-
૩૫૮ ] [ ઉપાદાન-નિમિત્તકા ચિઠ્ઠી
બલ નહીં હૈ. વિશુદ્ધરૂપ ચારિત્રકે બલસે જીવ વ્યવહારરાશિમેં ચઢતા હૈ, જીવદ્રવ્યમેં કષાયકી
મન્દતા હોતી હૈ, ઉસસે નિર્જરા હોતી હૈ. ઉસી મન્દતાકે પ્રમાણમેં શુદ્ધતા જાનના.
અબ ઔર ભી વિસ્તાર સુનોઃ –
જાનપના જ્ઞાનકા ઔર વિશુદ્ધતા ચારિત્રકી દોનોં મોક્ષમાર્ગાનુસારી હૈં, ઇસલિયે દોનોંમેં
વિશુદ્ધતા માનના; પરન્તુ વિશેષ ઇતના કિ ગર્ભિતશુદ્ધતા પ્રગટ શુદ્ધતા નહીં હૈ. ઇન દોનોં
ગુણોંકી ગર્ભિતશુદ્ધતા જબ તક ગ્રન્થિભેદ ન હો તબ તક મોક્ષમાર્ગ નહીં સાધતી; પરન્તુ ઊર્ધ્વતાકો
કરે, અવશ્ય હી ક રે. ઇન દોનોં ગુણોંકી ગર્ભિતશુદ્ધતા જબ ગ્રન્થિભેદ હોતા હૈ તબ ઇન દોનોંકી
શિખા ફૂ ટતી હૈ, તબ દોનોં ગુણ ધારાપ્રવાહરૂપસે મોક્ષમાર્ગકો ચલતે હૈં; જ્ઞાનગુણકી શુદ્ધતાસે
જ્ઞાનગુણ નિર્મલ હોતા હૈ, ચારિત્રગુણકી શુદ્ધતાસે ચારિત્રગુણ નિર્મલ હોતા હૈ. વહ કેવલજ્ઞાનકા
અંકુર, વહ યથાખ્યાતચારિત્રકા અંકુર.
યહાઁ કોઈ પ્રશ્ન કરતા હૈ કિ તુમને કહા કિ જાનપના ઔર ચારિત્રકી વિશુદ્ધતા –
દોનોંસે નિર્જરા હૈ; વહાઁ જ્ઞાનકે જાનપનેસે નિર્જરા, યહ હમને માના; ચારિત્રકી વિશુદ્ધતાસે નિર્જરા
કૈસે? યહ હમ નહીં સમઝે.
ઉસકા સમાધાનઃ – સુન ભૈયા! વિશુદ્ધતા સ્થિરતારૂપ પરિણામસે કહતે હૈં; વહ સ્થિરતા
યથાખ્યાતકા અંશ હૈ; ઇસલિયે વિશુદ્ધતામેં શુદ્ધતા આયી.
વહ પ્રશ્નકાર બોલા – તુમને વિશુદ્ધતાસે નિર્જરા કહી. હમ કહતે હૈં કિ વિશુદ્ધતાસે
નિર્જરા નહીં હૈ, શુભબન્ધ હૈ.
ઉસકા સમાધાન : – સુન ભૈયા! યહ તો તૂ સચ્ચા; વિશુદ્ધતાસે શુભબન્ધ, સંક્લેશતાસે
અશુભબન્ધ, યહ તો હમને ભી માના, પરન્તુ ઔર ભેદ ઇસમેં હૈં સો સુન – અશુભપદ્ધતિ અધોગતિકા
પરિણમન હૈ, શુભપદ્ધતિ ઊર્ધ્વગતિકા પરિણમન હૈ; ઇસલિયે અધોરૂપ સંસાર ઔર ઊર્ધ્વરૂપ
મોક્ષસ્થાન પકડ (સ્વીકાર કર), શુદ્ધતા ઉસમેં આયી માન, માન, ઇસમેં ધોખા નહીં હૈ; વિશુદ્ધતા
સદાકાલ મોક્ષકા માર્ગ હૈ, પરન્તુ ગ્રન્થિભેદ બિના શુદ્ધતાકા જોર નહીં ચલતા હૈ ન?
જૈસે – કોઈ પુરુષ નદીમેં ડુબકી મારે, ફિ ર જબ ઉછલે તબ દૈવયોગસે ઉસ પુરુષકે ઊપર
નૌકા આ જાયે તો યદ્યપિ વહ તૈરાક પુરુષ હૈ તથાપિ કિસ ભાઁતિ નિકલે? ઉસકા જોર
નહીં ચલતા; બહુત કલબલ કરે પરન્તુ કુછ વશ નહીં ચલતા; ઉસીપ્રકાર વિશુદ્ધતાકી ભી
ઊર્ધ્વતા જાનની. ઇસલિયે ગર્ભિતશુદ્ધતા કહી હૈ. વહ ગર્ભિતશુદ્ધતા ગ્રન્થિભેદ હોને પર
મોક્ષમાર્ગકો ચલી; અપને સ્વભાવસે વર્દ્ધમાનરૂપ હુઈ તબ પૂર્ણ યથાખ્યાત પ્રગટ કહા ગયા.
વિશુદ્ધતા કી જો ઊર્ધ્વતા વહી ઉસકી શુદ્ધતા.