Niyamsar-Hindi (English transliteration).

< Previous Page   Next Page >


Page 326 of 388
PDF/HTML Page 353 of 415

 

niyamasAr
[ bhagavAnashrIkundakund-

paraprakAshakatvan na samasti; na kevalan syAnmate darshanamapi shuddhAtmAnan pashyati . darshanagnAn- prabhRutyanekadharmANAmAdhAro hyAtmA . vyavahArapakShepi kevalan paraprakAshakasya gnAnasya na chAtmasambandha sadA bahiravasthitatvAt, AtmapratipatterabhAvAt na sarvagatatvam; atakAraNAdidan gnAnan na bhavati, mRugatRuShNAjalavat pratibhAsamAtramev . darshanapakShepi tathA na kevalamabhyantarapratipattikAraNan darshanan bhavati . sadaiv sarvan pashyati hi chakShu svasyAbhyantarasthitAn kanInikAn na pashyatyev . ata svaparaprakAshakatvan gnAnadarshanayoraviruddhamev . tata svaparaprakAshako hyAtmA gnAnadarshanalakShaN iti .

tathA choktan shrImadamRutachandrasUribhi nirantar ArAdhanA karane yogya hai . vahAn (syAdvAdamatamen ), ekAntase gnAnako paraprakAshakapanA hI nahIn hai; syAdvAdamatamen darshan bhI keval shuddhAtmAko hI nahIn dekhatA (arthAt mAtra svaprakAshak hI nahIn hai ) . AtmA darshan, gnAn Adi anek dharmonkA AdhAr hai . (vahAn ) vyavahArapakShase bhI gnAn keval paraprakAshak ho to, sadA bAhyasthitapaneke kAraN, (gnAnako ) AtmAke sAth sambandha nahIn rahegA aur (isaliye ) 1Atmapratipattike abhAvake kAraN sarvagatapanA (bhI ) nahIn banegA . is kAraNase, yah gnAn hogA hI nahIn (arthAt gnAnakA astitva hI nahIn hogA ), mRugatRuShNAke jalakI bhAnti AbhAsamAtra hI hogA . isIprakAr darshanapakShamen bhI, darshan keval 2abhyantarapratipattikA hI kAraN nahIn hai, (sarvaprakAshanakA kAraN hai ); (kyonki ) chakShu sadaiv sarvako dekhatA hai, apane abhyantaramen sthit kanInikAko nahIn dekhatA (isaliye chakShukI bAtase aisA samajhamen AtA hai ki darshan abhyantarako dekhe aur bAhyasthit padArthonko na dekhe aisA koI niyam ghaTit nahIn hotA ) . isase, gnAn aur darshanako (dononko ) svaparaprakAshakapanA aviruddha hI hai . isaliye (isaprakAr ) gnAnadarshanalakShaNavAlA AtmA svaparaprakAshak hai .

isIprakAr (AchAryadev ) shrImad amRutachandrasUrine (shrI pravachanasArakI TIkAmen chauthe shlok dvArA) kahA hai ki :

326 ]

1Atmapratipatti = AtmAkA gnAn; svako jAnanA so .

2abhyantarapratipatti = antarangakA prakAshan; svako prakAshanA so .