-
ପରମାର୍ଥଵଚନିକା ][ ୩୫୧
ଅବ, ନିଶ୍ଚଯ-ଵ୍ଯଵହାରକା ଵିଵରଣ ଲିଖତେ ହୈଂଃ –
ନିଶ୍ଚଯ ତୋ ଅଭେଦରୂପ ଦ୍ରଵ୍ଯ, ଵ୍ଯଵହାର ଦ୍ରଵ୍ଯକେ ଯଥାସ୍ଥିତ ଭାଵ. ପରନ୍ତୁ ଵିଶେଷ ଇତନା କି –
ଜିତନେ କାଲ ସଂସାରାଵସ୍ଥା ଉତନେ କାଲ ଵ୍ଯଵହାର କହା ଜାତା ହୈ, ସିଦ୍ଧ ଵ୍ଯଵହାରାତୀତ କହେ ଜାତେ ହୈଂ,
କ୍ଯୋଂକି ସଂସାର ଵ୍ଯଵହାର ଏକରୂପ ବତଲାଯା ହୈ. ସଂସାରୀ ସୋ ଵ୍ଯଵହାରୀ, ଵ୍ଯଵହାରୀ ସୋ ସଂସାରୀ.
ଅବ, ତୀନୋଂ ଅଵସ୍ଥାଓଂକା ଵିଵରଣ ଲିଖତେ ହୈଂଃ –
ଜିତନେ କାଲ ମିଥ୍ଯାତ୍ଵ ଅଵସ୍ଥା, ଉତନେ କାଲ ଅଶୁଦ୍ଧ ନିଶ୍ଚଯାତ୍ମକ ଦ୍ରଵ୍ଯ ଅଶୁଦ୍ଧ-ଵ୍ଯଵହାରୀ.
ସମ୍ଯଗ୍ଦୃଷ୍ଟି ହୋତେ ହୀ ଚତୁର୍ଥ ଗୁଣସ୍ଥାନମେଂ ବାରହଵେଂ ଗୁଣସ୍ଥାନକ ପର୍ଯଂତ ମିଶ୍ର ନିଶ୍ଚଯାତ୍ମକ ଦ୍ରଵ୍ଯ
ମିଶ୍ରଵ୍ଯଵହାରୀ. କେଵଲଜ୍ଞାନୀ ଶୁଦ୍ଧନିଶ୍ଚଯାତ୍ମକ ଶୁଦ୍ଧଵ୍ଯଵହାରୀ.
ଅବ, ନିଶ୍ଚଯ ତୋ ଦ୍ରଵ୍ଯକା ସ୍ଵରୂପ, ଵ୍ଯଵହାର ସଂସାରାଵସ୍ଥିତ ଭାଵ, ଉସକା
ଵିଵରଣ କହତେ ହୈଂଃ –
ମିଥ୍ଯାଦୃଷ୍ଟି ଜୀଵ ଅପନା ସ୍ଵରୂପ ନହୀଂ ଜାନତା, ଇସଲିଯେ ପରସ୍ଵରୂପମେଂ ମଗ୍ନ ହୋକର କାର୍ଯ ମାନତା
ହୈ; ଵହ କାର୍ଯ କରତା ହୁଆ ଅଶୁଦ୍ଧ ଵ୍ଯଵହାରୀ କହା ଜାତା ହୈ.
ସମ୍ଯଗ୍ଦୃଷ୍ଟି ଅପନେ ସ୍ଵରୂପକୋ ପରୋକ୍ଷ ପ୍ରମାଣ ଦ୍ଵାରା ଅନୁଭଵତା ହୈ; ପରସତ୍ତା – ପରସ୍ଵରୂପସେ ଅପନା
କାର୍ଯ ନ ମାନତା ହୁଆ ଯୋଗଦ୍ଵାରସେ ଅପନେ ସ୍ଵରୂପକେ ଧ୍ଯାନ-ଵିଚାରରୂପ କ୍ରିଯା କରତା ହୈ, ଵହ କାର୍ଯ
କରତେ ହୁଏ ମିଶ୍ରଵ୍ଯଵହାରୀ କହା ଜାତା ହୈ.
କେଵଲଜ୍ଞାନୀ ଯଥାଖ୍ଯାତଚାରିତ୍ରକେ ବଲସେ ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମସ୍ଵରୂପକା ରମଣଶୀଲ ହୈ, ଇସଲିଯେ
ଶୁଦ୍ଧଵ୍ଯଵହାରୀ କହା ଜାତା ହୈ. ଯୋଗାରୂଢ଼ ଅଵସ୍ଥା ଵିଦ୍ଯମାନ ହୈ, ଇସଲିଯେ ଵ୍ଯଵହାରୀ ନାମ କହତେ
ହୈଂ. ଶୁଦ୍ଧଵ୍ଯଵହାରକୀ ସରହଦ ତେରହଵେଂ ଗୁଣସ୍ଥାନସେ ଲେକର ଚୌଦହଵେଂ ଗୁଣସ୍ଥାନ ପର୍ଯନ୍ତ ଜାନନା.
ଅସିଦ୍ଧତ୍ଵପରିଣମନତ୍ଵାତ୍ ଵ୍ଯଵହାରଃ.
ଅବ, ତୀନୋଂ ଵ୍ଯଵହାରକା ସ୍ଵରୂପ କହତେ ହୈଂଃ –
ଅଶୁଦ୍ଧଵ୍ଯଵହାର ଶୁଭାଶୁଭାଚାରରୂପ, ଶୁଦ୍ଧାଶୁଦ୍ଧାଵ୍ଯଵହାର ଶୁଭୋପଯୋଗମିଶ୍ରିତ ସ୍ଵରୂପାଚରଣରୂପ,
ଶୁଦ୍ଧଵ୍ଯଵହାର ଶୁଦ୍ଧସ୍ଵରୂପାଚରଣରୂପ.
ପରନ୍ତୁ ଵିଶେଷ ଇନକା ଇତନା କି କୋଈ କହେ କି ଶୁଦ୍ଧସ୍ଵରୂପାଚରଣାତ୍ମ ତୋ ସିଦ୍ଧମେଂ ଭୀ ଵିଦ୍ଯମାନ
ହୈ, ଵହାଁ ଭୀ ଵ୍ଯଵହାର ସଂଜ୍ଞା କହନା ଚାହିଯେ. ପରନ୍ତୁ ଐସା ନହୀଂ ହୈ, କ୍ଯୋଂକି ସଂସାରୀ ଅଵସ୍ଥାପର୍ଯନ୍ତ
ଵ୍ଯଵହାର କହା ଜାତା ହୈ. ସଂସାରାଵସ୍ଥାକେ ମିଟନେ ପର ଵ୍ଯଵହାର ଭୀ ମିଟା କହା ଜାତା ହୈ. ଯହାଁ
ଯହ ସ୍ଥାପନା କୀ ହୈ. ଇସଲିଯେ ସିଦ୍ଧ ଵ୍ଯଵହାରାତୀତ କହେ ଜାତେ ହୈଂ.
ଇତି ଵ୍ଯଵହାର ଵିଚାର ସମାପ୍ତ.