ଵିକାରଗତଂ ହାସ୍ଯକର୍ମ . କର୍ଣଶଷ୍କୁଲୀଵିଵରାଭ୍ଯର୍ଣଗୋଚରମାତ୍ରେଣ ପରେଷାମପ୍ରୀତିଜନନଂ ହି କର୍କଶଵଚଃ . ପରେଷାଂ ଭୂତାଭୂତଦୂଷଣପୁରସ୍ସରଵାକ୍ଯଂ ପରନିନ୍ଦା . ସ୍ଵସ୍ଯ ଭୂତାଭୂତଗୁଣସ୍ତୁତିରାତ୍ମପ୍ରଶଂସା . ଏତତ୍ସର୍ଵମ- ପ୍ରଶସ୍ତଵଚଃ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ସ୍ଵସ୍ଯ ଚ ପରସ୍ଯ ଚ ଶୁଭଶୁଦ୍ଧପରିଣତିକାରଣଂ ଵଚୋ ଭାଷାସମିତିରିତି .
ସ୍ଵହିତନିହିତଚିତ୍ତାଃ ଶାଂତସର୍ଵପ୍ରଚାରାଃ .
କଥମିହ ନ ଵିମୁକ୍ତେ ର୍ଭାଜନଂ ତେ ଵିମୁକ୍ତାଃ ..’’
ତଥା ଚ — କାରଣ, ପୁରୁଷକେ ମୁଂହକେ ଵିକାରକେ ସାଥ ସମ୍ବନ୍ଧଵାଲା, ଵହ ହାସ୍ଯକର୍ମ ହୈ . କର୍ଣ ଛିଦ୍ରକେ ନିକଟ ପହୁଁଚନେମାତ୍ରସେ ଜୋ ଦୂସରୋଂକୋ ଅପ୍ରୀତି ଉତ୍ପନ୍ନ କରତେ ହୈଂ ଵେ କର୍କଶ ଵଚନ ହୈଂ . ଦୂସରେକେ ଵିଦ୍ଯମାନ - ଅଵିଦ୍ଯମାନ ଦୂଷଣପୂର୍ଵକକେ ଵଚନ (ଅର୍ଥାତ୍ ପରକେ ସଚ୍ଚେ ତଥା ଝୂଠେ ଦୋଷ କହନେଵାଲେ ଵଚନ) ଵହ ପରନିନ୍ଦା ହୈ . ଅପନେ ଵିଦ୍ଯମାନ - ଅଵିଦ୍ଯମାନ ଗୁଣୋଂକୀ ସ୍ତୁତି ଵହ ଆତ୍ମପ୍ରଶଂସା ହୈ . — ଇନ ସବ ଅପ୍ରଶସ୍ତ ଵଚନୋଂକେ ପରିତ୍ଯାଗ ପୂର୍ଵକ ସ୍ଵ ତଥା ପରକୋ ଶୁଭ ଔର ଶୁଦ୍ଧ ପରିଣତିକେ କାରଣଭୂତ ଵଚନ ଵହ ଭାଷାସମିତି ହୈ .
ଇସୀପ୍ରକାର (ଆଚାର୍ଯଵର) ଶ୍ରୀଗୁଣଭଦ୍ରସ୍ଵାମୀନେ (ଆତ୍ମାନୁଶାସନମେଂ ୨୨୬ ଵେଂ ଶ୍ଲୋକ ଦ୍ଵାରା) କହା ହୈ କି : —
‘‘[ଶ୍ଲୋେକାର୍ଥ : — ] ଜିନ୍ହୋଂନେ ସବ (ଵସ୍ତୁସ୍ଵରୂପ) ଜାନ ଲିଯା ହୈ, ଜୋ ସର୍ଵ ସାଵଦ୍ଯସେ ଦୂର ହୈଂ, ଜିନ୍ହୋଂନେ ସ୍ଵହିତମେଂ ଚିତ୍ତକୋ ସ୍ଥାପିତ କିଯା ହୈ, ଜିନକେ ସର୍ଵ ❃ପ୍ରଚାର ଶାନ୍ତ ହୁଆ ହୈ, ଜିନକୀ ଭାଷା ସ୍ଵପରକୋ ସଫଲ (ହିତରୂପ) ହୈ, ଜୋ ସର୍ଵ ସଂକଲ୍ପ ରହିତ ହୈଂ, ଵେ ଵିମୁକ୍ତ ପୁରୁଷ ଇସ ଲୋକମେଂ ଵିମୁକ୍ତିକା ଭାଜନ କ୍ଯୋଂ ନହୀଂ ହୋଂଗେ ? (ଅର୍ଥାତ୍ ଐସେ ମୁନିଜନ ଅଵଶ୍ଯ ମୋକ୍ଷକେ ପାତ୍ର ହୈଂ .)’’
ଔର (୬୨ଵୀଂ ଗାଥାକୀ ଟୀକା ପୂର୍ଣ କରତେ ହୁଏ ଟୀକାକାର ମୁନିରାଜ ଶ୍ଲୋକ କହତେ ହୈଂ ) : —
୧୨୨ ]