ଅତ୍ରାତ୍ମାରାଧନାଯାଂ ଵର୍ତମାନସ୍ଯ ଜନ୍ତୋରେଵ ପ୍ରତିକ୍ରମଣସ୍ଵରୂପମୁକ୍ତ ମ୍ .
ଯସ୍ତୁ ପରମତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞାନୀ ଜୀଵଃ ନିରନ୍ତରାଭିମୁଖତଯା ହ୍ଯତ୍ରୁଟଯତ୍ପରିଣାମସଂତତ୍ଯା ସାକ୍ଷାତ୍ ସ୍ଵଭାଵସ୍ଥିତାଵାତ୍ମାରାଧନାଯାଂ ଵର୍ତତେ ଅଯଂ ନିରପରାଧଃ . ଵିଗତାତ୍ମାରାଧନଃ ସାପରାଧଃ, ଅତ ଏଵ ନିରଵଶେଷେଣ ଵିରାଧନଂ ମୁକ୍ତ୍ଵା . ଵିଗତୋ ରାଧୋ ଯସ୍ଯ ପରିଣାମସ୍ଯ ସ ଵିରାଧନଃ . ଯସ୍ମାନ୍ନିଶ୍ଚଯପ୍ରତିକ୍ରମଣମଯଃ ସ ଜୀଵସ୍ତତ ଏଵ ପ୍ରତିକ୍ରମଣସ୍ଵରୂପ ଇତ୍ଯୁଚ୍ଯତେ .
ତଥା ଚୋକ୍ତଂ ସମଯସାରେ —
(ଜୀଵ) [ପ୍ରତିକ୍ରମଣମ୍ ] ପ୍ରତିକ୍ରମଣ [ଉଚ୍ଯତେ ] କହଲାତା ହୈ, [ଯସ୍ମାତ୍ ] କାରଣ କି ଵହ
[ପ୍ରତିକ୍ରମଣମଯଃ ଭଵେତ୍ ] ପ୍ରତିକ୍ରମଣମଯ ହୈ .
ଟୀକା : — ଯହାଁ ଆତ୍ମାକୀ ଆରାଧନାମେଂ ଵର୍ତତେ ହୁଏ ଜୀଵକୋ ହୀ ପ୍ରତିକ୍ରମଣସ୍ଵରୂପ କହା ହୈ .
ଜୋ ପରମତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞାନୀ ଜୀଵ ନିରଂତର ଅଭିମୁଖରୂପସେ ( – ଆତ୍ମସମ୍ମୁଖରୂପସେ) ଅଟୂଟ ( – ଧାରାଵାହୀ) ପରିଣାମସନ୍ତତି ଦ୍ଵାରା ସାକ୍ଷାତ୍ ସ୍ଵଭାଵସ୍ଥିତିମେଂ — ଆତ୍ମାକୀ ଆରାଧନାମେଂ — ଵର୍ତତା ହୈ ଵହ ନିରପରାଧ ହୈ . ଜୋ ଆତ୍ମାକେ ଆରାଧନ ରହିତ ହୈ ଵହ ସାପରାଧ ହୈ; ଇସୀଲିଯେ, ନିରଵଶେଷରୂପସେ ଵିରାଧନ ଛୋଡ଼କର — ଐସା କହା ହୈ . ଜୋ ପରିଣାମ ‘ଵିଗତରାଧ’ ଅର୍ଥାତ୍ ❃ରାଧ ରହିତ ହୈ ଵହ ଵିରାଧନ ହୈ . ଵହ (ଵିରାଧନ ରହିତ – ନିରପରାଧ) ଜୀଵ ନିଶ୍ଚଯପ୍ରତିକ୍ରମଣମଯ ହୈ, ଇସୀଲିଯେ ଉସେ ପ୍ରତିକ୍ରମଣସ୍ଵରୂପ କହା ଜାତା ହୈ .
ଇସୀପ୍ରକାର (ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗଵତ୍କୁନ୍ଦକୁନ୍ଦାଚାର୍ଯଦେଵପ୍ରଣୀତ) ଶ୍ରୀ ସମଯସାରମେଂ (୩୦୪ଵୀଂ ଗାଥା ଦ୍ଵାରା) କହା ହୈ କି : —
‘‘[ଗାଥାର୍ଥ : — ] ସଂସିଦ୍ଧି, ରାଧ, ସିଦ୍ଧ, ସାଧିତ ଔର ଆରାଧିତ — ଯହ ଶବ୍ଦ ଏକାର୍ଥ ହୈଂ; ଜୋ ଆତ୍ମା ‘ଅପଗତରାଧ’ ଅର୍ଥାତ୍ ରାଧସେ ରହିତ ହୈ ଵହ ଆତ୍ମା ଅପରାଧ ହୈ .’’ ❃ ରାଧ = ଆରାଧନା; ପ୍ରସନ୍ନତା; କୃପା; ସିଦ୍ଧି; ପୂର୍ଣତା; ସିଦ୍ଧ କରନା ଵହ; ପୂର୍ଣ କରନା ଵହ .