Niyamsar-Hindi (Gujarati transliteration). Gatha: 69.

< Previous Page   Next Page >


Page 134 of 388
PDF/HTML Page 161 of 415

 

નિયમસાર
[ ભગવાનશ્રીકુંદકુંદ-

અત્ર કાયગુપ્તિસ્વરૂપમુક્ત મ્ .

કસ્યાપિ નરસ્ય તસ્યાન્તરંગનિમિત્તં કર્મ, બંધનસ્ય બહિરંગહેતુઃ કસ્યાપિ કાયવ્યાપારઃ . છેદનસ્યાપ્યન્તરંગકારણં કર્મોદયઃ, બહિરંગકારણં પ્રમત્તસ્ય કાયક્રિયા . મારણ- સ્યાપ્યન્તરંગહેતુરાંતર્યક્ષયઃ, બહિરંગકારણં કસ્યાપિ કાયવિકૃતિઃ . આકુંચનપ્રસારણાદિહેતુઃ સંહરણવિસર્પણાદિહેતુસમુદ્ઘાતઃ . એતાસાં કાયક્રિયાણાં નિવૃત્તિઃ કાયગુપ્તિરિતિ .

(અનુષ્ટુભ્)
મુક્ત્વા કાયવિકારં યઃ શુદ્ધાત્માનં મુહુર્મુહુઃ .
સંભાવયતિ તસ્યૈવ સફલં જન્મ સંસૃતૌ ..9..
જા રાયાદિણિયત્તી મણસ્સ જાણીહિ તં મણોગુત્તી .
અલિયાદિણિયત્તિં વા મોણં વા હોઇ વઇગુત્તી ..9..

(માર ડાલના), આકુઞ્ચન (સંકોચના) [તથા ] તથા [પ્રસારણાદીનિ ] પ્રસારણ (વિસ્તારના) ઇત્યાદિ [કાયક્રિયાનિવૃત્તિઃ ] કાયક્રિયાઓંકી નિવૃત્તિકો [કાયગુપ્તિઃ ઇતિ નિર્દિષ્ટા ] કાયગુપ્તિ કહા હૈ . ટીકા :યહાઁ કાયગુપ્તિકા સ્વરૂપ કહા હૈ .

કિસી પુરુષકો બન્ધનકા અન્તરંગ નિમિત્ત કર્મ હૈ, બન્ધનકા બહિરંગ હેતુ કિસીકા કાયવ્યાપાર હૈ; છેદનકા ભી અન્તરંગ કારણ કર્મોદય હૈ, બહિરંગ કારણ પ્રમત્ત જીવકી કાયક્રિયા હૈ; મારણકા ભી અન્તરંગ હેતુ આંતરિક (નિકટ) સમ્બન્ધકા (આયુષ્યકા) ક્ષય હૈ, બહિરંગ કારણ કિસીકી કાયવિકૃતિ હૈ; આકુંચન, પ્રસારણ આદિકા હેતુ સંકોચવિસ્તારાદિકકે હેતુભૂત સમુદ્ઘાત હૈ .ઇન કાયક્રિયાઓંકી નિવૃત્તિ વહ કાયગુપ્તિ હૈ .

[અબ ૬૮વીં ગાથાકી ટીકા પૂર્ણ કરતે હુએ ટીકાકાર મુનિરાજ શ્લોક કહતે હૈં : ]

[શ્લોેકાર્થ : ] કાયવિકારકો છોડકર જો પુનઃ પુનઃ શુદ્ધાત્માકી સંભાવના (સમ્યક્ ભાવના) કરતા હૈ, ઉસીકા જન્મ સંસારમેં સફલ હૈ .૯૩.

હો રાગકી નિવૃત્તિ મનસે નિયત મનગુપ્તિ વહી .
હોવે અસત્ય - નિવૃત્તિ અથવા મૌન વચગુપ્તિ કહી ..૬૯..

૧૩૪ ]