-
૨૯૬ ] [ મોક્ષમાર્ગપ્રકાશક
તથા એક હી ભાવકી કહીં તો ઉસસે ઉત્કૃષ્ટ ભાવકી અપેક્ષા નિન્દા કી હો ઔર કહીં
ઉસસે હીન ભાવકી અપેક્ષાસે પ્રશંસા કી હો વહાઁ વિરુદ્ધ નહીં જાનના. જૈસે — કિસી
શુભક્રિયાકી જહાઁ નિન્દા કી હો વહાઁ તો ઉસસે ઊઁચી શુભક્રિયા વ શુદ્ધભાવકી અપેક્ષા જાનના
ઔર જહાઁ પ્રશંસા કી હો વહાઁ ઉસસે નીચી ક્રિયા વ અશુભક્રિયાકી અપેક્ષા જાનના. ઇસી
પ્રકાર અન્યત્ર જાનના.
તથા ઇસપ્રકાર કિસી જીવકી ઊઁચે જીવકી અપેક્ષાસે નિન્દા કી હો વહાઁ સર્વથા નિન્દા
નહીં જાનના ઔર કિસીકી નીચે જીવકી અપેક્ષાસે પ્રશંસા કી હો સો સર્વથા પ્રશંસા નહીં જાનના;
પરન્તુ યથાસમ્ભવ ઉસકા ગુણ-દોષ જાન લેના.
ઇસીપ્રકાર અન્ય વ્યાખ્યાન જિસ અપેક્ષા સહિત કિયે હોં ઉસ અપેક્ષાસે ઉનકા અર્થ
સમઝના.
તથા શાસ્ત્રમેં એક હી શબ્દકા કહીં તો કોઈ અર્થ હોતા હૈ, કહીં કોઈ અર્થ હોતા હૈ;
વહાઁ પ્રકરણ પહિચાનકર ઉસકા સમ્ભવિત અર્થ જાનના. જૈસે — મોક્ષમાર્ગમેં સમ્યગ્દર્શન કહા, વહાઁ
દર્શન શબ્દકા અર્થ શ્રદ્ધાન હૈ ઔર ઉપયોગવર્ણનમેં દર્શન શબ્દકા અર્થ વસ્તુકા સામાન્ય સ્વરૂપ
ગ્રહણમાત્ર હૈ, તથા ઇન્દ્રિયવર્ણનમેં દર્શન શબ્દકા અર્થ નેત્ર દ્વારા દેખના માત્ર હૈ. તથા જૈસે સૂક્ષ્મ
ઔર બાદરકા અર્થ — વસ્તુઓંકે પ્રમાણાદિક કથનમેં છોટે પ્રમાણસહિત હો ઉસકા નામ સૂક્ષ્મ ઔર
બડે પ્રમાણસહિત હો ઉસકા નામ બાદર — ઐસા હોતા હૈ. તથા પુદ્ગલસ્કંધાદિકે કથનમેં ઇન્દ્રિયગમ્ય
ન હો વહ સૂક્ષ્મ ઔર ઇન્દ્રિયગમ્ય હો વહ બાદર — ઐસા અર્થ હૈ. જીવાદિકકે કથનમેં ઋદ્ધિ આદિકે
નિમિત્ત બિના સ્વયમેવ ન રુકે ઉસકા નામ સૂક્ષ્મ ઔર રુકે ઉસકા નામ બાદર — ઐસા અર્થ હૈ.
વસ્ત્રાદિકકે કથનમેં મહીનકા નામ સૂક્ષ્મ ઔર મોટેકા નામ બાદર — ઐસા અર્થ હૈ.
તથા પ્રત્યક્ષ શબ્દકા અર્થ લોકવ્યવહારમેં તો ઇન્દ્રિય દ્વારા જાનનેકા નામ પ્રત્યક્ષ હૈ,
પ્રમાણ ભેદોંમેં સ્પષ્ટ પ્રતિભાસકા નામ પ્રત્યક્ષ હૈ, આત્માનુભવનાદિમેં અપનેમેં અવસ્થા હો ઉસકા
નામ પ્રત્યક્ષ હૈ. તથા જૈસે — મિથ્યાદૃષ્ટિકે અજ્ઞાન કહા, વહાઁ સર્વથા જ્ઞાનકા અભાવ નહીં
જાનના, સમ્યગ્જ્ઞાનકે અભાવસે અજ્ઞાન કહા હૈ. તથા જિસપ્રકાર ઉદીરણા શબ્દકા અર્થ જહાઁ
દેવાદિકકે ઉદીરણા નહીં કહી વહાઁ તો અન્ય નિમિત્તસે મરણ હો ઉસકા નામ ઉદીરણા હૈ ઔર
દસ કરણોંકે કથનમેં ઉદીરણાકરણ દેવાયુકે ભી કહા હૈ, વહાઁ ઊપરકે નિષેકોંકા દ્રવ્ય
ઉદયાવલીમેં દિયા જાયે ઉસકા નામ ઉદીરણા હૈ. ઇસીપ્રકાર અન્યત્ર યથાસમ્ભવ અર્થ જાનના.
તથા એક હી શબ્દકે પૂર્વ શબ્દ જોડનેસે અનેક પ્રકાર અર્થ હોતે હૈં વ ઉસી શબ્દકે
અનેક અર્થ હૈં; વહાઁ જૈસા સમ્ભવ હો વૈસા અર્થ જાનના. જૈસે — ‘જીતે’ ઉસકા નામ ‘જિન’