-
୨୯୬ ] [ ମୋକ୍ଷମାର୍ଗପ୍ରକାଶକ
ତଥା ଏକ ହୀ ଭାଵକୀ କହୀଂ ତୋ ଉସସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାଵକୀ ଅପେକ୍ଷା ନିନ୍ଦା କୀ ହୋ ଔର କହୀଂ
ଉସସେ ହୀନ ଭାଵକୀ ଅପେକ୍ଷାସେ ପ୍ରଶଂସା କୀ ହୋ ଵହାଁ ଵିରୁଦ୍ଧ ନହୀଂ ଜାନନା. ଜୈସେ — କିସୀ
ଶୁଭକ୍ରିଯାକୀ ଜହାଁ ନିନ୍ଦା କୀ ହୋ ଵହାଁ ତୋ ଉସସେ ଊଁଚୀ ଶୁଭକ୍ରିଯା ଵ ଶୁଦ୍ଧଭାଵକୀ ଅପେକ୍ଷା ଜାନନା
ଔର ଜହାଁ ପ୍ରଶଂସା କୀ ହୋ ଵହାଁ ଉସସେ ନୀଚୀ କ୍ରିଯା ଵ ଅଶୁଭକ୍ରିଯାକୀ ଅପେକ୍ଷା ଜାନନା. ଇସୀ
ପ୍ରକାର ଅନ୍ଯତ୍ର ଜାନନା.
ତଥା ଇସପ୍ରକାର କିସୀ ଜୀଵକୀ ଊଁଚେ ଜୀଵକୀ ଅପେକ୍ଷାସେ ନିନ୍ଦା କୀ ହୋ ଵହାଁ ସର୍ଵଥା ନିନ୍ଦା
ନହୀଂ ଜାନନା ଔର କିସୀକୀ ନୀଚେ ଜୀଵକୀ ଅପେକ୍ଷାସେ ପ୍ରଶଂସା କୀ ହୋ ସୋ ସର୍ଵଥା ପ୍ରଶଂସା ନହୀଂ ଜାନନା;
ପରନ୍ତୁ ଯଥାସମ୍ଭଵ ଉସକା ଗୁଣ-ଦୋଷ ଜାନ ଲେନା.
ଇସୀପ୍ରକାର ଅନ୍ଯ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାନ ଜିସ ଅପେକ୍ଷା ସହିତ କିଯେ ହୋଂ ଉସ ଅପେକ୍ଷାସେ ଉନକା ଅର୍ଥ
ସମଝନା.
ତଥା ଶାସ୍ତ୍ରମେଂ ଏକ ହୀ ଶବ୍ଦକା କହୀଂ ତୋ କୋଈ ଅର୍ଥ ହୋତା ହୈ, କହୀଂ କୋଈ ଅର୍ଥ ହୋତା ହୈ;
ଵହାଁ ପ୍ରକରଣ ପହିଚାନକର ଉସକା ସମ୍ଭଵିତ ଅର୍ଥ ଜାନନା. ଜୈସେ — ମୋକ୍ଷମାର୍ଗମେଂ ସମ୍ଯଗ୍ଦର୍ଶନ କହା, ଵହାଁ
ଦର୍ଶନ ଶବ୍ଦକା ଅର୍ଥ ଶ୍ରଦ୍ଧାନ ହୈ ଔର ଉପଯୋଗଵର୍ଣନମେଂ ଦର୍ଶନ ଶବ୍ଦକା ଅର୍ଥ ଵସ୍ତୁକା ସାମାନ୍ଯ ସ୍ଵରୂପ
ଗ୍ରହଣମାତ୍ର ହୈ, ତଥା ଇନ୍ଦ୍ରିଯଵର୍ଣନମେଂ ଦର୍ଶନ ଶବ୍ଦକା ଅର୍ଥ ନେତ୍ର ଦ୍ଵାରା ଦେଖନା ମାତ୍ର ହୈ. ତଥା ଜୈସେ ସୂକ୍ଷ୍ମ
ଔର ବାଦରକା ଅର୍ଥ — ଵସ୍ତୁଓଂକେ ପ୍ରମାଣାଦିକ କଥନମେଂ ଛୋଟେ ପ୍ରମାଣସହିତ ହୋ ଉସକା ନାମ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଔର
ବଡ଼େ ପ୍ରମାଣସହିତ ହୋ ଉସକା ନାମ ବାଦର — ଐସା ହୋତା ହୈ. ତଥା ପୁଦ୍ଗଲସ୍କଂଧାଦିକେ କଥନମେଂ ଇନ୍ଦ୍ରିଯଗମ୍ଯ
ନ ହୋ ଵହ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଔର ଇନ୍ଦ୍ରିଯଗମ୍ଯ ହୋ ଵହ ବାଦର — ଐସା ଅର୍ଥ ହୈ. ଜୀଵାଦିକକେ କଥନମେଂ ଋଦ୍ଧି ଆଦିକେ
ନିମିତ୍ତ ବିନା ସ୍ଵଯମେଵ ନ ରୁକେ ଉସକା ନାମ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଔର ରୁକେ ଉସକା ନାମ ବାଦର — ଐସା ଅର୍ଥ ହୈ.
ଵସ୍ତ୍ରାଦିକକେ କଥନମେଂ ମହୀନକା ନାମ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଔର ମୋଟେକା ନାମ ବାଦର — ଐସା ଅର୍ଥ ହୈ.
ତଥା ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷ ଶବ୍ଦକା ଅର୍ଥ ଲୋକଵ୍ଯଵହାରମେଂ ତୋ ଇନ୍ଦ୍ରିଯ ଦ୍ଵାରା ଜାନନେକା ନାମ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷ ହୈ,
ପ୍ରମାଣ ଭେଦୋଂମେଂ ସ୍ପଷ୍ଟ ପ୍ରତିଭାସକା ନାମ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷ ହୈ, ଆତ୍ମାନୁଭଵନାଦିମେଂ ଅପନେମେଂ ଅଵସ୍ଥା ହୋ ଉସକା
ନାମ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷ ହୈ. ତଥା ଜୈସେ — ମିଥ୍ଯାଦୃଷ୍ଟିକେ ଅଜ୍ଞାନ କହା, ଵହାଁ ସର୍ଵଥା ଜ୍ଞାନକା ଅଭାଵ ନହୀଂ
ଜାନନା, ସମ୍ଯଗ୍ଜ୍ଞାନକେ ଅଭାଵସେ ଅଜ୍ଞାନ କହା ହୈ. ତଥା ଜିସପ୍ରକାର ଉଦୀରଣା ଶବ୍ଦକା ଅର୍ଥ ଜହାଁ
ଦେଵାଦିକକେ ଉଦୀରଣା ନହୀଂ କହୀ ଵହାଁ ତୋ ଅନ୍ଯ ନିମିତ୍ତସେ ମରଣ ହୋ ଉସକା ନାମ ଉଦୀରଣା ହୈ ଔର
ଦସ କରଣୋଂକେ କଥନମେଂ ଉଦୀରଣାକରଣ ଦେଵାଯୁକେ ଭୀ କହା ହୈ, ଵହାଁ ଊପରକେ ନିଷେକୋଂକା ଦ୍ରଵ୍ଯ
ଉଦଯାଵଲୀମେଂ ଦିଯା ଜାଯେ ଉସକା ନାମ ଉଦୀରଣା ହୈ. ଇସୀପ୍ରକାର ଅନ୍ଯତ୍ର ଯଥାସମ୍ଭଵ ଅର୍ଥ ଜାନନା.
ତଥା ଏକ ହୀ ଶବ୍ଦକେ ପୂର୍ଵ ଶବ୍ଦ ଜୋଡ଼ନେସେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଅର୍ଥ ହୋତେ ହୈଂ ଵ ଉସୀ ଶବ୍ଦକେ
ଅନେକ ଅର୍ଥ ହୈଂ; ଵହାଁ ଜୈସା ସମ୍ଭଵ ହୋ ଵୈସା ଅର୍ଥ ଜାନନା. ଜୈସେ — ‘ଜୀତେ’ ଉସକା ନାମ ‘ଜିନ’