-
સાતવાઁ અધિકાર ][ ૨૨૫
નામ નહીં જાનતા, પરન્તુ ઉનકે સ્વરૂપકો પહિચાનતા હૈ; ઉસી પ્રકાર તુચ્છબુદ્ધિ જીવાદિકકા
નામ નહીં જાનતે, પરન્તુ ઉનકે સ્વરૂપકો પહિચાનતે હૈં કિ ‘યહ મૈં હૂઁ; યે પર હૈ, યે ભાવ
બુરે હૈં, યે ભલે હૈં’; — ઇસ પ્રકાર સ્વરૂપકો પહિચાને ઉસકા નામ ભાવ ભાસના હૈ. શિવભૂતિ
મુનિ જીવાદિકકા નામ નહીં જાનતે થે, ઔર ‘તુષમાષભિન્ન’૧ ઐસા રટને લગે. સો યહ
સિદ્ધાન્તકા શબ્દ થા નહીં; પરન્તુ સ્વ-પરકે ભાવરૂપ ધ્યાન કિયા, ઇસલિયે કેવલી હુએ. ઔર
ગ્યારહ અંગકે પાઠી જીવાદિતત્ત્વોંકે વિશેષ ભેદ જાનતે હૈં; પરન્તુ ભાવ ભાસિત નહીં હોતા,
ઇસલિયે મિથ્યાદૃષ્ટિ હી રહતે હૈં.
અબ, ઇસકે તત્ત્વશ્રદ્ધાન કિસ પ્રકાર હોતા હૈ સો કહતે હૈંઃ —
જીવ-અજીવતત્ત્વકા અન્યથારૂપ
જિનશાસ્ત્રોંસે જીવકે ત્રસ-સ્થાવરાદિરૂપ તથા ગુણસ્થાન-માર્ગણાદિરૂપ ભેદકો જાનતા હૈ,
અજીવકે પુદ્ગલાદિ ભેદોંકો તથા ઉનકે વર્ણાદિ વિશેષોંકો જાનતા હૈ, પરન્તુ અધ્યાત્મશાસ્ત્રોંમેં
ભેદવિજ્ઞાનકો કારણભૂત વ વીતરાગદશા હોનેકો કારણભૂત જૈસા નિરૂપણ કિયા હૈ વૈસા નહીં
જાનતા.
તથા કિસી પ્રસંગવશ ઉસી પ્રકાર જાનના હો જાયે તબ શાસ્ત્રાનુસાર જાન તો લેતા
હૈ; પરન્તુ અપનેકો આપરૂપ જાનકર પરકા અંશ ભી અપનેમેં ન મિલાના ઔર અપના અંશ
ભી પરમેં ન મિલાના ઐસા સચ્ચા શ્રદ્ધાન નહીં કરતા હૈ. જૈસે અન્ય મિથ્યાદૃષ્ટિ નિર્ધાર બિના
પર્યાયબુદ્ધિસે જાનપનેમેં વ વર્ણાદિમેં અહંબુદ્ધિ ધારણ કરતે હૈં; ઉસી પ્રકાર યહ ભી આત્માશ્રિત
જ્ઞાનાદિમેં તથા શરીરાશ્રિત ઉપદેશ – ઉપવાસાદિ ક્રિયાઓંમેં અપનત્વ માનતા હૈ.
તથા કભી શાસ્ત્રાનુસાર સચ્ચી બાત બનાતા હૈ; પરન્તુ અંતરંગ નિર્ધારરૂપ શ્રદ્ધાન નહીં
હૈ. ઇસલિયે જિસ પ્રકાર મતવાલા માતાકો માતા ભી કહે તો વહ સયાના નહીં હૈ; ઉસી
પ્રકાર ઇસે સમ્યક્ત્વી નહીં કહતે.
તથા જૈસે કિસી ઔરકી હી બાતેં કર રહા હો, ઉસ પ્રકારસે આત્માકા કથન કરતા
હૈ; પરન્તુ યહ આત્મા ‘મૈં હૂઁ’ — ઐસા ભાવ ભાસિત નહીં હોતા.
તથા જૈસે કિસી ઔરકો ઔરસે ભિન્ન બતલાતા હો, ઉસ પ્રકાર આત્મા ઔર શરીરકી
ભિન્નતા પ્રરૂપિત કરતા હૈ; પરન્તુ મૈં ઇન શરીરાદિકસે ભિન્ન હૂઁ — ઐસા ભાવ ભાસિત નહીં હોતા.
તથા પર્યાયમેં જીવ-પુદ્ગલકે પરસ્પર નિમિત્તસે અનેક ક્રિયાએઁ હોતી હૈં, ઉન્હેં દોનોં દ્રવ્યોંકે
૧. તુસમાસં ઘોસંતો ભાવવિસુદ્ધો મહાણુભાવો ય.
ણામેણ ય સિવભૂઈ કેવલણાણી ફુ ડં જાઓ.. (ભાવપાહુડ — ૫૩)