142 ]
iShTopadesh
[ bhagavAnashrIkundakund-
potAnAmAn sthit (param shuddha) AtmAnI bhAvanA karavI, jethI kShaNavAramAn rAg – dveSh shAnt
thaI jashe.’’
bhAvArtha : — A ‘iShTopadesh’mAn — iShTa eTale mokSha ane upadesh eTale tenA
upAyarUp AtmadhyAn — tenun nirUpaN (pratipAdan) karavAmAn Avyun chhe.
gAm ke vanamAn vasato thako je bhavya jIv, A iShTopadesh vyavahAr – nishchayadvArA
samyak prakAre adhyayan – chintavan karI hitAhitano vivek kare chhe tathA bAhya padArthomAn
mamatvano tyAg karI mAn – apamAn – prasange samatAbhAv rAkhe chhe, te ‘iShTopadesh’nA
adhyayan – chintavanathI prApta karelA AtmagnAn dvArA anupam mokSha sukhane prApta kare chhe. 51.
TIkA – prashasti
vinayachandra nAmanA muninAn vAkyono sahAro laI, bhavya prANIonA upakAranA
hetue dhImAn (panDit) AshAdhare iShTopadeshanI A TIkA karI chhe.’.......1.
‘sAgarachandra nAmanA munIndrathI (temanA shiShya) vinayachandra thayA. teo jANe ke
टीका – प्रशस्तिः
विनयेन्दुमुनेर्वाक्याद्भव्यानुग्रहहेतुना ।
इष्टोपदेशटीकेयं कृताशाधरधीमता ।।१।।
उपशम इव मूर्तः सागरेन्दोर्मुनीन्द्रादजनि विनयचन्द्रः सच्चकोरैकचन्द्रः ।
जगदमृतसगर्भाः शास्त्रसंदर्भगर्भाः शुचिचरितवरिष्णोर्यस्य धिन्वन्ति वाचः ।।२।।
जिस समय तपस्वीको मोहके उदयसे मोहके कारण राग-द्वेष पैदा होने लगें, उस
समय शीघ्र ही अपनेमें स्थित आत्माकी समतासे भावना करे, अथवा स्वस्थ आत्माकी भावना
भावे, जिससे क्षणभरमें वे राग-द्वेष शान्त हो जावेंगे ।।५१।।
आगे इस ग्रन्थके संस्कृत टीकाकार पंडित आशधरजी कहते है कि —
प्रशस्तिः
अर्थ — विनयचंद्र नामक मुनिके वाक्योंका सहारा लेकर भव्य प्राणियोंके उपकारके
लिए मुझ आशाधर पंडितने यह ‘इष्टोपदेश’ नामक ग्रन्थकी टीका की है ।
अर्थ — सागरचन्द्र नामक मुनीन्द्रसे विनयचंद्र हुए जो कि उपशमकी (शांतिकी)