-
છઠવાઁ અધિકાર ][ ૧૮૫
તો નિગુરા હોતા નહીં હૈ. જિસ પ્રકાર નાસ્તિક તો ઉસકા નામ હૈ જો પરમેશ્વરકો માનતા
હી નહીં ઔર જો પરમેશ્વરકો તો માને, પરન્તુ ઇસ ક્ષેત્રમેં પરમેશ્વરકા લક્ષણ ન દેખકર કિસીકો
પરમેશ્વર ન માને તો નાસ્તિક તો હોતા નહીં હૈ; ઉસી પ્રકાર યહ જાનના.
ફિ ર વહ કહતા હૈ — જૈન-શાસ્ત્રોંમેં વર્તમાનમેં કેવલીકા તો અભાવ કહા હૈ, મુનિકા
તો અભાવ નહીં કહા હૈ?
ઉત્તરઃ — ઐસા તો કહા નહીં હૈ કિ ઇન દેશોંમેં સદ્ભાવ રહેગા; પરન્તુ ભરતક્ષેત્રમેં કહતે
હૈં, સો ભરતક્ષેત્ર તો બહુત બડા હૈ, કહીં સદ્ભાવ હોગા; ઇસલિયે અભાવ નહીં કહા હૈ. યદિ
તુમ રહતે હો ઉસી ક્ષેત્રમેં સદ્ભાવ માનોગે, તો જહાઁ ઐસે ભી ગુરુ નહીં મિલેંગે વહાઁ જાઓગે તબ
કિસકો ગુરુ માનોગે? જિસ પ્રકાર — હંસોંકા સદ્ભાવ વર્તમાન મેં કહા હૈ, પરન્તુ હંસ દિખાઈ
નહીં દેતે તો ઔર પક્ષિયોંકો તો હંસ માના નહીં જાતા; ઉસી પ્રકાર વર્તમાનમેં મુનિયોં કા સદ્ભાવ
કહા હૈ, પરન્તુ મુનિ દિખાઈ નહીં દેતે તો ઔરોંકો તો મુનિ માના નહીં જા સકતા.
ફિ ર વહ કહતા હૈ — એક અક્ષરકે દાતાકો ગુરુ માનતે હૈં; તો જો શાસ્ત્ર સિખલાયેં
વ સુનાયેં ઉન્હેં ગુરુ કૈસે ન માનેં?
ઉત્તરઃ — ગુરુ નામ બડેકા હૈ. સો જિસ પ્રકારકી મહંતતા જિસકે સમ્ભવ હો, ઉસે
ઉસ પ્રકાર ગુરુસંજ્ઞા સમ્ભવ હૈ. જૈસે — કુલ અપેક્ષા માતા-પિતાકો ગુરુસંજ્ઞા હૈ; ઉસી પ્રકાર
વિદ્યાએ પઢાનેવાલેકો વિદ્યા-અપેક્ષા ગુરુસંજ્ઞા હૈ. યહાઁ તો ધર્મકા અધિકાર હૈ, ઇસલિયે જિસકે
ધર્મ-અપેક્ષા મહંતતા સમ્ભવિત હો ઉસે ગુરુ જાનના. પરન્તુ ધર્મ નામ ચારિત્રકા હૈ, ‘‘ચારિત્તં
ખલુ ધમ્મો’’૧ઐસા શાસ્ત્રમેં કહા હૈ, ઇસલિયે ચારિત્રકે ધારકકો હી ગુરુસંજ્ઞા હૈ. તથા જિસ
પ્રકાર ભૂતાદિકા નામ ભી દેવ હૈ; તથાપિ યહાઁ દેવકે શ્રદ્ધાનમેં અરહન્તદેવકા હી ગ્રહણ હૈ,
ઉસી પ્રકાર ઔરોંકા ભી નામ ગુરુ હૈ તથાપિ યહાઁ શ્રદ્ધાનમેં નિર્ગ્રન્થકા હી ગ્રહણ હૈ. જૈનધર્મમેં
અર્હન્તદેવ, નિર્ગ્રન્થગુરુ ઐસા પ્રસિદ્ધ વચન હૈ.
યહાઁ પ્રશ્ન હૈ કિ નિર્ગ્રન્થકે સિવા અન્યકો ગુરુ નહીં માનતે; સો ક્યા કારણ હૈ?
ઉત્તરઃ — નિર્ગ્રન્થકે સિવા અન્ય જીવ સર્વપ્રકારસે મહંતતા ધારણ નહીં કરતે. જૈસે —
લોભી શાસ્ત્ર વ્યાખ્યાન કરે વહાઁ વહ ઇસે શાસ્ત્ર સુનાનેસે મહંત હુઆ ઔર યહ ઉસે ધન-
વસ્ત્રાદિ દેનેસે મહંત હુઆ. યદ્યપિ બાહ્યમેં શાસ્ત્ર સુનાનેવાલા મહંત રહતા હૈ, તથાપિ અન્તરંગમેં
લોભી હોતા હૈ; ઇસલિયે સર્વથા મહંતતા નહીં હુઈ.
૧. પ્રવચનસાર ગાથા ૧ — ૭