-
૨૯૪ ] [ મોક્ષમાર્ગપ્રકાશક
સો ઉનકે અભ્યાસસે વિકલ્પ વિશેષ હોતે હૈં ઔર વે બહુત પ્રયાસ કરને પર જાનનેમેં આતે
હૈં; ઇસલિયે ઉનકા અભ્યાસ નહીં કરના.
ઉનસે કહતે હૈં — સામાન્ય જાનનેસે વિશેષ જાનના બલવાન હૈ. જ્યોં-જ્યોં વિશેષ જાનતા
હૈ ત્યોં-ત્યોં વસ્તુસ્વભાવ નિર્મલ ભાસિત હોતા હૈ, શ્રદ્ધાન દૃઢ હોતા હૈ, રાગાદિ ઘટતે હૈં; ઇસલિયે
ઉસ અભ્યાસમેં પ્રવર્તના યોગ્ય હૈ.
ઇસ પ્રકાર ચારોં અનુયોગોંમેં દોષ-કલ્પના કરકે અભ્યાસસે પરાઙ્મુખ હોના યોગ્ય નહીં હૈ.
વ્યાકરણ-ન્યાયાદિ શાસ્ત્રોંકી ઉપયોગિતા
તથા વ્યાકરણ-ન્યાયાદિક શાસ્ત્ર હૈં, ઉનકા થોડા-બહુત અભ્યાસ કરના; ક્યોંકિ ઉનકે
જ્ઞાન બિના બડે શાસ્ત્રોંકા અર્થ ભાસિત નહીં હોતા. તથા વસ્તુકા સ્વરૂપ ભી ઇનકી પદ્ધતિ
જાનને પર જૈસા ભાસિત હોતા હૈ વૈસા ભાષાદિક દ્વારા ભાસિત નહીં હોતા; ઇસલિયે પરમ્પરા
કાર્યકારી જાનકર ઇનકા ભી અભ્યાસ કરના; પરન્તુ ઇન્હીંમેં ફઁસ નહીં જાના. ઇનકા કુછ
અભ્યાસ કરકે પ્રયોજનભૂત શાસ્ત્રોંકે અભ્યાસમેં પ્રવર્તના.
તથા વૈદ્યકાદિ શાસ્ત્ર હૈં ઉનસે મોક્ષમાર્ગમેં કુછ પ્રયોજન હી નહીં હૈ; ઇસલિયે કિસી
વ્યવહારધર્મકે અભિપ્રાયસે બિના ખેદકે ઇનકા અભ્યાસ હો જાયે તો ઉપકારાદિ કરના, પાપરૂપ
નહીં પ્રવર્તના; ઔર ઇનકા અભ્યાસ ન હો તો મત હોઓ, કુછ બિગાડ નહીં હૈ.
ઇસપ્રકાર જિનમતકે શાસ્ત્ર નિર્દોષ જાનકર ઉપદેશ માનના.
અનુયોગોંમેં દિખાઈ દેનેવાલે પરસ્પર વિરોધકા નિરાકરણ
અબ, શાસ્ત્રોંમેં અપેક્ષાદિકકો ન જાનનેસે પરસ્પર વિરોધ ભાસિત હોતા હૈ, ઉસકા
નિરાકરણ કરતે હૈં.
પ્રથમાદિ અનુયોગોંકી આમ્નાયકે અનુસાર યહાઁ જિસપ્રકાર કથન કિયા હો, વહાઁ
ઉસપ્રકાર જાન લેના; અન્ય અનુયોગકે કથનકો અન્ય અનુયોગકે કથનસે અન્યથા જાનકર
સન્દેહ નહીં કરના. જૈસે — કહીં તો નિર્મલ સમ્યગ્દૃષ્ટિકે હી શંકા, કાંક્ષા, વિચિકિત્સાકા અભાવ
કહા; કહીં ભયકા આઠવેં ગુણસ્થાન પર્યન્ત, લોભકા દસવેં પર્યન્ત, જુગુપ્સાકા આઠવેં પર્યન્ત
ઉદય કહા; વહાઁ વિરુદ્ધ નહીં જાનના. સમ્યગ્દૃષ્ટિકે શ્રદ્ધાનપૂર્વક તીવ્ર શંકાદિકકા અભાવ
હુઆ હૈ અથવા મુખ્યતઃ સમ્યગ્દૃષ્ટિ શંકાદિ નહીં કરતા, ઉસ અપેક્ષા ચરણાનુયોગમેં સમ્યગ્દૃષ્ટિકે
શંકાદિકકા અભાવ કહા હૈ; પરન્તુ સૂક્ષ્મશક્તિકી અપેક્ષા ભયાદિકકા ઉદય અષ્ટમાદિ ગુણસ્થાન
પર્યન્ત પાયા જાતા હૈ, ઇસલિયે કરણાનુયોગમેં વહાઁ તક ઉનકા સદ્ભાવ કહા હૈ. ઇસીપ્રકાર
અન્યત્ર જાનના.