-
ઉપાદાન-નિમિત્તકા ચિઠ્ઠી ][ ૩૫૯
ઔર સુન, જહાઁ મોક્ષમાર્ગ સાધા વહાઁ કહા કિ – ‘‘સમ્યગ્દર્શનજ્ઞાનચારિત્રાણિ મોક્ષમાર્ગઃ’’
ઔર ઐસા ભી કહા કિ – ‘‘જ્ઞાનક્રિયાભ્યાં મોક્ષઃ’’.
ઉસકા વિચાર – ચતુર્થ ગુણસ્થાનસે લેકર ચૌદહવેં ગુણસ્થાનપર્યંત મોક્ષમાર્ગ કહા; ઉસકા
વિવરણ – સમ્યક્રૂપ જ્ઞાનધારા, વિશુદ્ધરૂપ ચારિત્રધારા – દોનોં ધારાએઁ મોક્ષમાર્ગકો ચલીં, વહાઁ
જ્ઞાનસે જ્ઞાનકી શુદ્ધતા, ક્રિયાસે ક્રિયાકી શુદ્ધતા હૈ. યદિ વિશુદ્ધતામેં શુદ્ધતા હૈ તો
યથાખ્યાતરૂપ હોતી હૈ. યદિ વિશુદ્ધતામેં વહ નહીં હોતી તો કેવલીમેં જ્ઞાનગુણ શુદ્ધ હોતા,
ક્રિયા અશુદ્ધ રહતી; પરન્તુ ઐસા તો નહીં હૈ. ઉસમેં શુદ્ધતા થી, ઉસસે વિશુદ્ધતા હુઈ હૈ.
યહાઁ કોઈ કહે કિ જ્ઞાનકી શુદ્ધતાસે ક્રિયા શુદ્ધ હુઈ સો ઐસા નહીં હૈ. કોઈ ગુણ
કિસી ગુણકે સહારે નહીં હૈ, સબ અસહાયરૂપ હૈં.
ઔર ભી સુન – યદિ ક્રિયાપદ્ધતિ સર્વથા અશુદ્ધ હોતી તો અશુદ્ધતાકી ઇતની શક્તિ નહીં
હૈ કિ મોક્ષમાર્ગકો ચલે, ઇસલિયે વિશુદ્ધતામેં યથાખ્યાતકા અંશ હૈ, ઇસલિયે વહ અંશ ક્રમ-
ક્રમસે પૂર્ણ હુઆ.
હે ભાઈ પ્રશ્નવાલે, તૂને વિશુદ્ધતામેં શુદ્ધતા માની યા નહીં? યદિ તૂને વહ માની, તો
કુછ ઔર કહનેકા કામ નહીં હૈ; યદિ તૂને નહીં માની તો તેરા દ્રવ્ય ઇસીપ્રકાર પરિણત હુઆ
હૈ હમ ક્યા કરેં? યદિ માની તો શાબાશ!
યહ દ્રવ્યાર્થિકકી ચૌભંગી પૂર્ણ હુઈ.
નિમિત્ત-ઉપાદાન શુદ્ધાશુદ્ધરૂપ વિચારઃ –
અબ પર્યાયાર્થિકકી ચૌભંગી સુનો – એક તો વક્તા અજ્ઞાની, શ્રોતા ભી અજ્ઞાની; વહાઁ તો
નિમિત્ત ભી અશુદ્ધ, ઉપાદાન ભી અશુદ્ધ. દૂસરા વક્તા અજ્ઞાની, શ્રોતા જ્ઞાની; વહાઁ નિમિત્ત
અશુદ્ધ ઔર ઉપાદાન શુદ્ધ. તીસરા વક્તા જ્ઞાની, શ્રોતા અજ્ઞાની; વહાઁ નિમિત્ત શુદ્ધ ઔર ઉપાદાન
અશુદ્ધ. ચૌથા વક્તા જ્ઞાની, શ્રોતા ભી જ્ઞાની; વહાઁ તો નિમિત્ત ભી શુદ્ધ, ઉપાદાન ભી શુદ્ધ.
યહ પર્યાયાર્થિકકી ચૌભંગી સિદ્ધ કી.
ઇતિ નિમિત્ત-ઉપાદાન શુદ્ધાશુદ્ધરૂપ વિચાર વચનિકા.
❁