-
ସାତଵାଁ ଅଧିକାର ][ ୨୫୯
ଫି ର ଵହ କହେଗା — ସ୍ଵଯଂ ପରୀକ୍ଷା ନ କୀ ଔର ଜିନଵଚନସେ ହୀ ଉପାଦେଯକୋ ଉପାଦେଯ ଜାନେଂ
ତଥା ହେଯକୋ ହେଯ ଜାନେଂ ତୋ ଇସମେଂ କୈସେ ବୁରା ହୋଗା?
ସମାଧାନଃ — ଅର୍ଥକା ଭାଵ ଭାସିତ ହୁଏ ବିନା ଵଚନକା ଅଭିପ୍ରାଯ ନହୀଂ ପହିଚାନା ଜାତା.
ଯହ ତୋ ମାନଲେଂ କି ମୈଂ ଜିନଵଚନାନୁସାର ମାନତା ହୂଁ, ପରନ୍ତୁ ଭାଵ ଭାସିତ ହୁଏ ବିନା ଅନ୍ଯଥାପନା
ହୋ ଜାଯେ. ଲୋକମେଂ ଭୀ ନୋକରକୋ କିସୀ କାର୍ଯକେ ଲିଯେ ଭେଜତେ ହୈଂ; ଵହାଁ ଯଦି ଵହ ଉସ କାର୍ଯକା
ଭାଵ ଜାନତା ହୋ ତୋ କାର୍ଯକୋ ସୁଧାରେଗା; ଯଦି ଭାଵ ଭାସିତ ନହୀଂ ହୋଗା ତୋ କହୀଂ ଚୂକ ଜାଯେଗା.
ଇସଲିଯେ ଭାଵ ଭାସିତ ହୋନେକେ ଅର୍ଥ ହେଯ – ଉପାଦେଯ ତତ୍ତ୍ଵୋଂକୀ ପରୀକ୍ଷା ଅଵଶ୍ଯ କରନା ଚାହିଯେ.
ଫି ର ଵହ କହତା ହୈ — ଯଦି ପରୀକ୍ଷା ଅନ୍ଯଥା ହୋ ଜାଯେ ତୋ କ୍ଯା କ୍ଯା କରେଂ?
ସମାଧାନଃ — ଜିନଵଚନ ଔର ଅପନୀ ପରୀକ୍ଷାମେଂ ସମାନତା ହୋ, ତବ ତୋ ଜାନେ କି ସତ୍ଯ ପରୀକ୍ଷା
ହୁଈ ହୈ. ଜବ ତକ ଐସା ନ ହୋ ତବ ତକ ଜୈସେ କୋଈ ହିସାବ କରତା ହୈ ଔର ଉସକୀ ଵିଧି ନ
ମିଲେ ତବ ତକ ଅପନୀ ଚୂକକୋ ଢୂଁଢତା ହୈ; ଉସୀ ପ୍ରକାର ଯହ ଅପନୀ ପରୀକ୍ଷାମେଂ ଵିଚାର କିଯା କରେ.
ତଥା ଜୋ ଜ୍ଞେଯତତ୍ତ୍ଵ ହୈଂ ଉନକୀ ପରୀକ୍ଷା ହୋ ସକେ ତୋ ପରୀକ୍ଷା କରେ; ନହୀଂ ତୋ ଯହ ଅନୁମାନ
କରେ କି ଜୋ ହେଯ – ଉପାଦେଯ ତତ୍ତ୍ଵ ହୀ ଅନ୍ଯଥା ନହୀଂ କହେ, ତୋ ଜ୍ଞେଯତତ୍ତ୍ଵୋଂକୋ ଅନ୍ଯଥା କିସଲିଯେ
କହେଂଗେ? ଜୈସେ — କୋଈ ପ୍ରଯୋଜନରୂପ କାର୍ଯୋଂମେଂ ଭୀ ଝୂଠ ନହୀଂ ବୋଲତା, ଵହ ଅପ୍ରଯୋଜନ ଝୂଠ କ୍ଯୋଂ
ବୋଲେଗା? ଇସଲିଯେ ଜ୍ଞେଯତତ୍ତ୍ଵୋଂକା ସ୍ଵରୂପ ପରୀକ୍ଷା ଦ୍ଵାରା ଭୀ ଅଥଵା ଆଜ୍ଞାସେ ଜାନେ. ଯଦି ଉନକା
ଯଥାର୍ଥ ଭାଵ ଭାସିତ ନ ହୋ ତୋ ଭୀ ଦୋଷ ନହୀଂ ହୈ.
ଇସୀଲିଯେ ଜୈନଶାସ୍ତ୍ରୋଂମେଂ ଜହାଁ ତତ୍ତ୍ଵାଦିକକା ନିରୂପଣ କିଯା; ଵହାଁ ତୋ ହେତୁ, ଯୁକ୍ତି ଆଦି
ଦ୍ଵାରା ଜିସ ପ୍ରକାର ଉସେ ଅନୁମାନାଦିସେ ପ୍ରତୀତି ଆଯେ ଉସୀପ୍ରକାର କଥନ କିଯା ହୈ. ତଥା ତ୍ରିଲୋକ,
ଗୁଣସ୍ଥାନ, ମାର୍ଗଣା, ପୁରାଣାଦିକକେ କଥନ ଆଜ୍ଞାନୁସାର କିଯେ ହୈଂ. ଇସଲିଯେ ହେଯୋପାଦେଯ ତତ୍ତ୍ଵୋଂକୀ
ପରୀକ୍ଷା କରନା ଯୋଗ୍ଯ ହୈ.
ଵହାଁ ଜୀଵାଦିକ ଦ୍ରଵ୍ଯୋଂ ଵ ତତ୍ତ୍ଵୋଂକୋ ତଥା ସ୍ଵ-ପରକୋ ପହିଚାନନା. ତଥା ତ୍ଯାଗନେ ଯୋଗ୍ଯ
ମିଥ୍ଯାତ୍ଵ – ରାଗାଦିକ ଔର କରନେ ଯୋଗ୍ଯ ସମ୍ଯଗ୍ଦର୍ଶନାଦିକକା ସ୍ଵରୂପ ପହିଚାନନା. ତଥା ନିମିତ୍ତ-
ନୈମିତ୍ତିକାଦିକ ଜୈସେ ହୈଂ, ଵୈସେ ପହିଚାନନା. — ଇତ୍ଯାଦି ମୋକ୍ଷମାର୍ଗମେଂ ଜିନକେ ଜାନନେସେ ପ୍ରଵୃତ୍ତି ହୋତୀ
ହୈ, ଉନ୍ହେଂ ଅଵଶ୍ଯ ଜାନନା. ସୋ ଇନକୀ ତୋ ପରୀକ୍ଷା କରନା. ସାମାନ୍ଯରୂପସେ କିସୀ ହେତୁ-ଯୁକ୍ତି ଦ୍ଵାରା
ଇନକୋ ଜାନନା, ଵ ପ୍ରମାଣ – ନଯ ଦ୍ଵାରା ଜାନନା, ଵ ନିର୍ଦେଶ – ସ୍ଵାମିତ୍ଵାଦିସେ ଔର ସତ୍ – ସଂଖ୍ଯାଦିସେ ଇନକେ
ଵିଶେଷ ଜାନନା. ଜୈସୀ ବୁଦ୍ଧି ହୋ — ଜୈସା ନିମିତ୍ତ ବନେ, ଉସୀ ପ୍ରକାର ଇନକୋ ସାମାନ୍ଯ-ଵିଶେଷରୂପସେ
ପହିଚାନନା. ତଥା ଇସ ଜାନନେମେଂ ଉପକାରୀ ଗୁଣସ୍ଥାନ – ମାର୍ଗଣାଦିକ ଵ ପୁରାଣାଦିକ ଵ ଵ୍ରତାଦିକ –
କ୍ରିଯାଦିକକା ଭୀ ଜାନନା ଯୋଗ୍ଯ ହୈ. ଯହାଁ ଜିନକୀ ପରୀକ୍ଷା ହୋ ସକେ ଉନକୀ ପରୀକ୍ଷା କରନା, ନ
ହୋ ସକେ ଉନକୀ ଆଜ୍ଞାନୁସାର ଜାନକାରୀ କରନା.