Niyamsar-Hindi (Gujarati transliteration).

< Previous Page   Next Page >


Page 117 of 388
PDF/HTML Page 144 of 415

 

કહાનજૈનશાસ્ત્રમાલા ]વ્યવહારચારિત્ર અધિકાર[ ૧૧૭

ઇહ હિ પંચમવ્રતસ્વરૂપમુક્ત મ્ .

સકલપરિગ્રહપરિત્યાગલક્ષણનિજકારણપરમાત્મસ્વરૂપાવસ્થિતાનાં પરમસંયમિનાં પરમ- જિનયોગીશ્વરાણાં સદૈવ નિશ્ચયવ્યવહારાત્મકચારુચારિત્રભરં વહતાં, બાહ્યાભ્યન્તરચતુર્વિંશતિ- પરિગ્રહપરિત્યાગ એવ પરંપરયા પંચમગતિહેતુભૂતં પંચમવ્રતમિતિ .

તથા ચોક્તં સમયસારે (અર્થાત્ જિસ ભાવનામેં પરકી અપેક્ષા નહીં હૈ ઐસી શુદ્ધ નિરાલમ્બન ભાવના સહિત) [સર્વેષાં ગ્રન્થાનાં ત્યાગઃ ] સર્વ પરિગ્રહોંકા ત્યાગ (સર્વપરિગ્રહત્યાગસમ્બન્ધી શુભભાવ) વહ, [ચારિત્રભરં વહતઃ ] ચારિત્રભર વહન કરનેવાલેકો [પંચમવ્રતમ્ ઇતિ ભણિતમ્ ] પાઁચવાઁ વ્રત કહા હૈ . ટીકા :યહાઁ (ઇસ ગાથામેં) પાઁચવેં વ્રતકા સ્વરૂપ કહા ગયા હૈ .

સકલ પરિગ્રહકે પરિત્યાગસ્વરૂપ નિજ કારણપરમાત્માકે સ્વરૂપમેં અવસ્થિત (સ્થિર હુએ) પરમસંયમિયોંકોપરમ જિનયોગીશ્વરોંકોસદૈવ નિશ્ચયવ્યવહારાત્મક સુન્દર ચારિત્રભર વહન કરનેવાલોંકો, બાહ્ય - અભ્યંતર ચૌવીસ પ્રકારકે પરિગ્રહકા પરિત્યાગ હી પરમ્પરાસે પંચમગતિકે હેતુભૂત ઐસા પાઁચવાઁ વ્રત હૈ .

ઇસીપ્રકાર (શ્રીમદ્ભગવત્કુન્દકુન્દાચાર્યદેવપ્રણીત) શ્રી સમયસારમેં (૨૦૮વીં ગાથા દ્વારા) કહા હૈ કિ :

શુભોપયોગ વહ વ્યવહાર અપરિગ્રહવ્રત કહલાતા હૈ . શુદ્ધ પરિણતિ ન હો વહાઁ શુભોપયોગ હઠ સહિત
હોતા હૈ; વહ શુભોપયોગ તો વ્યવહાર-વ્રત ભી નહીં કહલાતા . [ઇસ પાઁચવેં વ્રતકી ભાઁતિ અન્ય વ્રતોંકા
ભી સમઝ લેના .]

ચારિત્રભર = ચારિત્રકા ભાર; ચારિત્રસમૂહ; ચારિત્રકી અતિશયતા .

શુભોપયોગરૂપ વ્યવહારવ્રત શુદ્ધોપયોગકા હેતુ હૈ ઔર શુદ્ધોપયોગ મોક્ષકા હેતુ હૈ ઐસા ગિનકર યહાઁ ઉપચારસે વ્યવહારવ્રતકો મોક્ષકા પરમ્પરાહેતુ કહા હૈ . વાસ્તવમેં તો શુભોપયોગી મુનિકો મુનિયોગ્ય શુદ્ધપરિણતિ હી (શુદ્ધાત્મદ્રવ્યકા અવલમ્બન કરતી હૈ ઇસલિયે) વિશેષ શુદ્ધિરૂપ શુદ્ધોપયોગકા હેતુ
હોતી હૈ ઔર વહ શુદ્ધોપયોગ મોક્ષકા હેતુ હોતા હૈ
. ઇસપ્રકાર ઇસ શુદ્ધપરિણતિમેં રહે હુએ મોક્ષ઼કે પરમ્પરાહેતુપનેકા આરોપ ઉસકે સાથ રહનેવાલે શુભોપયોગમેં કરકે વ્યવહારવ્રતકો મોક્ષકા પરમ્પરાહેતુ
કહા જાતા હૈ
. જહાઁ શુદ્ધપરિણતિ હી ન હો વહાઁ વર્તતે હુએ શુભોપયોગમેં મોક્ષકે પરમ્પરાહેતુપનેકા આરોપ ભી નહીં કિયા જા સકતા, ક્યોંકિ જહાઁ મોક્ષકા યથાર્થ પરમ્પરાહેતુ પ્રગટ હી નહીં હુઆ હૈ વિદ્યમાન હી નહીં હૈ વહાઁ શુભોપયોગમેં આરોપ કિસકા કિયા જાયે ?