-
୩୨୨ ] [ ମୋକ୍ଷମାର୍ଗପ୍ରକାଶକ
ପରମାଵଗାଢ଼ ସମ୍ଯକ୍ତ୍ଵ କହା. ଜୋ ପହଲେ ଶ୍ରଦ୍ଧାନ କିଯା ଥା, ଉସକୋ ଝୂଠ ଜାନା ହୋତା ତୋ ଵହାଁ
ଅପ୍ରତୀତି ହୋତୀ; ସୋ ତୋ ଜୈସା ସପ୍ତ ତତ୍ତ୍ଵୋଂକା ଶ୍ରଦ୍ଧାନ ଛଦ୍ମସ୍ଥକେ ହୁଆ ଥା, ଵୈସା ହୀ କେଵଲୀ –
ସିଦ୍ଧ ଭଗଵାନକେ ପାଯା ଜାତା ହୈ; ଇସଲିଯେ ଜ୍ଞାନାଵରଣାଦିକକୀ ହୀନତା – ଅଧିକତା ହୋନେ ପର ଭୀ
ତିର୍ଯଂଚାଦିକ ଵ କେଵଲୀ – ସିଦ୍ଧ ଭଗଵାନକେ ସମ୍ଯକ୍ତ୍ଵଗୁଣ ସମାନ ହୀ କହା ହୈ.
ତଥା ପୂର୍ଵ-ଅଵସ୍ଥାମେଂ ଯହ ମାନା ଥା କି ସଂଵର – ନିର୍ଜରାସେ ମୋକ୍ଷକା ଉପାଯ କରନା. ପଶ୍ଚାତ୍
ମୁକ୍ତ ଅଵସ୍ଥା ହୋନେ ପର ଐସା ମାନନେ ଲଗେ କି ସଂଵର-ନିର୍ଜରାସେ ହମାରା ମୋକ୍ଷ ହୁଆ. ତଥା ପହଲେ
ଜ୍ଞାନକୀ ହୀନତାସେ ଜୀଵାଦିକକେ ଥୋଡ଼େ ଵିଶେଷ ଜାନେ ଥେ, ପଶ୍ଚାତ୍ କେଵଲଜ୍ଞାନ ହୋନେ ପର ଉନକେ ସର୍ଵ
ଵିଶେଷ ଜାନେ; ପରନ୍ତୁ ମୂଲଭୂତ ଜୀଵାଦିକକେ ସ୍ଵରୂପକା ଶ୍ରଦ୍ଧାନ ଜୈସା ଛଦ୍ମସ୍ଥକେ ପାଯା ଜାତା ହୈ ଵୈସା
ହୀ କେଵଲୀକେ ପାଯା ଜାତା ହୈ. ତଥା ଯଦ୍ଯପି କେଵଲୀ – ସିଦ୍ଧ ଭଗଵାନ ଅନ୍ଯ ପଦାର୍ଥୋଂକୋ ଭୀ ପ୍ରତୀତି
ସହିତ ଜାନତେ ହୈଂ, ତଥାପି ଵେ ପଦାର୍ଥ ପ୍ରଯୋଜନଭୂତ ନହୀଂ ହୈଂ; ଇସଲିଯେ ସମ୍ଯକ୍ତ୍ଵଗୁଣମେଂ ସପ୍ତ ତତ୍ତ୍ଵୋଂକା
ହୀ ଶ୍ରଦ୍ଧାନ ଗ୍ରହଣ କିଯା ହୈ. କେଵଲୀ – ସିଦ୍ଧଭଗଵାନ ରାଗାଦିରୂପ ନହୀଂ ପରିଣମିତ ହୋତେ, ସଂସାର-
ଅଵସ୍ଥାକୋ ନହୀଂ ଚାହତେ; ସୋ ଯହ ଇସ ଶ୍ରଦ୍ଧାନକା ବଲ ଜାନନା.
ଫି ର ପ୍ରଶ୍ନ ହୈ କି ସମ୍ଯଗ୍ଦର୍ଶନକୋ ତୋ ମୋକ୍ଷମାର୍ଗ କହା ଥା, ମୋକ୍ଷମେଂ ଇସକା ସଦ୍ଭାଵ କୈସେ
କହତେ ହୈଂ?
ଉତ୍ତରଃ – କୋଈ କାରଣ ଐସା ଭୀ ହୋତା ହୈ ଜୋ କାର୍ଯ ସିଦ୍ଧ ହୋନେ ପର ଭୀ ନଷ୍ଟ ନହୀଂ ହୋତା.
ଜୈସେ – କିସୀ ଵୃକ୍ଷକେ କିସୀ ଏକ ଶାଖାସେ ଅନେକ ଶାଖାଯୁକ୍ତ ଅଵସ୍ଥା ହୁଈ, ଉସକେ ହୋନେ ପର ଵହ
ଏକ ଶାଖା ନଷ୍ଟ ନହୀଂ ହୋତୀ; ଉସୀ ପ୍ରକାର କିସୀ ଆତ୍ମାକେ ସମ୍ଯକ୍ତ୍ଵଗୁଣସେ ଅନେକ ଗୁଣଯୁକ୍ତ ମୁକ୍ତ
ଅଵସ୍ଥା ହୁଈ, ଉସକେ ହୋନେ ପର ସମ୍ଯକ୍ତ୍ଵଗୁଣ ନଷ୍ଟ ନହୀଂ ହୋତା. ଇସ ପ୍ରକାର କେଵଲୀ – ସିଦ୍ଧଭଗଵାନକେ
ଭୀ ତତ୍ତ୍ଵାର୍ଥଶ୍ରଦ୍ଧାନଲକ୍ଷଣ ସମ୍ଯକ୍ତ୍ଵ ହୀ ପାଯା ଜାତା ହୈ, ଇସଲିଯେ ଵହାଁ ଅଵ୍ଯାପ୍ତିପନା ନହୀଂ ହୈ.
ଫି ର ପ୍ରଶ୍ନଃ – ମିଥ୍ଯାଦୃଷ୍ଟିକେ ଭୀ ତତ୍ତ୍ଵଶ୍ରଦ୍ଧାନ ହୋତା ହୈ — ଐସା ଶାସ୍ତ୍ରମେଂ ନିରୂପଣ ହୈ.
ପ୍ରଵଚନସାରମେଂ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନଶୂନ୍ଯ ତତ୍ତ୍ଵଶ୍ରଦ୍ଧାନ ଅକାର୍ଯକାରୀ କହା ହୈ; ଇସଲିଯେ ସମ୍ଯକ୍ତ୍ଵକା ଲକ୍ଷଣ
ତତ୍ତ୍ଵାର୍ଥଶ୍ରଦ୍ଧାନ କହନେ ପର ଉସମେଂ ଅତିଵ୍ଯାପ୍ତି ଦୂଷଣ ଲଗତା ହୈ?
ସମାଧାନଃ – ମିଥ୍ଯାଦୃଷ୍ଟିକେ ଜୋ ତତ୍ତ୍ଵଶ୍ରଦ୍ଧାନ କହା ହୈ, ଵହ ନାମନିକ୍ଷେପସେ କହା ହୈ – ଜିସମେଂ
ତତ୍ତ୍ଵାର୍ଥଶ୍ରଦ୍ଧାନକା ଗୁଣ ନହୀଂ ଔର ଵ୍ଯଵହାରମେଂ ଜିସକା ନାମ ତତ୍ତ୍ଵଶ୍ରଦ୍ଧାନ କହା ଜାଯେ ଵହ ମିଥ୍ଯାଦୃଷ୍ଟିକେ
ହୋତା ହୈ; ଅଥଵା ଆଗମଦ୍ରଵ୍ଯନିକ୍ଷେପସେ ହୋତା ହୈ – ତତ୍ତ୍ଵାର୍ଥଶ୍ରଦ୍ଧାନକେ ପ୍ରତିପାଦକ ଶାସ୍ତ୍ରୋଂକା ଅଭ୍ଯାସ
କରତା ହୈ, ଉନକା ସ୍ଵରୂପ ନିଶ୍ଚଯ କରନେମେଂ ଉପଯୋଗ ନହୀଂ ଲଗାତା ହୈ – ଐସା ଜାନନା. ତଥା ଯହାଁ
ସମ୍ଯକ୍ତ୍ଵକା ଲକ୍ଷଣ ତତ୍ତ୍ଵାର୍ଥଶ୍ରଦ୍ଧାନ କହା ହୈ, ସୋ ଭାଵନିକ୍ଷେପସେ କହା ହୈ. ଐସା ଗୁଣସହିତ ସଚ୍ଚା
ତତ୍ତ୍ଵାର୍ଥଶ୍ରଦ୍ଧାନ ମିଥ୍ଯାଦୃଷ୍ଟିକେ କଦାଚିତ୍ ନହୀଂ ହୋତା. ତଥା ଆତ୍ମଜ୍ଞାନଶୂନ୍ଯ ତତ୍ତ୍ଵାର୍ଥଶ୍ରଦ୍ଧାନ କହା ହୈ
ଵହାଁ ଭୀ ଵହୀ ଅର୍ଥ ଜାନନା. ଜିସକେ ସଚ୍ଚେ ଜୀଵ-ଅଜୀଵାଦିକା ଶ୍ରଦ୍ଧାନ ହୋ ଉସକେ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ କୈସେ