-
୨୩୮ ] [ ମୋକ୍ଷମାର୍ଗପ୍ରକାଶକ
ଵିଚାର ନହୀଂ କରତେ. ଔର ଫଲ ଲଗତା ହୈ ସୋ ଅଭିପ୍ରାଯମେଂ ଜୋ ଵାସନା ହୈ ଉସକା ଲଗତା ହୈ.
ଇସକା ଵିଶେଷ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାନ ଆଗେ କରେଂଗେ. ଵହାଁ ସ୍ଵରୂପ ଭଲୀଭାଁତି ଭାସିତ ହୋଗା.
ଐସୀ ପହିଚାନକେ ବିନା ବାହ୍ଯ ଆଚରଣକା ହୀ ଉଦ୍ଯମ ହୈ.
ଵହାଁ କିତନେ ହୀ ଜୀଵ ତୋ କୁଲକ୍ରମସେ ଅଥଵା ଦେଖା-ଦେଖୀ ଯା କ୍ରୋଧ, ମାନ, ମାଯା, ଲୋଭାଦିକସେ
ଆଚରଣ କରତେ ହୈଂ; ଉନକେ ତୋ ଧର୍ମବୁଦ୍ଧି ହୀ ନହୀଂ ହୈ, ସମ୍ଯକ୍ଚାରିତ୍ର କହାଁସେ ହୋ? ଉନ ଜୀଵୋଂମେଂ
କୋଈ ତୋ ଭୋଲେ ହୈଂ ଵ କୋଈ କଷାଯୀ ହୈଂ; ସୋ ଅଜ୍ଞାନଭାଵ ଵ କଷାଯ ହୋନେ ପର ସମ୍ଯକ୍ଚାରିତ୍ର ନହୀଂ
ହୋତା.
ତଥା କିତନେ ହୀ ଜୀଵ ଐସା ମାନତେ ହୈଂ କି ଜାନନେମେଂ କ୍ଯା ହୈ, କୁଛ କରେଂଗେ ତୋ ଫଲ ଲଗେଗା.
ଐସା ଵିଚାରକର ଵ୍ରତ-ତପ ଆଦି କ୍ରିଯାକେ ହୀ ଉଦ୍ଯମୀ ରହତେ ହୈଂ ଔର ତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞାନକା ଉପାଯ ନହୀଂ କରତେ.
ସୋ ତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞାନକେ ବିନା ମହାଵ୍ରତାଦିକା ଆଚରଣ ଭୀ ମିଥ୍ଯାଚାରିତ୍ର ହୀ ନାମ ପାତା ହୈ ଔର ତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞାନ
ହୋନେ ପର କୁଛ ଭୀ ଵ୍ରତାଦିକ ନହୀଂ ହୈଂ ତଥାପି ଅସଂଯତସମ୍ଯଗ୍ଦୃଷ୍ଟି ନାମ ପାତା ହୈ. ଇସଲିଯେ ପହଲେ
ତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞାନକା ଉପାଯ କରନା, ପଶ୍ଚାତ୍ କଷାଯ ଘଟାନେକେ ଲିଯେ ବାହ୍ଯସାଧନ କରନା. ଯହୀ ଯୋଗୀନ୍ଦ୍ରଦେଵକୃତ
ଶ୍ରାଵକାଚାରମେଂ
୧ କହା ହୈଃ —
‘‘ଦଂସଣଭୂମିହ ବାହିରା, ଜିଯ ଵଯରୁକ୍ଖ ଣ ହୁଂତି.’’
ଅର୍ଥଃ — ଇସ ସମ୍ଯଗ୍ଦର୍ଶନ ଭୂମିକା ବିନା ହେ ଜୀଵ! ଵ୍ରତରୂପୀ ଵୃକ୍ଷ ନହୀଂ ହୋତେ, ଅର୍ଥାତ୍ ଜିନ
ଜୀଵୋଂକେ ତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞାନ ନହୀଂ ହୈ ଵେ ଯଥାର୍ଥ ଆଚରଣ ନହୀଂ ଆଚରତେ.
ଵହୀ ଵିଶେଷ ବତଲାତେ ହୈଂ : —
କିତନେ ହୀ ଜୀଵ ପହଲେ ତୋ ବଡ଼ୀ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଧାରଣ କର ବୈଠତେ ହୈଂ; ପରନ୍ତୁ ଅନ୍ତରଂଗମେଂ ଵିଷଯ-
କଷାଯ ଵାସନା ମିଟୀ ନହୀଂ ହୈ, ଇସଲିଯେ ଜୈସେ-ତୈସେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରୀ କରନା ଚାହତେ ହୈଂ. ଵହାଁ ଉସ ପ୍ରତିଜ୍ଞାସେ
ପରିଣାମ ଦୁଃଖୀ ହୋତେ ହୈଂ. ଜୈସେ — କୋଈ ବହୁତ ଉପଵାସ କର ବୈଠତା ହୈ ଔର ପଶ୍ଚାତ୍ ପୀଡ଼ାସେ ଦୁଃଖୀ
ହୁଆ ରୋଗୀକୀ ଭାଁତି କାଲ ଗଁଵାତା ହୈ, ଧର୍ମ ସାଧନ ନହୀଂ କରତା; ତୋ ପ୍ରଥମ ହୀ ସଧତୀ ଜାନେ ଉତନୀ
ହୀ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କ୍ଯୋଂ ନ ଲେ? ଦୁଃଖୀ ହୋନେମେଂ ଆର୍ତଧ୍ଯାନ ହୋ, ଉସକା ଫଲ ଅଚ୍ଛା କୈସେ ଲଗେଗା? ଅଥଵା
ଉସ ପ୍ରତିଜ୍ଞାକା ଦୁଃଖ ନହୀଂ ସହା ଜାତା ତବ ଉସକେ ବଦଲେ ଵିଷଯ-ପୋଷଣକେ ଲିଯେ ଅନ୍ଯ ଉପାଯ କରତା
ହୈ. ଜୈସେ — ତୃଷା ଲଗେ ତବ ପାନୀ ତୋ ନ ପିଯେ ଔର ଅନ୍ଯ ଶୀତଲ ଉପଚାର ଅନେକ ପ୍ରକାର କରେ,
ଵ ଘୃତ ତୋ ଛୋଡ଼େ ଔର ଅନ୍ଯ ସ୍ନିଗ୍ଧ ଵସ୍ତୁକା ଉପାଯ କରକେ ଭକ୍ଷଣ କରେ. — ଇସୀପ୍ରକାର ଅନ୍ଯ
ଜାନନା.
୧. ସାଵଯଧମ୍ମ, ଦୋହା ୫୭