ ) namaskār karatā hūn̐ .
Page 2 of 192
PDF/HTML Page 26 of 216
single page version
Page 3 of 192
PDF/HTML Page 27 of 216
single page version
(kahaiṁ) kahate haiṁ .
nāś karanevālī tathā sukh denevālī śikṣā dete haiṁ
dvārā sāvadhānī pūrvak us vītarāg (18 doṣarahit ) svarūp
kevalajñānako namaskār karatā hūn̐
Page 4 of 192
PDF/HTML Page 28 of 216
single page version
gurukī vah śikṣā (man) manako (thir) sthir (ān) karake (suno)
suno [ki is saṁsārameṁ pratyek prāṇī ] (anādi) anādikālase
(moh mahāmad) moharūpī mahāmadirā (piyo) pīkar, (āpako)
apane ātmāko (bhūl) bhūlakar (vādi) vyartha (bharamat) bhaṭak rahā
hai .
śarābī manuṣya tej śarāb pīkar, naśemeṁ cakacūr hokar, idhar-udhar
ḍagamagākar giratā hai; usīprakār yah jīv anādi-kālase mohameṁ
Page 5 of 192
PDF/HTML Page 29 of 216
single page version
maraṇ dhāraṇ karake bhaṭak rahā hai
jaisī (muni) pūrvācāryoṁne (kahī) kahī hai [tadanusār maiṁ bhī ]
(kachu) thoṛī-sī (kahūn̐) kahatā hūn̐ [ki is jīvakā ] (nigod
man̐jhār) nigodameṁ (ekendrī) ekendriy jīvake (tan) śarīr (dhār)
dhāraṇ karake (anaṁt) anaṁt (kāl) kāl (vītyo) vyatīt huā
hai .
hai, tadanusār maiṁ (daulatarām) bhī is granthameṁ thoṛī-sī kahatā hūn̐ .
is jīvane narakase bhī nikr̥ṣṭa nigodameṁ ekendriy jīvake śarīr
dhāraṇ kiye arthāt sādhāraṇ vanaspatikāyameṁ utpanna hokar vahān̐
anaṁtakāl vyatīt kiyā hai
Page 6 of 192
PDF/HTML Page 30 of 216
single page version
marā [tathā ] (dukhabhār) duḥkhoṁke samūh (bharayo) sahan kiye [aur
vahān̐se ] (nikasi) nikalakar (bhūmi) pr̥thvīkāyik jīv, (jal)
jalakāyik jīv, (pāvak) agnikāyik jīv (bhayo) huā, tathā
(pavan) vāyukāyik jīv [aur ] (pratyek vanaspati) pratyek
vanaspatikāyik jīv (thayo) huā .
jalakāyik, agnikāyik, vāyukāyik tathā pratyek vanaspati-
kāyik jīv
prāpta kī aur mokṣa gaye
Page 7 of 192
PDF/HTML Page 31 of 216
single page version
usīprakār (trasataṇī) trasakī (paryāy) paryāy [bhī baṛī
kaṭhināīse ] (lahī) prāpta huī . [vahān̐ bhī ] (laṭ) illī
(pipīl) cīṁṭī (ali) bham̐varā (ādi) ityādike (śarīr) śarīr
(dhar dhar ) bārambār dhāraṇ karake (marayo) maraṇako prāpta huā
[aur ] (bahu pīr) atyanta pīṛā (sahī) sahan kī .
kaṭhinatāse prāpta kī . us tras paryāyameṁ bhī laṭ (illī) ādi
do indriy jīv, cīṁṭī ādi tīn indriy jīv aur bham̐varā
ādi cār indriy jīvake śarīr dhāraṇ karake marā aur anek
duḥkh sahan kiye
Page 8 of 192
PDF/HTML Page 32 of 216
single page version
(nipaṭ) atyanta (ajñānī) mūrkha (thayo) huā [aur ] (sainī) saṁjñī
[bhī ] (hvai) huā [to ] (siṁhādik) siṁh ādi (krūr) krūr jīv
(hvai) hokar (nibal) apanese nirbal, (bhūr) anek (paśu) tiryaṁc
(hati) mār-mārakar (khāye) khāye .
siṁh ādi krūr-nirday hokar, anek nirbal jīvoṁko mār-mārakar
khāyā tathā ghor ajñānī huā
Page 9 of 192
PDF/HTML Page 33 of 216
single page version
asamartha honese (sabalani kari) apanese balavān prāṇiyoṁ dvārā
(khāyo) khāyā gayā [aur ] (chedan) chedā jānā, (bhedan) bhedā
jānā, (bhūkh) bhūkh (piyās) pyās, (bhār-vahan) bojh ḍhonā,
(him) ṭhaṇḍa (ātap) garmī [ādike ] (trās) duḥkh sahan kiye .
Page 10 of 192
PDF/HTML Page 34 of 216
single page version
prāṇiyoṁ dvārā khāyā gayā; tathā us tiryaṁcagatimeṁ chedā jānā,
bhedā jānā, bhūkh, pyās, bojh ḍhonā, ṭhaṇḍa, garmī ādike duḥkh
bhī sahan kiye
duḥkh sahan kiye; [ve ] (koṭi) karoṛoṁ (jībhataiṁ) jībhoṁse (bhane na
jāt) nahīṁ kahe jā sakate . [is kāraṇ ] (ati saṁkleś) atyanta
bure (bhāvataiṁ) pariṇāmoṁse (marayo) marakar (ghor) bhayānak
(śvabhrasāgar) narakarūpī samudra (parayo) jā girā .
Page 11 of 192
PDF/HTML Page 35 of 216
single page version
jise baṛī kaṭhinatāse pār kiyā jā sake, aise samudrasamān ghor
narakameṁ jā pahun̐cā
[vaitaraṇī nāmakī nadī ] hai jo (kr̥mi-kul-kalit) choṭe-choṭe kṣudra
māreṁ, tab bhī utanī vedanā na ho tathā us narakameṁ rakta, mavād
Page 12 of 192
PDF/HTML Page 36 of 216
single page version
ek vaitaraṇī nadī hai, jisameṁ śāṁtilābhakī icchāse nārakī jīv
kūdate haiṁ; kintu vahān̐ to pīṛā adhik bhayaṁkar ho jātī hai .
kāraṇ hai . )
semalake vr̥kṣa [haiṁ, jo ] (deh) śarīrako (asi jyoṁ) talavārakī
bhān̐ti (vidāraiṁ) cīr dete haiṁ, [aur ] (tatra) vahān̐ [us narakameṁ ]
(aisī) aisī (śīt) ṭhaṇḍa [aur ] (uṣṇatā) garamī (thāy) hotī
hai [ki ] (meru samān) meru parvatake barābar (loh) lohekā golā
bhī (gali) gal (jāy) sakatā hai .
talavārakī dhārake samān tīkṣṇa hote
haiṁ . jab duḥkhī nārakī chāyā
milanekī āśā lekar us vr̥kṣake
nīce jātā hai, tab us vr̥kṣake patte
girakar usake śarīrako cīr dete
haiṁ . un narakoṁmeṁ itanī garamī hotī
Page 13 of 192
PDF/HTML Page 37 of 216
single page version
bhī pighal
ṇa lahadi talappadeśaṁ, vilīyade mayaṇakhaṇḍaṁ vā ..
ṇa lahadi talaṁ padeśaṁ, vilīyade lavaṇakhaṇḍaṁ vā ..
usī prakār sumeru parvatake barābar lohekā golā garma bilameṁ pheṁ kā
jāye to vah bīcameṁ hī pighalane lagatā hai
ban jātā hai,) usīprakār sumeruke barābar lohekā golā ṭhaṇḍe
bilameṁ pheṁ kā jāye to bīcameṁ hī galane lagatā hai
bhūmi garma tathā nīce tīsarā bhāg ṭhaṇḍā hai
Page 14 of 192
PDF/HTML Page 38 of 216
single page version
cikanāhaṭ kam ho jānese usakā skaṁdh bikhar jātā hai
ṭukaṛe (kareṁ) kar ḍālate haiṁ [aur ] (pracaṇḍa) atyanta (duṣṭa) krūr
(asur) asurakumār jātike dev [ek-dūsareke sāth ] (bhiṛāvaiṁ)
laṛāte haiṁ; [tathā itanī ] (pyās) pyās [lagatī hai ki ]
(sindhunīr taiṁ) samudra bhar pānī pīnese bhī (na jāy) śāṁt na ho;
(to paṇ) tathāpi (ek būn̐d) ek būn̐d bhī (na lahāy) nahīṁ
milatī .
ek-dūsareke śarīrake ṭukaṛe-ṭukaṛe kar ḍālate haiṁ; tathāpi unake
Page 15 of 192
PDF/HTML Page 39 of 216
single page version
pahale, dūsare tathā tīsare narak tak jākar vahān̐kī tīvra yātanāoṁmeṁ
paṛe hue nārakiyoṁko apane avadhijñānake dvārā paraspar bair
batalākar athavā krūratā aur kutūhalase āpasameṁ laṛāte haiṁ aur
svayaṁ ānandit hote haiṁ . un nārakī jīvoṁko itanī mahān pyās
lagatī hai ki mil jāye to pūre mahāsāgarakā jal bhī pī jāyeṁ;
tathāpi tr̥ṣā śāṁt na ho; kintu pīneke liye jalakī ek būn̐d bhī
nahīṁ milatī
kar denese ek piṇḍarūp ban jātā hai
Page 16 of 192
PDF/HTML Page 40 of 216
single page version
jāye; tathāpi (bhūkh) kṣudhā (na miṭai) śāṁt na ho, [parantu khāneke
lie ] (kaṇā) ek dānā bhī (na lahāy) nahīṁ milatā . (ye dukh)
aise duḥkh (bahu sāgar lauṁ) anek sāgaropam kāl tak (sahai)
sahan karatā hai, (karam jogataiṁ) kisī viśeṣ śubhakarmake yogase
(naragati) manuṣyagati (lahai) prāpta karatā hai .
tathāpi kṣudhā śāṁt na ho; parantu vahān̐ khāneke lie ek dānā bhī
nahīṁ milatā . un narakoṁmeṁ yah jīv aise apār duḥkh dīrghakāl
(kamase kam das hajār varṣa aur adhikase adhik tetīs sāgaropam
kāl tak) bhogatā hai . phi ra kisī śubhakarmake udayase yah jīv
manuṣyagati prāpta karatā hai