atrApi nirupAdhisvarUpalakShaNaparamAtmatattvamukta m .
akhiladuraghavIravairivarUthinIsambhramAgocharasahajagnAnadurganilayatvAdavyAbAdham, sarvAtma- pradeshabharitachidAnandamayatvAdatIndriyam, triShu tattveShu vishiShTatvAdanaupamyam, sansRuti- purandhrikAsambhogasambhavasukhadukhAbhAvAtpuNyapApanirmukta m, punarAgamanahetubhUtaprashastAprashastamoh- rAgadveShAbhAvAtpunarAgamanavirahitam, nityamaraNatadbhavamaraNakAraNakalevarasambandhAbhAvAnnityam, nijaguNaparyAyaprachyavanAbhAvAdachalam, paradravyAvalambanAbhAvAdanAlambamiti
tathA choktan shrImadamRutachandrasUribhi — [punarAgaman-virahitam ] punarAgaman rahit, [nityam ] nitya, [achalam ] achal aur [anAlambam ] nirAlamba hai .
TIkA : — yahAn bhI, nirupAdhi svarUp jisakA lakShaN hai aisA paramAtmatattva kahA hai .
(paramAtmatattva aisA hai : — ) samasta duShTa 1agharUpI vIr shatruonkI senAke dhAndhalako agochar aise sahajagnAnarUpI gaDhamen AvAs honeke kAraN avyAbAdh (nirvighna) hai; sarva Atmapradeshamen bhare hue chidAnandamayapaneke kAraN atIndriy hai; tIn tattvommen vishiShTa honeke kAraN (bahirAtmatattva, antarAtmatattva aur paramAtmatattva in tInommen vishiShTa — khAs prakArakA — uttam honeke kAraN) anupam hai; sansArarUpI strIke sambhogase utpanna honevAle sukhadukhakA abhAv honeke kAraN puNyapAp rahit hai; 2punarAgamanake hetubhUt prashasta - aprashasta moharAgadveShakA abhAv honeke kAraN punarAgaman rahit hai; 3nitya maraNake tathA us bhav sambandhI maraNake kAraNabhUt kalevarake (sharIrake) sambandhakA abhAv honeke kAraN nitya hai; nij guNon aur paryAyonse chyut na honeke kAraN achal hai; paradravyake avalambanakA abhAv honeke kAraN nirAlamba hai .
isIprakAr (AchAryadev) shrImad amRutachandrasUrine (shrI samayasArakI AtmakhyAti nAmak TIkAmen 138ven shlok dvArA) kahA hai ki : —
356 ]
1 – adhyAtmashAstrommen anek sthAnon par pAp tathA puNya dononko ‘agh’ athavA ‘pAp’ kahA jAtA hai .
2 – punarAgaman = (chAr gatiyommense kisI gatimen) phi rase AnA; puna janma dhAraN karanA so .
3 – nitya maraN = pratisamay honevAlA Ayukarmake niShekonkA kShay