ସମ୍ଯଗ୍ଦର୍ଶନ ଶ୍ରଦ୍ଧାଗୁଣକୀ ଶୁଦ୍ଧପର୍ଯାଯ ହୈ ଔର ସମ୍ଯଗ୍ଜ୍ଞାନ ଜ୍ଞାନଗୁଣକୀ
ଶୁଦ୍ଧପର୍ଯାଯ ହୈ . ପୁନଶ୍ଚ, ସମ୍ଯଗ୍ଦର୍ଶନକା ଲକ୍ଷଣ ଵିପରୀତ ଅଭିପ୍ରାଯ-
ରହିତ ତତ୍ତ୍ଵାର୍ଥଶ୍ରଦ୍ଧା ହୈ ଔର ସମ୍ଯଗ୍ଜ୍ଞାନକା ଲକ୍ଷଣ ସଂଶଯ୧ ଆଦି ଦୋଷ
ରହିତ ସ୍ଵ-ପରକା ଯଥାର୍ଥତଯା ନିର୍ଣଯ ହୈ –ଇସ ପ୍ରକାର ଦୋନୋଂକେ ଲକ୍ଷଣ
ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ହୈଂ .
ତଥା ସମ୍ଯଗ୍ଦର୍ଶନ ନିମିତ୍ତକାରଣ ହୈ ଔର ସମ୍ଯଗ୍ଜ୍ଞାନ ନୈମିତ୍ତିକ
କାର୍ଯ ହୈ–ଇସପ୍ରକାର ଉନ ଦୋନୋଂମେଂ କାରଣ-କାର୍ଯଭାଵସେ ଭୀ ଅନ୍ତର ହୈ .
ପ୍ରଶ୍ନ :–ଜ୍ଞାନ-ଶ୍ରଦ୍ଧାନ ତୋ ଯୁଗପତ୍ (ଏକସାଥ) ହୋତେ ହୈଂ, ତୋ
ଉନମେଂ କାରଣ-କାର୍ଯପନା କ୍ଯୋଂ କହତେ ହୋ ?
ଉତ୍ତର :–‘‘ଵହ ହୋ ତୋ ଵହ ହୋତା ହୈ’’–ଇସ ଅପେକ୍ଷାସେ କାରଣ-
କାର୍ଯପନା କହା ହୈ . ଜିସପ୍ରକାର ଦୀପକ ଔର ପ୍ରକାଶ ଦୋନୋଂ ଯୁଗପତ୍
ହୋତେ ହୈଂ; ତଥାପି ଦୀପକ ହୋ ତୋ ପ୍ରକାଶ ହୋତା ହୈ; ଇସଲିଯେ ଦୀପକ
କାରଣ ହୈ ଔର ପ୍ରକାଶ କାର୍ଯ ହୈ; ଉସୀପ୍ରକାର ଜ୍ଞାନ-ଶ୍ରଦ୍ଧାନ ଭୀ ହୈଂ .
(ମୋକ୍ଷମାର୍ଗପ୍ରକାଶକ (ଦେହଲୀ) ପୃଷ୍ଠ ୧୨୬)
ଜବ ତକ ସମ୍ଯଗ୍ଦର୍ଶନ ନହୀଂ ହୋତା ତବ ତକ କା ଜ୍ଞାନ ସମ୍ଯଗ୍ଜ୍ଞାନ
ନହୀଂ କହଲାତା . –ଐସା ହୋନେସେ ସମ୍ଯଗ୍ଦର୍ଶନ ଵହ ସମ୍ଯଗ୍ଜ୍ଞାନକା କାରଣ
ହୈ .୨
୧. ସଂଶଯ, ଵିମୋହ, (ଵିଭ୍ରମ-ଵିପର୍ଯଯ) ଅନିର୍ଧାର .
୨. ପୃଥଗାରାଧନମିଷ୍ଟଂ ଦର୍ଶନସହଭାଵିନୋଽପି ବୋଧସ୍ଯ .
ଲକ୍ଷଣଭେଦେନ ଯତୋ, ନାନାତ୍ଵଂ ସଂଭଵତ୍ଯନଯୋଃ ..୩୨..
ସମ୍ଯଗ୍ଜ୍ଞାନଂ କାର୍ଯଂ ସମ୍ଯକ୍ତ୍ଵଂ କାରଣଂ ଵଦନ୍ତି ଜିନାଃ .
ଜ୍ଞାନାରାଧନମିଷ୍ଟଂ ସମ୍ଯକ୍ତ୍ଵାନନ୍ତରଂ ତସ୍ମାତ୍ ..୩୩..
କାରଣକାର୍ଯଵିଧାନଂ, ସମକାଲଂ ଜାଯମାନଯୋରପି ହି .
ଦୀପପ୍ରକାଶଯୋରିଵ, ସମ୍ଯକ୍ତ୍ଵଜ୍ଞାନଯୋଃ ସୁଘଟମ୍ ..୩୪..
(–ଶ୍ରୀ ଅମୃତଚନ୍ଦ୍ରାଚାର୍ଯଦେଵରଚିତ ପୁରୁଷାର୍ଥସିଦ୍ଧି-ଉପାଯ)
୯୬ ][ ଛହଢାଲା