-
୩୧୬ ] [ ମୋକ୍ଷମାର୍ଗପ୍ରକାଶକ
ଉସସେ ସହିତ ପଦାର୍ଥ ଉନକା ଶ୍ରଦ୍ଧାନ ସୋ ସମ୍ଯଗ୍ଦର୍ଶନ ହୈ. ଯହାଁ ଯଦି ତତ୍ତ୍ଵଶ୍ରଦ୍ଧାନ ହୀ କହତେ ତୋ ଜିସକା
ଯହ ଭାଵ (ତତ୍ତ୍ଵ) ହୈ, ଉସକେ ଶ୍ରଦ୍ଧାନ ବିନା କେଵଲ ଭାଵକା ହୀ ଶ୍ରଦ୍ଧାନ କାର୍ଯକାରୀ ନହୀଂ ହୈ. ତଥା
ଯଦି ‘ଅର୍ଥଶ୍ରଦ୍ଧାନ’ ହୀ କହତେ ତୋ ଭାଵକେ ଶ୍ରଦ୍ଧାନ ବିନା ପଦାର୍ଥକା ଶ୍ରଦ୍ଧାନ ଭୀ କାର୍ଯକାରୀ ନହୀଂ ହୈ.
ଜୈସେ – କିସୀକୋ ଜ୍ଞାନ-ଦର୍ଶନାଦିକକା ତୋ ଶ୍ରଦ୍ଧାନ ହୋ – ଯହ ଜାନପନା ହୈ, ଯହ ଶ୍ଵେତପନା ହୈ,
ଇତ୍ଯାଦି ପ୍ରତୀତି ହୋ; ପରନ୍ତୁ ଜ୍ଞାନ-ଦର୍ଶନ ଆତ୍ମାକା ସ୍ଵଭାଵ ହୈ, ମୈଂ ଆତ୍ମା ହୂଁ ତଥା ଵର୍ଣାଦି ପୁଦ୍ଗଲକା
ସ୍ଵଭାଵ ହୈ, ପୁଦ୍ଗଲ ମୁଝସେ ଭିନ୍ନ – ଅଲଗ ପଦାର୍ଥ ହୈ; ଐସା ପଦାର୍ଥକା ଶ୍ରଦ୍ଧାନ ନ ହୋ ତୋ ଭାଵକା
ଶ୍ରଦ୍ଧାନ କାର୍ଯକାରୀ ନହୀଂ ହୈ. ତଥା ଜୈସେ ‘ମୈଂ ଆତ୍ମା ହୂଁ’ – ଐସା ଶ୍ରଦ୍ଧାନ କିଯା; ପରନ୍ତୁ ଆତ୍ମାକା
ସ୍ଵରୂପ ଜୈସା ହୈ ଵୈସା ଶ୍ରଦ୍ଧାନ ନହୀଂ କିଯା ତୋ ଭାଵକେ ଶ୍ରଦ୍ଧାନ ବିନା ପଦାର୍ଥକା ଭୀ ଶ୍ରଦ୍ଧାନ କାର୍ଯକାରୀ
ନହୀଂ ହୈ. ଇସଲିଯେ ତତ୍ତ୍ଵସହିତ ଅର୍ଥକା ଶ୍ରଦ୍ଧାନ ହୋତା ହୈ ସୋ ହୀ କାର୍ଯକାରୀ ହୈ. ଅଥଵା
ଜୀଵାଦିକକୋ ତତ୍ତ୍ଵସଂଜ୍ଞା ଭୀ ହୈ ଔର ଅର୍ଥସଂଜ୍ଞା ଭୀ ହୈ, ଇସଲିଯେ ‘ତତ୍ତ୍ଵମେଵାର୍ଥସ୍ତତ୍ତ୍ଵାର୍ଥଃ’ ଜୋ ତତ୍ତ୍ଵ
ସୋ ହୀ ଅର୍ଥ, ଉନକା ଶ୍ରଦ୍ଧାନ ସୋ ସମ୍ଯଗ୍ଦର୍ଶନ ହୈ.
ଇସ ଅର୍ଥ ଦ୍ଵାରା କହୀଂ ତତ୍ତ୍ଵଶ୍ରଦ୍ଧାନକୋ ସମ୍ଯଗ୍ଦର୍ଶନ କହେ ଔର କହୀଂ ପଦାର୍ଥଶ୍ରଦ୍ଧାନକୋ
ସମ୍ଯଗ୍ଦର୍ଶନ କହେ, ଵହାଁ ଵିରୋଧ ନହୀଂ ଜାନନା.
ଇସ ପ୍ରକାର ‘ତତ୍ତ୍ଵ’ ଔର ‘ଅର୍ଥ’ ଦୋ ପଦ କହନେକା ପ୍ରଯୋଜନ ହୈ.
ତତ୍ତ୍ଵାର୍ଥ ସାତ ହୀ କ୍ଯୋଂ?
ଫି ର ପ୍ରଶ୍ନ ହୈ କି ତତ୍ତ୍ଵାର୍ଥ ତୋ ଅନନ୍ତ ହୈଂ. ଵେ ସାମାନ୍ଯ ଅପେକ୍ଷାସେ ଜୀଵ-ଅଜୀଵମେଂ ସର୍ଵ
ଗର୍ଭିତ ହୁଏ; ଇସଲିଯେ ଦୋ ହୀ କହନା ଥେ ଯା ଅନନ୍ତ କହନା ଥେ. ଆସ୍ରଵାଦିକ ତୋ ଜୀଵ-ଅଜୀଵକେ
ହୀ ଵିଶେଷ ହୈଂ, ଇନକୋ ଅଲଗ କହନେକା ପ୍ରଯୋଜନ କ୍ଯା?
ସମାଧାନଃ – ଯଦି ଯହାଁ ପଦାର୍ଥଶ୍ରଦ୍ଧାନ କରନେକା ହୀ ପ୍ରଯୋଜନ ହୋତା ତବ ତୋ ସାମାନ୍ଯସେ ଯା
ଵିଶେଷସେ ଜୈସେ ସର୍ଵ ପଦାର୍ଥୋଂକା ଜାନନା ହୋ, ଵୈସେ ହୀ କଥନ କରତେ; ଵହ ତୋ ଯହାଁ ପ୍ରଯୋଜନ ହୈ ନହୀଂ;
ଯହାଁ ତୋ ମୋକ୍ଷକା ପ୍ରଯୋଜନ ହୈ ସୋ ଜିନ ସାମାନ୍ଯ ଯା ଵିଶେଷ ଭାଵୋଂକା ଶ୍ରଦ୍ଧାନ କରନେସେ ମୋକ୍ଷ ହୋ
ଔର ଜିନକା ଶ୍ରଦ୍ଧାନ କିଯେ ବିନା ମୋକ୍ଷ ନ ହୋ; ଉନ୍ହୀଂକା ଯହାଁ ନିରୂପଣ କିଯା ହୈ.
ସୋ ଜୀଵ-ଅଜୀଵ ଯହ ଦୋ ତୋ ବହୁତ ଦ୍ରଵ୍ଯୋଂକୀ ଏକ ଜାତି-ଅପେକ୍ଷା ସାମାନ୍ଯରୂପ ତତ୍ତ୍ଵ କହେ.
ଯହ ଦୋନୋଂ ଜାତି ଜାନନେସେ ଜୀଵକୋ ଆପାପରକା ଶ୍ରଦ୍ଧାନ ହୋ – ତବ ପରସେ ଭିନ୍ନ ଅପନେକୋ ଜାନେ, ଅପନେ
ହିତକେ ଅର୍ଥ ମୋକ୍ଷକା ଉପାଯ କରେ; ଔର ଅପନେସେ ଭିନ୍ନ ପରକୋ ଜାନେ, ତବ ପରଦ୍ରଵ୍ଯସେ ଉଦାସୀନ ହୋକର
ରାଗାଦିକ ତ୍ଯାଗ କର ମୋକ୍ଷମାର୍ଗମେଂ ପ୍ରଵର୍ତେ. ଇସଲିଯେ ଇନ ଦୋ ଜାତିଯୋଂକା ଶ୍ରଦ୍ଧାନ ହୋନେ ପର ହୀ ମୋକ୍ଷ
ହୋତା ହୈ ଔର ଦୋ ଜାତିଯାଁ ଜାନେ ବିନା ଆପାପରକା ଶ୍ରଦ୍ଧାନ ନ ହୋ ତବ ପର୍ଯାଯବୁଦ୍ଧିସେ ସାଂସାରିକ
ପ୍ରଯୋଜନକା ହୀ ଉପାଯ କରତା ହୈ. ପରଦ୍ରଵ୍ଯମେଂ ରାଗଦ୍ଵେଷରୂପ ହୋକର ପ୍ରଵର୍ତେ, ତବ ମୋକ୍ଷମାର୍ଗମେଂ କୈସେ ପ୍ରଵର୍ତେ?