-
୨୮୬ ] [ ମୋକ୍ଷମାର୍ଗପ୍ରକାଶକ
ପ୍ରଵର୍ତେ ଉସ କାଲ ଉସେ ଶୁଦ୍ଧୋପଯୋଗୀ କହତେ ହୈଂ. ଯଦ୍ଯପି ଯହାଁ କେଵଲଜ୍ଞାନଗୋଚର ସୂକ୍ଷ୍ମରାଗାଦିକ ହୈଂ,
ତଥାପି ଉସକୀ ଵିଵକ୍ଷା ଯହାଁ ନହୀଂ କୀ; ଅପନୀ ବୁଦ୍ଧିଗୋଚର ରାଗାଦିକ ଛୋଡ଼ତା ହୈ, ଇସ ଅପେକ୍ଷା
ଉସେ ଶୁଦ୍ଧୋପଯୋଗୀ କହା ହୈ.
ଇସୀପ୍ରକାର ସ୍ଵ-ପର ଶ୍ରଦ୍ଧାନାଦିକ ହୋନେ ପର ସମ୍ଯକ୍ତ୍ଵାଦି କହେ, ଵହ ବୁଦ୍ଧିଗୋଚର ଅପେକ୍ଷାସେ
ନିରୂପଣ ହୈ; ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭାଵୋଂକୀ ଅପେକ୍ଷା ଗୁଣସ୍ଥାନାଦିକମେଂ ସମ୍ଯକ୍ତ୍ଵାଦିକା ନିରୂପଣ କରଣାନୁଯୋଗମେଂ ପାଯା
ଜାତା ହୈ. ଇସୀପ୍ରକାର ଅନ୍ଯତ୍ର ଜାନନା.
ଇସଲିଯେ ଦ୍ରଵ୍ଯାନୁଯୋଗକେ କଥନକୀ ଵିଧି କରଣାନୁଯୋଗସେ ମିଲାନା ଚାହେ ତୋ କହୀଂ ତୋ ମିଲତୀ
ହୈ, କହୀଂ ନହୀଂ ମିଲତୀ. ଜିସପ୍ରକାର ଯଥାଖ୍ଯାତଚାରିତ୍ର ହୋନେ ପର ତୋ ଦୋନୋଂ ଅପେକ୍ଷା ଶୁଦ୍ଧୋପଯୋଗ ହୈ,
ପରନ୍ତୁ ନିଚଲୀ ଦଶାମେଂ ଦ୍ରଵ୍ଯାନୁଯୋଗ ଅପେକ୍ଷାସେ ତୋ କଦାଚିତ୍ ଶୁଦ୍ଧୋପଯୋଗ ହୋତା ହୈ, ପରନ୍ତୁ କରଣାନୁଯୋଗ
ଅପେକ୍ଷା ସଦାକାଲ କଷାଯ-ଅଂଶକେ ସଦ୍ଭାଵସେ ଶୁଦ୍ଧୋପଯୋଗ ନହୀଂ ହୈ. ଇସୀପ୍ରକାର ଅନ୍ଯ କଥନ ଜାନ ଲେନା.
ତଥା ଦ୍ରଵ୍ଯାନୁଯୋଗମେଂ ପରମତମେଂ କହେ ହୁଏ ତତ୍ତ୍ଵାଦିକକୋ ଅସତ୍ଯ ବତଲାନେକେ ଅର୍ଥ ଉନକା
ନିଷେଧ କରତେ ହୈଂ; ଵହାଁ ଦ୍ଵେଷବୁଦ୍ଧି ନହୀଂ ଜାନନା. ଉନକୋ ଅସତ୍ଯ ବତଲାକର ସତ୍ଯଶ୍ରଦ୍ଧାନ କରାନେକା
ପ୍ରଯୋଜନ ଜାନନା.
ଇସୀ ପ୍ରକାର ଔର ଭୀ ଅନେକ ପ୍ରକାରସେ ଦ୍ରଵ୍ଯାନୁଯୋଗମେଂ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାନକା ଵିଧାନ ହୈ.
❉
ଇସପ୍ରକାର ଚାରୋଂ ଅନୁଯୋଗକେ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାନକା ଵିଧାନ କହା. ଵହାଁ କିସୀ ଗ୍ରନ୍ଥମେଂ ଏକ
ଅନୁଯୋଗକୀ, କିସୀମେଂ ଦୋକୀ, କିସୀମେଂ ତୀନକୀ ଔର କିସୀମେଂ ଚାରୋଂକୀ ପ୍ରଧାନତା ସହିତ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାନ
ହୋତା ହୈ; ସୋ ଜହାଁ ଜୈସା ସମ୍ଭଵ ହୋ ଵୈସା ସମଝ ଲେନା.
ଅନୁଯୋଗୋଂକେ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାନକୀ ପଦ୍ଧତି
ଅବ, ଇନ ଅନୁଯୋଗୋଂମେଂ କୈସୀ ପଦ୍ଧତିକୀ ମୁଖ୍ଯତା ପାଯୀ ଜାତୀ ହୈ, ସୋ କହତେ ହୈଂଃ –
ପ୍ରଥମାନୁଯୋଗମେଂ ତୋ ଅଲଂକାର ଶାସ୍ତ୍ରକୀ ଵ କାଵ୍ଯାଦି ଶାସ୍ତ୍ରୋଂକୀ ପଦ୍ଧତି ମୁଖ୍ଯ ହୈ; କ୍ଯୋଂକି
ଅଲଂକାରାଦିସେ ମନ ରଂଜାଯମାନ ହୋତା ହୈ, ସୀଧୀ ବାତ କହନେସେ ଐସା ଉପଯୋଗ ନହୀଂ ଲଗତା – ଜୈସା
ଅଲଂକାରାଦି ଯୁକ୍ତିସହିତ କଥନସେ ଉପଯୋଗ ଲଗତା ହୈ. ତଥା ପରୋକ୍ଷ ବାତକୋ କୁଛ ଅଧିକତାପୂର୍ଵକ
ନିରୂପଣ କିଯା ଜାଯେ ତୋ ଉସକା ସ୍ଵରୂପ ଭଲୀ-ଭାଁତି ଭାସିତ ହୋତା ହୈ.
ତଥା କରଣାନୁଯୋଗମେଂ ଗଣିତ ଆଦି ଶାସ୍ତ୍ରୋଂକୀ ପଦ୍ଧତି ମୁଖ୍ଯ ହୈ; କ୍ଯୋଂକି ଵହାଁ ଦ୍ରଵ୍ଯ-କ୍ଷେତ୍ର-
କାଲ-ଭାଵକେ ପ୍ରମାଣାଦିକକା ନିରୂପଣ କରତେ ହୈଂ; ସୋ ଗଣିତ-ଗ୍ରନ୍ଥୋଂକୀ ଆମ୍ନାଯସେ ଉସକା ସୁଗମ
ଜାନପନା ହୋତା ହୈ.