-
૧૮૬ ] [ મોક્ષમાર્ગપ્રકાશક
યહાઁ કોઈ કહે — નિર્ગ્રન્થ ભી તો આહાર લેતે હૈં?
ઉત્તરઃ — લોભી હોકર, દાતારકી સુશ્રુષા કરકે, દીનતાસે આહાર નહીં લેતે; ઇસલિયે
મહંતતા નહીં ઘટતી. જો લોભી હો વહી હીનતા પ્રાપ્ત કરતા હૈ. ઇસી પ્રકાર અન્ય જીવ
જાનના. ઇસલિયે નિર્ગ્રન્થ હી સર્વપ્રકાર મહંતતાયુક્ત હૈં; નિર્ગ્રન્થકે સિવા અન્ય જીવ સર્વપ્રકાર
ગુણવાન નહીં હૈં; ઇસલિયે ગુણોંકી અપેક્ષા મહંતતા ઔર દોષોંકી અપેક્ષા હીનતા ભાસિત હોતી
હૈ, તબ નિઃશંક સ્તુતિ નહીં કી જા સકતી.
તથા નિર્ગ્રન્થકે સિવા અન્ય જીવ જૈસા ધર્મ-સાધન કરતે હૈં, વૈસા વ ઉસસે અધિક
ધર્મ-સાધન ગૃહસ્થ ભી કર સકતે હૈં; વહાઁ ગુરુસંજ્ઞા કિસકો હોગી? ઇસલિયે જો બાહ્યાભ્યાન્તર
પરિગ્રહરહિત નિર્ગ્રન્થ મુનિ હૈં ઉન્હીંકો ગુરુ જાનના.
યહાઁ કોઈ કહે — ઐસે ગુરુ તો વર્તમાનમેં યહાઁ નહીં હૈં, ઇસલિયે જિસ પ્રકાર અરહન્તકી
સ્થાપના પ્રતિમા હૈ; ઉસી પ્રકાર ગુરુઓંકી સ્થાપના યહ વેષધારી હૈં?
ઉત્તરઃ — જિસ પ્રકાર રાજાકી સ્થાપના ચિત્રાદિ દ્વારા કરે સો વહ રાજાકા પ્રતિપક્ષી
નહીં હૈ, ઔર કોઈ સામાન્ય મનુષ્ય અપનેકો રાજા મનાયે તો રાજાકા પ્રતિપક્ષી હોતા હૈ; ઉસી
પ્રકાર અરહન્તાદિકકી પાષાણાદિમેં સ્થાપના બનાયે તો ઉનકા પ્રતિપક્ષી નહીં હૈ, ઔર કોઈ
સામાન્ય મનુષ્ય અપને કો મુનિ મનાયે તો વહ મુનિયોંકા પ્રતિપક્ષી હુઆ. ઇસ પ્રકાર ભી સ્થાપના
હોતી હો તો અપનેકો અરહન્ત ભી મનાઓ! ઔર યદિ ઉનકી સ્થાપના હો તો બાહ્યમેં તો
વૈસા હી હોના ચાહિયે; પરન્તુ વે નિર્ગ્રન્થ, યહ બહુત પરિગ્રહકે ધારી — યહ કૈસે બનતા હૈ?
તથા કોઈ કહે — અબ શ્રાવક ભી તો જૈસે સમ્ભવ હૈં વૈસે નહીં હૈં, ઇસલિયે જૈસે
શ્રાવક વૈસે મુનિ?
ઉત્તરઃ — શ્રાવકસંજ્ઞા તો શાસ્ત્રમેં સર્વ ગૃહસ્થ જૈનિયોંકો હૈ. શ્રેણિક ભી અસંયમી થા,
ઉસે ઉત્તરપુરાણમેં શ્રાવકોત્તમ કહા હૈ. બારહ સભાઓંમેં શ્રાવક કહે હૈં વહાઁ સર્વ વ્રતધારી
નહીં થે. યદિ સર્વ વ્રતધારી હોતે તો અસંયત મનુષ્યોંકી અલગ સંખ્યા કહી જાતી, સો નહીં
કહી હૈ; ઇસલિયે ગૃહસ્થ જૈન શ્રાવક નામ પ્રાપ્ત કરતા હૈ. ઔર મુનિસંજ્ઞા તો નિર્ગ્રન્થકે સિવા
કહીં કહી નહીં હૈ.
તથા શ્રાવકકે તો આઠ મૂલગુણ કહે હૈં. ઇસલિયે મદ્ય, માંસ, મધુ, પાઁચ ઉદમ્બરાદિ
ફલોંકા ભક્ષણ શ્રાવકોંકે હૈ નહીં; ઇસલિયે કિસી પ્રકારસે શ્રાવકપના તો સમ્ભવિત ભી હૈ;
પરન્તુ મુનિકે અટ્ઠાઈસ મૂલગુણ હૈં સો વેષિયોંકે દિખાઈ નહીં દેતે, ઇસલિયે મુનિપના કિસી ભી
પ્રકાર સમ્ભવ નહીં હૈ. તથા ગૃહસ્થ-અવસ્થામેં તો પહલે જમ્બૂકુમારાદિકને બહુત હિંસાદિ કાર્ય