-
સાતવાઁ અધિકાર ][ ૧૯૩
સાતવાઁ અધિકાર
જૈન મિથ્યાદૃષ્ટિયોંકા વિવેચન
દોહાઃ — ઇસ ભવતરુકા મૂલ ઇક, જાનહુ મિથ્યાભાવ.
તાકૌં કરિ નિર્મૂલ અબ, કરિએ મોક્ષ ઉપાવ..
અબ, જો જીવ જૈન હૈં, જિન-આજ્ઞા કો માનતે હૈં ઔર ઉનકે મિથ્યાત્વ રહતા હૈ,
ઉસકા વર્ણન કરતે હૈં — ક્યોંકિ ઇસ મિથ્યાત્વ બૈરીકા અંશ ભી બુરા હૈ, ઇસલિયે સૂક્ષ્મ મિથ્યાત્વ
ભી ત્યાગને યોગ્ય હૈ.
વહાઁ જિનાગમમેં નિશ્ચય-વ્યવહારરૂપ વર્ણન હૈ. ઉનમેં યથાર્થકા નામ નિશ્ચય હૈ,
ઉપચારકા નામ વ્યવહાર હૈ. ઇનકે સ્વરૂપકો ન જાનતે હુએ અન્યથા પ્રવર્તતે હૈં, વહી કહતે
હૈં : —
નિશ્ચયાભાસી મિથ્યાદૃષ્ટિ
કિતને હી જીવ નિશ્ચયકો ન જાનતે હુએ નિશ્ચયાભાસકે શ્રદ્ધાની હોકર અપનેકો
મોક્ષમાર્ગી માનતે હૈં, અપને આત્માકા સિદ્ધસમાન અનુભવ કરતે હૈં, આપ પ્રત્યક્ષ સંસારી હૈં,
ભ્રમસે અપનેકો સિદ્ધ માનતે હૈં, વહી મિથ્યાદૃષ્ટિ હૈં.
શાસ્ત્રોંમેં જો સિદ્ધ સમાન આત્માકો કહા હૈ વહ દ્રવ્યદૃષ્ટિસે કહા હૈ, પર્યાય-અપેક્ષા
સિદ્ધ સમાન નહીં હૈ. જૈસે — રાજા ઔર રંક મનુષ્યપનેકી અપેક્ષા સમાન હૈં, પરન્તુ રાજાપને
ઔર રંકપનેકી અપેક્ષાસે તો સમાન નહીં હૈં; ઉસી પ્રકાર સિદ્ધ ઔર સંસારી જીવત્વપનેકી અપેક્ષા
સમાન હૈં, પરન્તુ સિદ્ધપને ઔર સંસારીપનેકી અપેક્ષા તો સમાન નહીં હૈં. તથાપિ યે તો જૈસે
સિદ્ધ શુદ્ધ હૈં, વૈસા હી અપનેકો શુદ્ધ માનતે હૈં. પરન્તુ વહ શુદ્ધ-અશુદ્ધ અવસ્થા પર્યાય
હૈ; ઇસ પર્યાય-અપેક્ષા સમાનતા માની જાયે તો યહી મિથ્યાદૃષ્ટિ હૈ.
તથા અપનેકો કેવલજ્ઞાનાદિકકા સદ્ભાવ માનતે હૈં, પરન્તુ અપનેકો તો ક્ષયોપશમરૂપ
મતિ-શ્રુતાદિ જ્ઞાનકા સદ્ભાવ હૈ, ક્ષાયિકભાવ તો કર્મકા ક્ષય હોને પર હોતા હૈ ઔર યે ભ્રમસે
કર્મકા ક્ષય હુએ બિના હી ક્ષાયિકભાવ માનતે હૈં, સો યહી મિથ્યાદૃષ્ટિ હૈ.