-
૧૭૨ ] [ મોક્ષમાર્ગપ્રકાશક
ઇસ પ્રકાર વ્યન્તરાદિકકી શક્તિ જાનના.
યહાઁ કોઈ કહે — ઇતની શક્તિ જિનમેં પાયી જાયે ઉનકે માનને-પૂજનેમેં ક્યા દોષ?
ઉત્તરઃ — અપને પાપકા ઉદય હોનેસે સુખ નહીં દે સકતે, પુણ્યકા ઉદય હોનેસે દુઃખ
નહીં દે સકતે; તથા ઉનકો પૂજનેસે કોઈ પુણ્યબન્ધ નહીં હોતા, રાગાદિકકી વૃદ્ધિ હોનેસે પાપ
હી હોતા હૈ; ઇસલિયે ઉનકા માનના-પૂજના કાર્યકારી નહીં હૈ, બુરા કરાનેવાલા હૈ. તથા
વ્યન્તરાદિક મનવાતે હૈં, પુજવાતે હૈં — વહ કુતૂહલ કરતે હૈં; કુછ વિશેષ પ્રયોજન નહીં રખતે.
જો ઉનકો માને-પૂજે, ઉસીસે કુતૂહલ કરતે રહતે હૈં; જો નહીં માનતે-પૂજતે ઉનસે કુછ નહીં
કહતે. યદિ ઉનકો પ્રયોજન હી હો, તો ન માનને - પૂજનેવાલેકો બહુત દુઃખી કરેં; પરન્તુ જિનકે
ન માનને - પૂજનેકા નિશ્ચય હૈ, ઉસસે કુછ ભી કહતે દિખાઈ નહીં દેતે. તથા પ્રયોજન તો
ક્ષુધાદિકકી પીડા હો તબ હો; પરન્તુ વહ ઉનકે વ્યક્ત હોતી નહીં હૈ. યદિ હો તો ઇનકે
અર્થ નૈવેદ્યાદિક દેતે હૈં, ઉસે ગ્રહણ ક્યોં નહીં કરતે? વ ઔરોંકો ભોજનાદિ કરાનેકો ક્યોં
કહતે હૈં? ઇસલિયે ઉનકે કુતૂહલમાત્ર ક્રિયા હૈ. અપનેમેં ઉનકે કુતૂહલકા સ્થાન હોને પર
દુઃખ હોગા, હીનતા હોગી; ઇસલિયે ઉનકો માનના-પૂજના યોગ્ય નહીં હૈ.
તથા કોઈ પૂછે કિ વ્યન્તર ઐસા કહતે હૈં — ગયા આદિમેં પિંડદાન કરો તો હમારી
ગતિ હોગી, હમ ફિ ર નહીં આયેંગે. સો ક્યા હૈ?
ઉત્તરઃ — જીવોંકે પૂર્વભવકા સંસ્કાર તો રહતા હી હૈ. વ્યન્તરોંકો ભી પૂર્વભવકે
સ્મરણાદિસે વિશેષ સંસ્કાર હૈ; ઇસલિયે પૂર્વભવમેં ઐસી હી વાસના થી – ગયાદિકમેં પિંડદાનાદિ
કરને પર ગતિ હોતી હૈ, ઇસલિયે ઐસે કાર્ય કરનેકો કહતે હૈં. યદિ મુસલમમાન આદિ મરકર
વ્યન્તર હોતે હૈં, વે તો ઐસા નહીં કહતે, વે તો અપને સંસ્કારરૂપ હી વચન કહતે હૈં; ઇસલિયે
સર્વ વ્યન્તરોંકી ગતિ ઇસી પ્રકાર હોતી તો ભી સમાન પ્રાર્થના કરેં; પરન્તુ ઐસા નહીં હૈ. ઐસા
જાનના.
ઇસ પ્રકાર વ્યન્તરાદિકકા સ્વરૂપ જાનના.
તથા સૂર્ય, ચન્દ્રમા, ગ્રહાદિક જ્યોતિષી હૈં; ઉનકો પૂજતે હૈં વહ ભી ભ્રમ હૈ. સૂર્યાદિકકો
પરમેશ્વરકા અંશ માનકર પૂજતે હૈં, પરન્તુ ઉસકો તો એક પ્રકાશકી હી અધિકતા ભાસિત
હોતી હૈ; સો પ્રકાશવાન્ તો અન્ય રત્નાદિક ભી હોતે હૈં; અન્ય કોઈ ઐસા લક્ષણ નહીં હૈ
જિસસે ઉસે પરમેશ્વરકા અંશ માનેં. તથા ચન્દ્રમાદિકકો ધનાદિકકી પ્રાપ્તિકે અર્થ પૂજતે હૈં;
પરન્તુ ઉનકે પૂજનસે હી ધન હોતા હો તો સર્વ દરિદ્રી ઇસ કાર્યકો કરેં, ઇસલિયે યહ મિથ્યાભાવ
હૈં. તથા જ્યોતિષકે વિચારસે બુરે ગ્રહાદિક આને પર ઉનકી પૂજનાદિ કરતે હૈં, ઇસકે અર્થ