-
પાઁચવાઁ અધિકાર ][ ૧૫૭
ધર્મકા અન્યથા સ્વરૂપ
તથા ધર્મકા સ્વરૂપ અન્યથા કહતે હૈં. સમ્યગ્દર્શન-જ્ઞાન-ચારિત્ર ઇનકી એકતા મોક્ષમાર્ગ
હૈ, વહી ધર્મ હૈ — પરન્તુ ઉસકા સ્વરૂપ અન્યથા પ્રરૂપિત કરતે હૈં. સો કહતે હૈંઃ —
તત્ત્વાર્થશ્રદ્ધાન સમ્યગ્દર્શન હૈ; ઉસકી તો પ્રધાનતા નહીં હૈ. આપ જિસ પ્રકાર
અરહંતદેવ – સાધુ – ગુરુ – દયા – ધર્મકા નિરૂપણ કરતે હૈં ઉસકે શ્રદ્ધાનકો સમ્યગ્દર્શન કહતે હૈં.
વહાઁ પ્રથમ તો અર્હંતાદિકકા સ્વરૂપ અન્યથા કહતે હૈં; ઇતને હી શ્રદ્ધાનસે તત્ત્વશ્રદ્ધાન હુએ
બિના સમ્યક્ત્વ કૈસે હોગા? ઇસલિયે મિથ્યા કહતે હૈં.
તથા તત્ત્વોંકે ભી શ્રદ્ધાનકો સમ્યક્ત્વ કહતે હૈં તો પ્રયોજનસહિત તત્ત્વોંકા શ્રદ્ધાન નહીં
કહતે. ગુણસ્થાન – માર્ગણાદિરૂપ જીવકા, અણુ – સ્કન્ધાદિરૂપ અજીવકા, પાપ-પુણ્યકે સ્થાનોંકા,
અવિરતિ આદિ આસ્રવોંકા, વ્રતાદિરૂપ સંવરકા, તપશ્ચરણાદિરૂપ નિર્જરાકા, સિદ્ધ હોનેકે
લિંગાદિકે ભેદોંસે મોક્ષકા સ્વરૂપ જિસ પ્રકાર ઉનકે શાસ્ત્રોંમેં કહા હૈ ઉસ પ્રકાર સીખ લેના;
ઔર કેવલીકા વચન પ્રમાણ હૈ — ઐસે તત્ત્વાર્થશ્રદ્ધાનસે સમ્યક્ત્વ હુઆ માનતે હૈં.
સો હમ પૂછતે હૈં કિ — ગ્રૈવેયક જાનેવાલે દ્રવ્યલિંગી મુનિકે ઐસા શ્રદ્ધાન હોતા હૈ યા
નહીં? યદિ હોતા હૈ તો ઉસે મિથ્યાદૃષ્ટિ કિસલિયે કહતે હૈં? ઔર નહીં હોતા હૈ તો ઉસને
તો જૈનલિંગ ધર્મબુદ્ધિસે ધારણ કિયા હૈ, ઉસકે દેવાદિકી પ્રતીતિ કૈસે નહીં હુઈ? ઔર ઉસકે
બહુત શાસ્ત્રાભ્યાસ હૈ સો ઉસને જીવાદિકે ભેદ કૈસે નહીં જાને? ઔર અન્યમતકા લવલેશ
ભી અભિપ્રાયમેં નહીં હૈ, ઉસકો અરહંત વચનકી કૈસે પ્રતીતિ નહીં હુઈ? ઇસલિયે ઉસકે ઐસા
શ્રદ્ધાન હોતા હૈ; પરન્તુ સમ્યક્ત્વ નહીં હુઆ. તથા નારકી, ભોગ-ભૂમિયા, તિર્યંચ આદિકો ઐસા
શ્રદ્ધાન હોનેકા નિમિત્ત નહીં હૈ, તથાપિ ઉનકે બહુત કાલપર્યંત સમ્યક્ત્વ રહતા હૈ, ઇસલિયે
ઉનકે ઐસા શ્રદ્ધાન નહીં હોતા, તબ ભી સમ્યક્ત્વ હુઆ હૈ.
ઇસલિયે સમ્યક્શ્રદ્ધાનકા સ્વરૂપ યહ નહીં હૈ. સચ્ચા સ્વરૂપ હૈ ઉસકા વર્ણન આગે કરેંગે
સો જાનના.
તથા ઉનકે શાસ્ત્રોંકા અભ્યાસ કરના ઉસે સમ્યગ્જ્ઞાન કહતે હૈં; પરન્તુ દ્રવ્યલિંગી મુનિકે
શાસ્ત્રાભ્યાસ હોને પર ભી મિથ્યાજ્ઞાન કહા હૈ, અસંયત સમ્યગ્દૃષ્ટિકા વિષયાદિરૂપ જાનના ઉસે
સમ્યગ્જ્ઞાન કહા હૈ.
ઇસલિયે યહ સ્વરૂપ નહીં હૈ. સચ્ચા સ્વરૂપ આગે કહેંગે સો જાનના.
તથા ઉનકે દ્વારા નિરૂપિત અણુવ્રત-મહાવ્રતાદિરૂપ શ્રાવક-યતિકા ધર્મ ધારણ કરનેસે
સમ્યક્ચારિત્ર હુઆ માનતે હૈં; પરન્તુ પ્રથમ તો વ્રતાદિકા સ્વરૂપ અન્યથા કહતે હૈં વહ કુછ