ચતુષ્કષાયવિજયોપાયસ્વરૂપાખ્યાનમેતત્ .
જઘન્યમધ્યમોત્તમભેદાત્ક્ષમાસ્તિસ્રો ભવન્તિ . અકારણાદપ્રિયવાદિનો મિથ્યાદ્રષ્ટેરકારણેન માં ત્રાસયિતુમુદ્યોગો વિદ્યતે, અયમપગતો મત્પુણ્યેનેતિ પ્રથમા ક્ષમા . અકારણેન સંત્રાસકરસ્ય તાડનવધાદિપરિણામોઽસ્તિ, અયં ચાપગતો મત્સુકૃતેનેતિ દ્વિતીયા ક્ષમા . વધે સત્યમૂર્તસ્ય અથવા તો અપને જ્ઞાનકી જો સંભાવના ( – સમ્યક્ ભાવના) વહ ઉગ્ર પ્રાયશ્ચિત્ત કહા હૈ . સન્તોંને આત્મપ્રવાદમેં ઐસા જાના હૈ (અર્થાત્ જાનકર કહા હૈ ) . ૧૮૧ .
ગાથા : ૧૧૫ અન્વયાર્થ : — [ક્રોધં ક્ષમયા ] ક્રોધકો ક્ષમાસે, [માનં સ્વમાર્દવેન ] માનકો નિજ માર્દવસે, [માયાં ચ આર્જવેન ] માયાકો આર્જવસે [ચ ] તથા [લોભં સંતોષેણ ] લોભકો સંતોષસે — [ચતુર્વિધકષાયાન્ ] ઇસપ્રકાર ચતુર્વિધ કષાયોંકો [ખલુ જયતિ ] (યોગી) વાસ્તવમેં જીતતે હૈં .
ટીકા : — યહ, ચાર કષાયોં પર વિજય પ્રાપ્ત કરનેકે ઉપાયકે સ્વરૂપકા કથન હૈ .
જઘન્ય, મધ્યમ ઔર ઉત્તમ ઐસે (તીન) ભેદોંકે કારણ ક્ષમા તીન (પ્રકારકી) હૈ . (૧) ‘બિના-કારણ અપ્રિય બોલનેવાલે મિથ્યાદૃષ્ટિકો બિના-કારણ મુઝે ત્રાસ દેનેકા ઉદ્યોગ વર્તતા હૈ, વહ મેરે પુણ્યસે દૂર હુઆ;’ – ઐસા વિચારકર ક્ષમા કરના વહ પ્રથમ ક્ષમા હૈ . (૨) ‘(મુઝે) બિના-કારણ ત્રાસ દેનેવાલેકો ૧તાડનકા ઔર ૨વધકા પરિણામ વર્તતા હૈ, વહ મેરે સુકૃતસે દૂર હુઆ;’ — ઐસા વિચારકર ક્ષમા કરના વહ દ્વિતીય ક્ષમા હૈ . (૩) વધ
૧ – તાડન = માર મારના વહ .
૨ – વધ = માર ડાલના વહ .