ଅତ୍ର ଭାଷାସମିତିସ୍ଵରୂପମୁକ୍ତ ମ୍ .
କର୍ଣେଜପମୁଖଵିନିର୍ଗତଂ ନୃପତିକର୍ଣାଭ୍ଯର୍ଣଗତଂ ଚୈକପୁରୁଷସ୍ଯ ଏକକୁଟୁମ୍ବସ୍ଯ ଏକଗ୍ରାମସ୍ଯ ଵା ମହଦ୍ଵିପତ୍କାରଣଂ ଵଚଃ ପୈଶୂନ୍ଯମ୍ . କ୍ଵଚିତ୍ କଦାଚିତ୍ କିଂଚିତ୍ ପରଜନଵିକାରରୂପମଵଲୋକ୍ଯ ତ୍ଵାକର୍ଣ୍ଯ ଚ ହାସ୍ଯାଭିଧାନନୋକଷାଯସମୁପଜନିତମ୍ ଈଷଚ୍ଛୁଭମିଶ୍ରିତମପ୍ଯଶୁଭକର୍ମକାରଣଂ ପୁରୁଷମୁଖ-
[ଶ୍ଲୋେକାର୍ଥ : — ] ଯଦି ଜୀଵ ନିଶ୍ଚଯରୂପ ସମିତିକୋ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ, ତୋ ଵହ ମୁକ୍ତିକୋ ପ୍ରାପ୍ତ କରତା ହୈ — ମୋକ୍ଷରୂପ ହୋତା ହୈ . ପରନ୍ତୁ ସମିତିକେ ନାଶସେ ( – ଅଭାଵସେ), ଅରେରେ ! ଵହ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ ନହୀଂ କର ପାତା, କିନ୍ତୁ ସଂସାରରୂପୀ ମହାସାଗରମେଂ ଭଟକତା ହୈ .୮୪ .
ଗାଥା : ୬୨ ଅନ୍ଵଯାର୍ଥ : — [ପୈଶୂନ୍ଯହାସ୍ଯକର୍କଶପରନିନ୍ଦାତ୍ମପ୍ରଶଂସିତଂ ଵଚନମ୍ ] ପୈଶୂନ୍ଯ (ଚୁଗଲୀ), ହାସ୍ଯ, କର୍କଶ ଭାଷା, ପରନିନ୍ଦା ଔର ଆତ୍ମପ୍ରଶଂସାରୂପ ଵଚନକା [ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ] ପରିତ୍ଯାଗକର [ସ୍ଵପରହିତଂ ଵଦତଃ ] ଜୋ ସ୍ଵପରହିତରୂପ ଵଚନ ବୋଲତା ହୈ, ଉସେ [ଭାଷାସମିତିଃ ] ଭାଷାସମିତି ହୋତୀ ହୈ .
ଟୀକା : — ଯହାଁ ଭାଷାସମିତିକା ସ୍ଵରୂପ କହା ହୈ .
ଚୁଗଲଖୋର ମନୁଷ୍ଯକେ ମୁଁହସେ ନିକଲେ ହୁଏ ଔର ରାଜାକେ କାନ ତକ ପହୁଁଚେ ହୁଏ, କିସୀ ଏକ ପୁରୁଷ, କିସୀ ଏକ କୁଟୁମ୍ବ ଅଥଵା କିସୀ ଏକ ଗ୍ରାମକୋ ମହା ଵିପତ୍ତିକେ କାରଣଭୂତ ଐସେ ଵଚନ ଵହ ପୈଶୂନ୍ଯ ହୈ . କହୀଂ କଭୀ କିଞ୍ଚିତ୍ ପରଜନୋଂକେ ଵିକୃତ ରୂପକୋ ଦେଖକର ଅଥଵା ସୁନକର ହାସ୍ଯ ନାମକ ନୋକଷାଯସେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋନେଵାଲା, କିଂଚିତ୍ ଶୁଭକେ ସାଥ ମିଶ୍ରିତ ହୋନେ ପର ଭୀ ଅଶୁଭ କର୍ମକା