-
૨૨૬ ] [ મોક્ષમાર્ગપ્રકાશક
મિલાપસે ઉત્પન્ન હુઈ જાનતા હૈ; યહ જીવકી ક્રિયા હૈ ઉસકા પુદ્ગલ નિમિત્ત હૈ, યહ પુદ્ગલકી
ક્રિયા હૈ ઉસકા જીવ નિમિત્ત હૈ — ઐસા ભિન્ન-ભિન્ન ભાવ ભાસિત નહીં હોતા. ઇત્યાદિ ભાવ
ભાસિત હુએ બિના ઉસે જીવ-અજીવકા સચ્ચા શ્રદ્ધાની નહીં કહતે; ક્યોંકિ જીવ-અજીવકો
જાનનેકા તો યહ હી પ્રયોજન થા, વહ હુઆ નહીં.
આસ્રવતત્ત્વકા અન્યથારૂપ
તથા આસ્રવતત્ત્વમેં જો હિંસાદિરૂપ પાપાસ્રવ હૈં ઉન્હેં હેય જાનતા હૈ; અહિંસાદિરૂપ
પુણ્યાસ્રવ હૈં ઉન્હેં ઉપાદેય માનતા હૈ. પરન્તુ યહ તો દોનોં હી કર્મબન્ધકે કારણ હૈં ઇનમેં
ઉપાદેયપના માનના વહી મિથ્યાદૃષ્ટિ હૈ. વહી સમયસારકે બન્ધાધિકારમેં કહા હૈ૧: —
સર્વ જીવોંકે જીવન-મરણ, સુખ-દુઃખ અપને કર્મકે નિમિત્તસે હોતે હૈં. જહાઁ અન્ય જીવ
અન્ય જીવકે ઇન કાર્યોંકા કર્તા હો, વહી મિથ્યાધ્યવસાય બન્ધકા કારણ હૈ. વહાઁ અન્ય
જીવોંકો જિલાનેકા અથવા સુખી કરનેકા અધ્યવસાય હો વહ તો પુણ્યબન્ધકા કારણ હૈ ઔર
મારનેકા અથવા દુઃખી કરનેકા અધ્યવસાય હો વહ પાપબન્ધકા કારણ હૈ.
ઇસ પ્રકાર અહિંસાવત્ સત્યાદિક તો પુણ્યબન્ધકે કારણ હૈં ઔર હિંસાવત્ અસત્યાદિક
પાપબન્ધકે કારણ હૈં. યે સર્વ મિથ્યાધ્યવસાય હૈં, વે ત્યાજ્ય હૈં. ઇસલિયે હિંસાદિવત્
અહિંસાદિકકો ભી બન્ધકા કારણ જાનકર હેય હી માનના.
હિંસામેં મારનેકી બુદ્ધિ હો, પરન્તુ ઉસકી આયુ પૂર્ણ હુએ બિના મરતા નહીં હૈ, યહ
અપની દ્વેષપરિણતિસે આપ હી પાપ બાઁધતા હૈ. અહિંસામેં રક્ષા કરનેકી બુદ્ધિ હો, પરન્તુ ઉસકી
આયુ અવશેષ હુએ બિના વહ જીતા નહીં હૈ, યહ અપની પ્રશસ્ત રાગપરિણતિસે આપ હી પુણ્ય
બાઁધતા હૈ. ઇસ પ્રકાર યહ દોનોં હેય હૈં; જહાઁ વીતરાગ હોકર દૃષ્ટાજ્ઞાતારૂપ પ્રવર્તે વહાઁ નિર્બન્ધ
હૈ સો ઉપાદેય હૈં.
સો ઐસી દશા ન હો તબ તક પ્રશસ્તરાગરૂપ પ્રવર્તન કરો; પરન્તુ શ્રદ્ધાન તો ઐસા
રખો કિ યહ ભી બન્ધકા કારણ હૈ, હેય હૈ; શ્રદ્ધાનમેં ઇસે મોક્ષમાર્ગ જાને તો મિથ્યાદૃષ્ટિ હી
હોતા હૈ.
તથા મિથ્યાત્વ, અવિરતિ, કષાય, યોગ – યે આસ્રવકે ભેદ હૈં; ઉન્હેં બાહ્યરૂપ તો માનતા
૧. સમયસાર ગાથા ૨૫૪ સે ૨૫૬ તથા સમયસારકે નિમ્નલિખિત કલશ —
સર્વં સદૈવ નિયતં ભવતિ સ્વકીયકર્મોદયાન્મરણજીવિતદુઃખસૌખ્યમ્.
અજ્ઞાનમેતદિહ યત્તુ પરઃ પરસ્ય કુર્યાત્પુમાનમરણજીવિતદુઃખસૌખ્યમ્..૧૬૮..
અજ્ઞાનમેતદધિગમ્ય પરાત્પરસ્ય પશ્યન્તિ યે મરણજીવિતદુઃખસૌખ્યમ્.
કર્મ્માણ્યહંકૃતિરસેન ચિકીર્ષવસ્તે મિથ્યાદૃશો નિયતમાત્મહનો ભવન્તિ..૧૬૯..