અત્ર ભેદવિજ્ઞાનાત્ ક્રમેણ નિશ્ચયચારિત્રં ભવતીત્યુક્ત મ્ .
પૂર્વોક્ત પંચરત્નાંચિતાર્થપરિજ્ઞાનેન પંચમગતિપ્રાપ્તિહેતુભૂતે જીવકર્મપુદ્ગલયોર્ભેદાભ્યાસે સતિ, તસ્મિન્નેવ ચ યે મુમુક્ષવઃ સર્વદા સંસ્થિતાસ્તે હ્યત એવ મધ્યસ્થાઃ, તેન કારણેન તેષાં પરમસંયમિનાં વાસ્તવં ચારિત્રં ભવતિ . તસ્ય ચારિત્રાવિચલસ્થિતિહેતોઃ પ્રતિક્રમણાદિ- નિશ્ચયક્રિયા નિગદ્યતે . અતીતદોષપરિહારાર્થં યત્પ્રાયશ્ચિત્તં ક્રિયતે તત્પ્રતિક્રમણમ્ . આદિશબ્દેન પ્રત્યાખ્યાનાદીનાં સંભવશ્ચોચ્યત ઇતિ .
ગાથા : ૮૨ અન્વયાર્થ : — [ઇદ્રગ્ભેદાભ્યાસે ] ઐસા ભેદ - અભ્યાસ હોને પર [મધ્યસ્થઃ ] જીવ મધ્યસ્થ હોતા હૈ, [તેન ચારિત્રમ્ ભવતિ ] ઉસસે ચારિત્ર હોતા હૈ . [તદ્દ્રઢીકરણનિમિત્તં ] ઉસે (ચારિત્રકો) દૃઢ કરનેકે લિયે [પ્રતિક્રમણાદિં પ્રવક્ષ્યામિ ] મૈં પ્રતિક્રમણાદિ કહૂઁગા .
ટીકા : — યહાઁ, ભેદવિજ્ઞાન દ્વારા ક્રમસે નિશ્ચય - ચારિત્ર હોતા હૈ ઐસા કહા હૈ .
પૂર્વોક્ત પંચરત્નોંસે શોભિત અર્થપરિજ્ઞાન ( – પદાર્થોંકે જ્ઞાન) દ્વારા પંચમ ગતિકી પ્રાપ્તિકે હેતુભૂત ઐસા જીવકા ઔર કર્મપુદ્ગલકા ભેદ - અભ્યાસ હોને પર, ઉસીમેં જો મુમુક્ષુ સર્વદા સંસ્થિત રહતે હૈં, વે ઉસ (સતત ભેદાભ્યાસ) દ્વારા મધ્યસ્થ હોતે હૈં ઔર ઉસ કારણસે ઉન પરમ સંયમિયોંકો વાસ્તવિક ચારિત્ર હોતા હૈ . ઉસ ચારિત્રકી અવિચલ સ્થિતિકે હેતુસે પ્રતિક્રમણાદિ નિશ્ચયક્રિયા કહી જાતી હૈ . અતીત ( – ભૂત કાલકે) દોષોંકે પરિહાર હેતુ જો પ્રાયશ્ચિત કિયા જાતા હૈ વહ પ્રતિક્રમણ હૈ . ‘આદિ’ શબ્દસે પ્રત્યાખ્યાનાદિકા સંભવ કહા જાતા હૈ (અર્થાત્ પ્રતિક્રમણાદિમેં જો ‘આદિ’ શબ્દ હૈ વહ પ્રત્યાખ્યાન આદિકા ભી સમાવેશ કરનેકે લિયે હૈ ) .